चैनपुर-ताक्लाकोट सडक निर्माण सुस्त

बसन्तप्रताप सिंह

बझाङ — सुदूपश्चिम प्रदेशको समृद्धिको मार्ग मानिएको चीनको तिब्बत जोड्ने चैनपुर-ताक्लाकोट सडक निर्माणले गति लिन सकेको छैन । सेती लोकमार्ग उत्तर खण्डअन्तर्गत पर्ने यो सडक निमार्णका लागि दुईवटा कम्पनीले काम गरिरहे पनि भौतिक प्रगति सन्तोषजनक नभएको सडक आयोजना कार्यालयले जनाएको छ । 

१८ किलोमिटर दूरी रहेको चैनपुर रुवातोला सडकलाई चौडा बनाउन ०७३ मा ठेक्का सम्झौता भएर काम सुरु गरेका लुम्बिनी र राजेन्द्र निर्माण सेवाले हालसम्म १२ किलोमिटर मात्र काम सम्पन्न गरेका छन् । यो प्रगति ७० प्रतिशतको हाराहारी हो । ४ वर्षको अवधिमा भएको यो प्रगति हेर्दा तोकिएको म्यादभित्र काम सम्पन्न हुनेमा शंका रहेको आयोजना कार्यालयका प्रमुख ऐनबहादुर सिंहले बताए ।

उक्त कम्पनीको ठेक्का अवधि समाप्त हुन ७ महिना मात्र बाँकी छ । २२ करोडको लागतमा काम गर्ने गरी निर्माणको जिम्मा लिएको उक्त कम्पनीले १८ किलोमिटर सडकलाई ठूला सवारी साधनहरू सञ्चालन गर्न मिल्ने गरी साढे सात मिटर चौडा बनाउने जिम्मेवारी पाएको थियो ।

यता निर्माण कम्पनीका साइट इन्चार्ज योगेश साउदले स्थानीयको पटकपटकको अवरोधका कारण सडक निर्माणमा ढिलाइ भएको बताए । तोकिएको अवधिमा काम सक्ने गरी आफूहरू लागिरहेको उनको दाबी छ । ‘धेरैपटक स्थानीयको अवरोधले काम रोकिएको छ । बाधाहरू पन्छाउँदै काम गर्नुपरेकाले ढिला भएजस्तो देखिए पनि समयमै सकिनेमा विश्वस्त छौं,’ उनले भने ।

यस्तै रुपातोलादेखि साइपाल गाउँपालिकाको धुलीसम्म ३० किलोमिटर सडक निर्माणको जिम्मा लिएको स्वच्छन्द नागार्जुन जेभी कम्पनीको काम झन् सुस्त छ । ५० महिनाभित्र काम सम्पन्न गर्ने गरी ठेक्का लिएको उक्त कम्पनीले २ वर्षको अवधिमा १४ किलोमिटर ट्र्याक खोल्ने काम सम्पन्न गरेको छ ।

धुलीसम्म नै ठूला सवारी सञ्चालन गर्न मिल्ने गरी ८ मिटर चौडा सडक बनाउने जिम्मा लिएको कम्पनीको काम निकै ढिलो गतिमा भइरहेको बताउँदै आयोजना प्रमुख सिंहले भने, ‘कहिले मेसिन बिग्रियो भन्छन् । कहिले डिजेल सकियो भनेर बहाना बनाइरहेका छन् ।’

उनले छिटो काम सम्पन्न गर्न आफूले निरन्तर ताकेता गरिरहे पनि कम्पनीले वास्ता नगरेको बताए । सरदर एक महिनामा आधा किलोमिटर सडकको ट्र्याक खोल्ने काम भइरहेको उनले बताए । ठेकेदार कम्पनी स्वच्छन्द बानियाँ नागार्जुन जेभीका सञ्चालक दीपकबहादुर सिंहले भने आयोजना प्रमुखको आरोपको खण्डन गरे ।

उनले आफूहरूका पाँचवटा स्काभेटर कार्यस्थलमा रहेको र पूर्ण क्षमताका साथ काम गरिरहेको बताए । स्थानीय तहको निर्वाचन, प्रदेश तथा संघको निर्वाचन र समयमै विस्फोटक पदार्थ उपलब्ध नभएकोले केही ढिलाइ भएको भए पनि अहिले दु्रत गतिमा काम भइरहेको उनको भनाइ छ ।

‘हामीले काममा बहाना बनाउनुपर्ने कुनै कारण नै छैन,’ सञ्चालक सिंहले भने, ‘अहिले जिलेटिन प्राप्त गर्ने प्रक्रिया पनि पूरा गरी सकेका छौं । तोकिएको समयमा काम सम्पन्न गर्छाैं ।’

प्रमुख जिल्ला अधिकारी सुरेश सुनारले आयोजनास्थलको अनुगमन गरी समयमै काम सम्पन्न गर्न ठेकेदार कम्पनी र आयोजना कार्यालयलाई निर्देशन दिएका छन् । ‘अनुगमनमा गएको बेला तामझामसहित काम गरेको देखाउँदा रहेछन्,’ उनले भने, ‘फर्केपछि सुस्त हुन्छन् । समयमा काम नसके कारबाही गर्ने चेतावनी पनि दिएको छु ।’ यो सडक छिटो निर्माण गर्न सेती लोकमार्गअन्तर्गत उत्तरखण्ड (चैनपुर-ताक्लाकोट) मार्गको छुट्टै कार्यालयसमेत स्थापना भएको छ ।

चीन र भारतलाई जोड्ने सबैभन्दा छोटो मानिएको यस सडकको लम्बाइ १ सय १८ किलोमिटर छ । साइपाल गाउँपालिकाको धुलीदेखि सीमा क्षेत्र उरै भन्ज्याङसम्म ६० किलोमिटरको डीपीआरसमेत तयार भइसकेको छ ।

धुलीभन्दा माथि हिमाली क्षेत्रमा सुरुङ निर्माण गर्न सके यो दूरी आधाभन्दा बढी घट्ने र वर्षभरि सवारी साधन सञ्चालन गर्न सकिने प्राविधिक अध्ययनले देखाएको छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ ३, २०७६ ०९:१२
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बचतको रकमबाट महिलाले बनाए छाउगोठ

बसन्तप्रताप सिंह

बझाङ — बझाङको साइपाल गाउँपालिकाका महिलाले मासिक बचत गरेको रकमबाट छाउगोठ निर्माण गरेका छन् । गाउँपालिकाले जवरजस्ती छाउगोठ भत्काई दिएपछि महिनावारीका बेला उनीहरू ओडारमा बस्दै आएका थिए । गत वर्ष छाउपडी प्रथा विरुद्धको अभियानका क्रममा गाउँपालिकाले यहाँका छाउगोठहरू भत्काएको थियो । 

साइपाल गाउँपालिकाको जगेरा गाउँमा स्थानीय महिलाको बचतबाट निर्माण गरेको छाउगोठ । तस्बिर : वसन्तप्रताप/कान्तिपुर

‘बर्ष दिन ओडारमा बसेर बितायौं । ४ फिट हिउँमा पर्दा पनि बाहिरै बस्नु पर्‍यो । बर्खामा झरीले सतायो’ साइपाल गाउँपालिका ४ जगेराकी बिरती रोकायाले भनिन् ‘आफु मात्रै बस्नु पर्ने भए त जसोतसो सहन्थ्यौं । दुध चुस्ने केटाकेटीले पनि हामीसँगै दुख पाइयो । अति भएपछि महिलाको कोषबाट छाउगोठ बनायौं ।’

गाउँमा महिलाहरूले ३ वर्षदेखि गर्दै आएको नियमित मासिक बचतको रकमले छाउगोठ निर्माण गरेको फुलमती रोकायाले बताइन् । ‘३५ हजार खर्च लाग्यो’ उनले भनिन् ‘महिलाको आयआर्जनमा सहयोग गर्ने, साह्रोगाह्रो पर्दा चलाउने घुम्तीकोषको लागि बचत गरेका थियौं । ओडारमा सुत्नुभन्दा नयाँ घर बनाऔं भन्ने दिदिबहीनीको सल्लाहअनुसार त्यही रकम खर्च गरेर छाउगोठ बनायौं ।’ हाल निर्माण भएको छाउगोठमा ६ जना सुत्न मिल्ने ठाउँ छ ।

धुलीको जगेरा गाउँमा ३० परिवारको बसोबास रहेको छ । धेरै महिलाहरू एकै पटक महिनावारी भएमा नवजात शिशु भएका, उमेर पुगेका र विरामी भएकाहरूलाई छाउगोठमा सुताएर अरु महिलाहरू ओडारमा नै सुत्न जाने गरेको यहाँका महिला बताउँछन् ।
आफुहरूसँग पर्याप्त रकम नभएकोले बचतको पैसा खर्चेर छाउगोठ निर्माण गरेको स्थानीय उजली रोकायाले बताइन् ।

‘ठूलो पानी परेको बेला, हावाहुरी चलेको बेला यही भित्र बसेर रात काट्ने गरेका छौं’ उनले भनिन् ‘अरुबेला बढी भएपछि यता नअटाएकाहरू अहिलेपनि ओडारमा गएर सुत्छन् ।’ गाउँपालिकाले यसअघि रहेका ५ वटा छाउगोठ भत्काएको थियो । छाउगोठ भत्काउन महिलाको सहमति थिएन । जगेरा मात्र हैन । ४० परिवारको बसोबास रहेको धुलीका महिलाले पनि बचत संकलनकै पैसाले सार्वजनिक छाउगोठ निर्माण गरेका छन् । यहाँका ६ वटा छाउगोठ गाउँपालिकाले भत्काइदिएको थियो ।

छाउगोठ निर्माण भएपछि सजिलो भएको वडा नम्बर ५ की महिला स्वास्थ्य स्वंयसेविका गंगादेवि बोहराले बताइन् । ‘गोठ भत्काएपछि केही दिन भित्रै पनि बस्यौं’ उनले भनिन् ‘कोही काँप्न थाले, कोही बेहोस हुन थालेपछि देउताले सहेन भनेर ओडारमा बस्न थालेका हौं ।’

गाउँपालिकाले छाउगोठ भत्काएका र पुनःनिर्माण गर्न नसकेका सैनगाउँ, लाफडी लगायतका महिलाहरू अहिले पनि ओडारमै बस्ने गरेको स्थानिय महिलाले बताए । उनीहरूले पनि प्रत्येक घरबाट रकम संकलन गरेर छाउगोठ निर्माणको लागि पहल गरिरहेको
सैनगाउँकी अमृता विकले बताईन् ।

गत वर्ष जेठ महिनामा छाउगोठ मुक्त गाउँपालिका घोषणा गर्ने भन्दै यहाँ रहेका सबै छाउपडी गोठहरू गाउँपालिकाका जनप्रतिनिधी र कर्मचारीले भत्काएका थिए । महिनावारीका बेला बर्षौदेखि बस्दै आएको न्यानो र सुरक्षित गोठ गाउँपालिकाले जवरजस्ती भत्काएका कारण यहाँका कतिपय महिलाहरू ओडारमा बस्दै आएका छन् । कतिपयले भत्काएका छाउगोठलाई टालटुल पारेर पुन प्रयोगमा ल्याएका छन् ।

गाउँपालिकाले छाउगोठमूक्त गाउँपालिका घोषणा गर्न ३ लाख विनियोजन गरेको र सोही रकम खर्च गर्न जवरजस्ती गोठ भत्काएको यहाँका महिलाहरूको आरोप छ । साइपाल गाउँपालिकाको लासीकी शंकधारा बोहराले भनिन् ‘३ लाख पनि खाए, गोठ पनि भत्काए । हामीले जाडोमा कठ्याङग्रिनु पर्‍यो ।’

प्रकाशित : वैशाख २८, २०७६ ११:४४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT