एउटै बाख्राको ३ लाख

विप्लव भट्टराई

इलाम — एउटै बाख्राको मूल्य ३ लाख रुपैयाँ पर्छ भन्दा पत्याउन गाह्रो हुन्छ । स्नातकोत्तर अध्ययन सकेर गाउँमा आएर बाख्रापालन गर्दै आएका माङसेबुङ गाउँपालिका १ गजुरमुखीका याम कार्कीले एउटा बाख्रालाई ३ लाख रुपैयाँसम्ममा बिक्री गर्ने गरेका छन् ।

इलामको माङसेबुङ १ गजुरमुखीमा पालिएका बोयर जातका बाख्रा । तस्बिर : विप्लव/कान्तिपुर 

त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट मानविकी संकायमा स्नातकोत्तर गरेका कार्कीले गाउँठाउँ जमिन बाँझिएर उजाड बन्दै गएपछि जागिरको चक्कर छाडेर आधुनिक ढंगले बाख्रापालन गरेका हुन् ।

४ वर्षसम्म काठमाडौंमा नोकरी गरेका उनले विदेशी भूमिमा पसिना बगाउन जानेहरूको पीडा देखेर पनि समाजमा उदाहरणीय व्यवसाय गर्ने सोच बनाए । जिल्लाकै विकट मानिने गुजुरमुखी क्षेत्रमा पुगेर बाख्रापालन थाल्दा धेरैका लागि उनी खिल्लीको पात्र पनि बने ।

दक्षिण अफ्रिकाबाट साढे ३ लाख रुपैयाँ गोटामा तीनवटा बोयर जातका बाख्रा ल्याएर गाउँकै पाखाभित्ता खोस्रन थालेका कार्कीको फर्ममा बाख्रा माग गर्नेको कमी छैन । ‘उताबाट झिकाएको अर्जिनल जातको पाठा ३ लाख रुपैयाँमा बिक्री हुन्छ,’ उनले भने, ‘विभिन्न संघसंस्थाले यस्तो पाठा अग्रिम बुकिङ गर्ने गरेका छन् ।’ अफ्रिकाबाट मगाएको बोयर जातका २ पाठी र १ बोकाबाट ११ वटा उस्तै जातका पाठा उनीसँग तयार छन् ।

भर्खरै मात्र इलामको प्रकृति कृषि सहकारी संस्थाले ५० प्रतिशत क्रस भएका केही पाठी अर्डर गरेको छ । हाडनाता हुन नदिन यस संस्थाले शतप्रतिशत बोयर जातको बोका भने अन्यत्रैबाट ल्याउने योजना बनाएको छ ।

उन्नत जातको अफ्रिकन पाठाको उत्पादन भने न्यून हुने गरेको छ । व्यावसायिक ढंगले बाख्रा पाल्दै आएका उनले स्थानीय बख्रासँग क्रस गराएर भने धेरै पाठा उत्पादन गर्ने गरेका छन् । ती पाठा बीउकै लागि प्रतिगोटा ३५ हजारदेखि ४० हजार रुपैयाँसम्मा बिक्री हुने गरेको उनले बताए ।

४ वर्षदेखि बाख्रापालन थालेका उनको सिको गरेर अहिले धेरैले बाख्रापालनलाई व्यवसाय बनाउन थालेका छन् । ‘हाम्रो ठाउँ बाख्रापालनका लागि उपयुक्त भएकाले अफ्नो पनि व्यवसाय चलोस् अरूले पनि बिदेसिएर पसिना बगाउनु नपरोस् भनेर आँट गरेको हुँ,’ उनले भने, ‘पहिलो र दोस्रो वर्ष धेरै दुःख भयो तर अहिले राम्रा आम्दानी हुन थालेको छ ।’ उनको फर्ममा अहिले डेढ सय बाख्रा छन् ।

उनले बाख्रा फार्मकै लागि ८० रोपनी क्षेत्रमा घाँस लगाएका छन् । सुरुमा २० लाख लगानी गरेका उनको फार्मको कुल लगानी ४० लाखभन्दा धेरै पुगेको छ । फस्टाउँदो फार्म र बजार बढ्दै गएकाले आयस्ता पनि सुधार हुँदै गएको उनको अनुभव छ । इलाम उन्नत बाख्रापालन फार्मको नाममा उनले यो व्यवसायलाई बढाउँदै लगेका छन् । ‘सुरुमा खोर भत्काउँदै विदेश जाने क्रम थियो तर अहिले यस्तै १० वटा जति गाउँमा नै फार्म पुगिसकेका छन्,’ उनले भने ।

६ महिनाको पाठा २० देखि ३० किलोको हुन्छ । अर्जिनल बाख्रा डेढ वर्षमा सय किलोसम्म हुन्छ । यस्तो अर्जिनल बाख्रा १ दिनमा ३ सय ग्राम बढ्छ भने क्रस गरिएको बाख्रा डेढ सय ग्राम बढ्ने भएकाले पनि यसको माग धेरै छ । बोसोरहित यसको मासु गुणस्तरको हिसाबले पनि अब्बल मानिन्छ । नेपालमा यस्तो बाख्राको उत्पादन कम भएकाले अधिकांशले मासुका लागि भन्दा पनि फार्म विस्तारका लागि लाने गरेको पाइएको छ ।

उनले बाख्रासँगसँगै कफी खेती विस्तार पनि गरेका छन् । बजार राम्रो भएकाले कफीको पनि उत्तिकै सम्भावना रहेको उनको बुझाइ छ । घाँस लगाएको क्षेत्रलाईप्रयोग गर्दै उनले ३० रोपनी जमिनमा कफी लगाएका छन् । बाँकी ३० रोपनीमा यो वर्ष लगाउने उनको लक्ष्य छ । आफू मात्र नभएर गाउँभर १ लाख बिरुवा हुर्काउने लक्ष्य रहेको उनले बताए ।

प्रकाशित : वैशाख १, २०७६ ०८:३५
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

बन्ने भए गरिबका घर

विप्लव भट्टराई

इलाम — विपन्नका लागि घर बनाउन इलाममा पानि जनता आवास कार्यक्रम सुरु भएको छ । दलित, विपन्न, मुस्लिम, लोपोन्मुख र अति सिमान्तकृतका लागि निःशुल्क घर बनाउने जनता आवास कार्यक्रमको प्रक्रिया थालिएको हो ।

२ वर्ष अघिदेखि नै बजेट विनियोजन भए पनि कार्यक्रम सुरु हुन सकेको थिएन । प्रदेश १ का अन्य केही जिल्लामा कार्यक्रम सञ्चालित भएको अवस्थामा सहरी विकास तथा भवन कार्यालयले इलाममा पनि सुरु गरेको हो ।

कार्यक्रमअन्तर्गत १ सय वटा घर यसै आर्थिक वर्षमा सम्पन्न हुने छन् । कार्यक्रमअन्तर्गत २ वटा कोठासहित भान्सा घर निर्माण हुनेछ । प्रतिघर निर्माणमा कार्यालय ३ लाख ५० रुपैयाँ खर्च गरिनेछ ।

प्रदेश सरकारअन्तर्गत जिल्लाका १० स्थानीय तहमा ५ वटाका दरले घर निर्माण हुने छन् । यो वर्ष प्रदेश सरकारबाट ९० लाख र संघबाट १८ लाख २१ हजार प्राप्त भएको छ । यति रकमले सवै काम पूरा नहुने भएकाले थप बजेट माग गरेर भए पनि काम पूरा गरिने कार्यालयको भनाइ छ ।

त्यस्तै केन्द्र सरकारमार्फत आवश्यकताअनुसार ५० वटा घर निर्माण हुने कार्यालय प्रमुख सुमनकुमार मिश्रले जनाए । ‘प्रदेशसभा निर्वाचन क्षेत्र जनता आवास समन्वय समितिले लक्षित समुदायबाट घर निर्माणका लागि छनौट गर्नेछ,’ उनले भने, ‘छनौटका लागि १० दिनको सूचना प्रकाशन भएकाले लगक्तै काम सुरु हुनेछ ।’

यसअघि सम्बन्धित कार्यालयले चासो नदिएका कारण यो कार्यत्रम २ वर्ष थन्किएको थियो । ‘सरकारले बजेट फठाएको अवस्थामा काम नगरी बस्न ठीक नलागेर यो क्रार्यत्रम कार्यान्वयनमा चासो दिइएको हो,’ उनले थपे ।

जिल्लाका प्रदेशसभा अन्तर्गतका ४ सभासदसहित स्थानीय तहका प्रशासकीय अधिकृत सहितको बैठकले कार्यक्रम लागू गर्ने निर्णय गरेका थिए । इँटाको गारो र जस्ताको छाना भएको घर निर्माणका लागि सम्बन्धित घरधनीले ४ किस्तामा रकम प्राप्त गर्ने छन् ।

पहिलो किस्ता जग खन्ने कार्य भएपछि २५ प्रतिशत, डीपीसी सम्पन्न भएपछि दोस्रो किस्ता ३० प्रतिशत, गारो तयार भएपछि थप ३५ प्रतिशत र सवै काम सम्पन्न भएपछि १० प्रतिशत सम्बन्धित निर्माण समितिको खातामा रकम उपलब्ध गराइनेछ । कार्यक्रमअन्तर्गत यो वर्ष जिल्लामा दलित, लेप्चा, थामी र मेचे समुदायका व्यक्तिका घर बन्ने छन् ।

प्रकाशित : चैत्र २५, २०७५ १०:२३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT