उखु किसानको बिमा सुरु

कान्तिपुर संवाददाता

मोरङ — सुनसरी र मोरङमा उखु बालीसँगै कृषकको बिमा सुरु गरिएको छ । पहिलो चरणमा बैंकबाट ऋण लिएर खेती गर्ने कृषकको उखु बालीसँगै बिमा गर्ने कार्य सुरु गरिएको हो ।

सुनसरीको बर्जु ४ का विनोद यादवले यस वर्ष लगाउने ५ बिघा उखुको बाली बिमासँगै आफ्नो पनि बिमा गराएका छन् । ‘उखु खेतीमा बढी लागत लाग्ने भएकोले बैंकबाट ऋण लिँदा बिमा पनि गराएँ,’ उनले भने, ‘बिमा गराएपछि ढुक्क भएर खेती गर्ने अवस्था निर्माण भएको छ ।’

Citizen


विभिन्न किसिमका रोग, किरा लाग्ने, हावाहुरीले लड्ने, आगलागी हुने र सुक्खा खडेरी भएपछि उखु खेती बिग्रेर सबै लगानी डुब्ने गरेको उनले बताए । उखु बाली बिग्रेपछि यसअघि खेत बेचेर ऋण तिर्नुपर्नेसम्मको बाध्यात्मक अवस्था निर्माण हुने गरेको यादवले सुनाए । अब बिमा गरेपछि भने ऋण तिर्न पनि समस्या नहुने र उखु खेतीमा गरेको लगानी पनि नडुब्ने उनले बताए ।

उनले अब कृषकले बालीसँगै आफ्नो र मजुदरको समेत बिमा गराएर आधुनिक तरिकाले व्यावसायिक खेती गर्दा कृषि पेसा नै सम्मानित हुने अवस्था आएको बताए ।

बर्जुका कृषक बल्लभ श्रेष्ठले पनि १ बिघाको उखु बालीको बिमा गराएको बताए । उनले बिमा गराएपछि यो पेसा नै सुरक्षित भएको सुनाए । उनले अहिले कृषकहरूले उन्नत जातको उखु आधुनिक प्रविधिले लगाउन थालेपछि प्रतिकट्ठा ६० क्विन्टलसम्म उत्पादन गर्न थालेको बताए । यति ठूलो उत्पादनलाई जोखिम राख्नु भन्दा राम्रो बिमा गराएर सुरक्षित गर्नु उचित भएको उनले सुनाए ।

सुनसरीको बर्जु गाउँपालिका ५ स्थित इस्टर्न सुगर मिल्सले बैंकबाट ऋण लिएर खेती गर्ने कृषकको उखु बालीसँगै बिमा सुरु गरेको छ । मिल्सले कृषकहरूलाई खेतीका लागि लक्ष्मी विकास बैंकबाट ऋण र एभरेस्ट बिमा कम्पनीबाट बिमा गराउने सम्झौता गरेको छ ।

मिल्सका उखु विभाग प्रमुख सुरेशप्रसाद मेहताले किरा, रोग, हावाहुरीले लडेर र सुक्खाले उखुमा क्षति हुँदा कृषकहरूले बैंकको ऋण चुक्ता गर्न कठिनाइ भइरहेकाले बिमा कार्यक्रम ल्याएको बताए । ‘उखु खेतीका लागि लक्ष्मी विकास बैंकले १२ दशमलव ५ प्रतिशत ब्याज दरमा ऋण उपलब्ध गराउने गरेको छ,’ उनले भने, ‘बैंकबाट लिएको ऋणको ब्याजमा नेपाल सरकारको कृषि मन्त्रालयले ५ प्रतिशत र साढे ७ प्रतिशत कृषकले तिर्नुपर्ने हुन्छ ।’

ऋणका लागि कृषकले धितोसमेत राख्नुपर्ने अवस्था छैन । उखु खेती गर्न ऋणका लागि धितो जमानीमा मिल्स र उखु बाली रहने गरेकाले कृषकलाई सहज हुने मेहताले विश्वास व्यक्त गरे । ‘एक जना कृषकले न्यूनतम प्रतिबिघा उखु खेतीका लागि ८० हजारदेखि अधिकतम ४ लाखसम्म मात्रै ऋण पाउँछन्,’ उनले भने, ‘ऋणका लागि धितो जमानीमा मिल्स र उखु खेती रहन्छ ।’

कृषकले ऋणको ब्याज प्रत्येक ३/३ महिनामा बुझाउनुपर्ने मेहताको भनाइ छ । कृषकले कात्तिक महिनामा उखु खेतीका लागि ऋण लिएपछि अधिकतम २० महिनामा चुक्ता गरिसक्नुपर्ने उनले सुनाए । ऋण लिनुअघि उखु बालीसँगै कृषकले समेत बिमा गर्नुपर्छ । ‘उखु बालीको प्रतिबिघा १ लाख १९ हजारको दरले बिमा हुन्छ,’ मेहताले भने, ‘बिमाको ७५ प्रतिशत प्रिमियम सरकारले र २५ प्रतिशतको १५ सय रुपैयाँ कृषकले बुझाउनुपर्छ ।’

प्रकाशित : चैत्र १, २०७५ १०:११
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

हिमपातले मुस्ताङीलाई ६ करोडको क्षति

लालप्रसाद शर्मा

(पोखरा) — पटकपटकको हिमपातका कारण हिमालपारिको मुस्ताङमा झन्डै ६ करोड मूल्य बराबरका पशुचौपाया मरेका छन् । क्षतिको पूरै विवरण आइनसकेकाले यो अझै बढ्ने मुस्ताङ प्रशासनले जनाएको छ । 

प्रशासन कार्यालयका अनुसार बुधबारसम्म २ हजार ४४ चौपाया मरेका विवरण संकलन भएको छ । त्यसमा सबैभन्दा बढी साढे १५ सय जति भेंडाच्यांग्रा रहेका छन् । त्यसपछि ४ सय ६१ याक र चौरी छन् भने ५३ वटा गाईगोरु परेका छन् । ‘अहिलेसम्म प्राप्त विवरणअनुसार झन्डै दुई सय चौपाया घरपझोंङ र थासाङ गाउँपालिकामा र अरू सबै लोमान्थाङ गाउँपालिकामा क्षति भएको छ,’ मुस्ताङका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी विश्वेश्वर रेग्मीले भने, ‘अरू गाउँपालिकाबाट क्षतिको विवरण आइसकेको छैन । क्षति अझै बढ्नेछ ।’

बुधबारसम्म १ हजार ५ सय ३० भेंडाच्यांग्रा, ४ सय ६१ चौरीयाक तथा ५३ गाईगोरु मरेको प्रशासनले जनाएको छ । त्यसमा थासाङमा १ सय ८० जति मात्रै परेको जानकारी आएको उनले बताए । प्रशासनले प्रतिभेंडाच्यांग्रा १५ हजार, चौरी र याकको ७५ हजार र गाईगोरुको २० हजार रुपैयाँ औसत मूल्य राखेको जनाएको छ ।

यसैका आधारमा झन्डै ४ करोड बराबरका याकचौरी, २ करोड ३० लाख बराबरबका भेंडाच्यांग्रा र साढे १० लाख बराबर गाईगोरुको मूल्य पर्न जान्छ । औसत मूल्यका आधारमा ५ करोड ८५ लाख ८५ हजार बराबर क्षति कायम गरिएको हो ।

रेग्मीका अनुसार लोमान्थाङ १ का वाङदी गुरुङको मात्रै सबैभन्दा बढी ६८ भेंडाच्यांग्रा परेका छन् । साथै लामा प्रमुखको नाममा छाडिएका १२ सयमध्ये साढे ४ सय भेंडाच्यांग्रा पनि मारिएका छन् । लोघेकर दामोदरकुण्ड गाउँपालिकामा ३ सय ६६ चौपाया मरेका गण्डकी प्रदेशसभा सदस्य इन्द्रधारा डादु विष्टले बताए । यसको विवरण प्रशासनमा पुगिसकेको छैन । माघ अन्तिम सातादेखि पटकपटक परेको हिमपातले चौपाया पुरिएका थिए ।

साथै बाक्लो हिउँका कारण चरन क्षेत्र पुरिएकाले खाना नपाएर मारिएका गण्डकी प्रदेशसभा सदस्य इन्द्रधारा डादु विष्टले बताए । उनीलगायत अर्का सांसद चन्द्रमोहन गौचनले मुस्ताङमा भएको क्षतिको विवरण संकलन गरी किसानलाई राहत दिन प्रदेश सरकारसँग माग गरेका छन् । प्रदेशसभाको बैठकमा दुवै सांसदले यस्तो माग गरेका हुन् ।

लोमान्थाङ ४ का किसान नोर्चुङ गुरुङले लोमान्थाङमा रहेका केही गोठ अझै सम्पर्कविहीन भएकाले चौपायाको क्षति बढ्न सक्ने बताए । उनले स्थानीय तहदेखि प्रदेश र संघ सरकारले पनि किसानलाई राहत दिनुपर्ने बताए ।

‘अहिलेसम्म घटनास्थलमा सरकारी निकाय पुगेका छैनन्, टेलिफोनबाट सम्पर्क गरेर मात्र बुझ्ने काम भइरहेको छ,’ टेलिफोनमा कान्तिपुरसँग उनले भने, ‘छिटो विवरण संकलन गरी राहतको व्यवस्था गर्नुपर्‍यो ।’

प्रकाशित : चैत्र १, २०७५ १०:०९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्