'भुक्तानी नहुादा पुँजीगत खर्च कम'

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौं — निर्माण सम्पन्न भएका केही आयोजनाको पनि भुक्तानी बाँकी रहेकाले कुल पुँजीगत खर्च कम देखिएको अर्थमन्त्री युवराज खतिवडाले बताएका छन्  । काम सम्पन्न भए पनि विभिन्न कारणले ती आयोजनाको भुक्तानी हुन नसक्दा अपेक्षित रूपमा खर्च भएको नदेखिएको उनको भनाइ थियो  ।

व्यवस्थापन संघ नेपालले काठमाडौंले आयोजना गरेको ‘फूर्वबजेट अन्तरक्रिया ः समस्या र चुनौती’ विषयक कार्यत्रममा मंगलबार अर्थमन्त्री खतिवडाले यस्तो बताएका हुन् ।

भौतिक रूपमा निर्माण सम्पन्न भए पनि सो अनुपातमा वित्तीय प्रगति (रकम भुक्तानी) हुन नसक्दा कुल खर्च कम देखिएको उनले बताए । ‘कतिपय वस्तु र सेवा खरिद/निर्माण भएको छ, तिनको भुक्तानी बाँकी छ,’ उनले भने, ‘ती आयोजनामा भुक्तानी हुँदा पुँजीगत खर्च संशोधित अनुमानभन्दा धेरै हुन्छ ।’ खर्च गर्दा आयको स्रोत पनि हेर्नुपर्ने भएकाले केही विकास निर्माणको काम आर्थिक वर्षको अन्त्यमा गर्नुपर्ने बाध्यता रहेको उनले स्वीकार गरे ।

राजस्व बढाउने नाममा सरकारले जे पनि आयात गर्न नदिने अर्थमन्त्री खतिवडाले स्पष्ट पारे । ठूलो परिणाममा महँगा सवारी साधन, गरगहनालगायत विलासिताका सामान आयात भएकोतर्फ संकेत गर्दै उनले भने, ‘जथाभावी आयात छुट दिएर राजस्व बढाउने पक्षमा सरकार छैन ।’ कार्यक्रममा खतिवडाले आगामी बजेटमार्फत विलासिताका वस्तु आयातमा कडाइ गर्ने संकेत दिए । ‘केही वस्तुको आयातमा कडाइ गर्ने हो,’ उनले भने, ‘यसको असर राजस्वमा पर्छ तर पनि ती वस्तुको आयातमा कडाइ गर्नैपर्छ ।’ लक्ष्यभन्दा धेरै राजस्व उठाउने सरकारको उद्देश्य भए पनि उपभोक्तालाई जथाभावी कर नलगाइने उनले बताए ।

‘उद्योगी व्यवसायी डराउनु पर्दैन, करको दर होइन दायरा बढाउने हो,’ उनले थपे । राष्ट्रिय योजना आयोगका पूर्वउपाध्यक्ष दीपेन्द्रबहादुर क्षत्रीले सरकारको खर्च गर्ने प्रवृत्ति परम्परागत शैलीकै भएकाले पुँजीगत खर्च बढ्न नसकेको बताए । ‘असारे विकास मनोवृत्ति सरकार, कर्मचारीलगायत सबै सरोकारवालामा छ,’ उनले भने, ‘बजेटको कार्यान्वयन पक्ष बलियो बनाउनुको सट्टा परम्परा धान्ने प्रवृत्ति बसेको छ ।’ पछिल्ला वर्षहरूमा व्यापार घाटा चुलिँदै गए पनि सरकारले त्यसतर्फ ध्यान पुर्‍याउन नसकेको उनले आरोप लगाए । ‘राजस्वको प्रमुख स्रोत आयात छ, यसकारण आयात प्रतिस्थापनमा सरकार जान सकेको छैन,’ उनले भने । सरकारको सूचना प्रणाली पनि प्रभावकारी हुन नसकेको उनले आरोप लगाए ।

कार्यक्रममा राष्ट्रिय योजना आयोगको अर्का पूर्वउपाध्यक्ष शंकर शर्माले आगामी बजेट उत्पादनमैत्री हुनुपर्ने बताए । ‘आगामी २/३ वर्षमा बिजुली निर्यात गर्न सक्ने क्षमता मुलुकको हुनुपर्छ, त्यसका लागि सरकारले बजेटमार्फत विशेष कार्यक्रम ल्याउनुपर्छ,’ उनले भने, ‘उत्पादित वस्तु तथा सेवालाई बजारसँग जोड्ने (मूल्य संरचना) मा पनि सरकारले विशेष नीतिगत व्यवस्था गर्नुपर्छ ।’

बैंक तथा वित्तीय संस्थाले कृषिमा ऋण प्रवाह गरिरहे पनि मल, बीउबिजन, सिँचाइलगायत क्षेत्रमा सुविधा नहुँदा अपेक्षित नतिजा हात पर्न नसकेको बैंकर्स संघका अध्यक्ष ज्ञानेन्द्रप्रसाद ढुंगानाले बताए । पछिल्लो समयमा मर्जर तथा एक्विजिसनप्रति बैंक तथा वित्तीय संस्था उत्साहित हुन सकेकेकोतर्फ इंगित गर्दै उनले भने, ‘मर्जर तथा एक्विजिसनमा निश्चित समयका लागि आय करमा छुट दिने व्यवस्था बजेटमार्फत गरियोस्,’ उनले भने । वित्तीय प्रणालीमा अझै पनि लगानीयोग्य रकम अभाव नै रहेकाले दीर्घकालीन स्रोत व्यवस्थापनका लागि नीतिगत व्यवस्था गर्न उनले सरकारसँग आग्रह गरे । राष्ट्रिय प्राकृतिक स्रोत तथा वित्त आयोगका अध्यक्ष बालानन्द पौडेलले मुलुकको कर प्रणाली सुधारका लागि काम भइरहेको बताए ।

प्रकाशित : वैशाख ११, २०७६ १०:०१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

सेयर भर्न म्याद थप

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौं — लगानीकर्ताले सान्जेन जलविद्युत् र रसुवागढी हाइड्रोपावरको सेयर (आईपीओ) मा बिहीबारसम्म आवेदन दिन पाउने भएका छन् । नेपाल धितोपत्र बोर्डले थप दुई दिन म्याद थप गर्न निर्देशन दिएपछि लगानीकर्ताले बिहीबारसम्म आवेदन दिन पाउने भएका हुन् । दुवै कम्पनीले गत शुक्रबार आईएपीओका लागि आवेदन खुला गरेका थिए ।

आइतबार र सोमबार मेरो सेयरमा समस्या आएकाल लगानीकर्ताले सहज रूपमा सेयर भर्न नपाएको गुनासो आएपछि थप दुई दिन म्याद थप्न निर्देशन दिइएको बोर्डका प्रवक्ता निरज गिरीले बताए । ‘मेरो सेयर लगइन नभएकाले सेयर भर्न पाइएन भन्ने गुनासो धेरै आयो,’ उनले भने, ‘सीडीएससँग बुझा पनि त्यो पुष्टि भयो । त्यसपछि थप दुई दिन म्याद थप्न निर्देशन दिएका छौं ।’ लगानीकर्ताको सहजताका लागि उक्त व्यवस्था गरिएको गिरीले बताए । सान्जेन र रसुवागढीको सेयर भर्ने म्याद थप भए पनि एग्रो लघुवित्त वित्तीय संस्था र गणपति लघुवित्त वित्तीय संस्थाका लागि म्याद थप भएको छैन । ती दुई कम्पनीको सेयरमा आवेदन दिने पहिलो चरणको म्याद बुधबार सकिँदै छ ।

मंगलबार साँझसम्ममा सान्जेन जलविद्युत् कम्पनीको सेयरमा १ करोड २१ लाख कित्ताका लागि आवेदन परेको छ । २ लाख ५३ हजार आवेदनमार्फत उक्त सेयरका लागि आवेदन परेको हो । यो कम्पनीले आह्वान गरेभन्दा साढे २ गुणा बढी हो । यस्तै रसुवागढीमा मंगलबारसम्म १ करोड ४७ लाख ११ हजार कित्ताका लागि करिब २ लाख ५० हजार आवेदन परेको छ । यो पनि आहवानभन्दा करिब २ गुणा बढी हो ।

नेप्से बढ्यो, कारोबार रकम घट्यो
सेयर कारोबार मापक नेप्से परिसूचक मंगलबार करिब ४ अंकले बढ्यो । अघिल्लो दिनको तुलनामा ३.७४ अंकले बढेर नेप्से १ हजार २ सय ६०.६८ विन्दुमा उक्लिेको हो । परिसूचक बढे पनि कारोबार रकम उल्लेख्य रूपमा घटेको छ । दिनभर अधिकांश समय नेप्से बढिरह्यो ।

प्रकाशित : वैशाख ११, २०७६ १०:००
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT