अलैंचीको व्यवसायीकरण हुन सकेन

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — नेपालमा अलैंचीको उत्पादन राम्रो भए पनि व्यावसायीकरण हुन नसकेको विज्ञले बताएका छन् । बुधार राजधानीमा आयोजित आयोजित एक कार्यक्रममा विज्ञले उत्पादनमा जस्तै बजार प्रवर्द्धनमा जोड दिनुपर्ने बताएका हुन् ।

‘नेपाल अलैंची उत्पादनको क्षेत्रमा विश्वमै अग्रणी स्थानमा छ । उत्पादनको अनुपातमा यसको व्यवसायीकरण हुन सकेको छैन,’ राष्ट्र संघीय खाद्य तथा कृषि संगठनका कार्यक्रम अधिकृत अर्जुन थापाले भने । हाल परम्परागत शैलीमै उत्पादन भइरहेको, कुन जातको कस्तो माटोमा रोप्ने, कति रोप्ने भनी अध्ययन हुन नसकेको उनले बताए ।

‘प्रविधिको प्रयोग गरेर आधुनिक ढंगबाट यसको उत्पादनमा लाग्ने हो भने नेपालले यस क्षेत्रबाट प्रशस्त लाभ लिन सक्छ,’ उनले भने, ‘अलैंचीमा रोग लाग्ने समस्याले पनि यसको उत्पादनमा प्रभाव पारेको छ, उत्पादनका सम्बन्धमा अनुसन्धान हुनु पनि आवश्यक देखिएको छ ।’

नेपाल, भुटान र भारतमा उत्पादित अलैंचीले विश्व बजारमा राम्रो मूल्य पाइरहेका र यी मुलुकहरूले आपसी समन्वय गरेर उत्पादनमा लागे किसानहरू थप लाभान्वित हुने पनि छलफलमा बताइएको थियो । दक्षिण एसियाली मुलुकमा अलैंची खेतीको विकास र सम्भाव्यताबारे विश्व बैंकको आयोजनामा छलफल भएको हो ।

कार्यक्रममा दक्षिण एसियाली मुलुकका लगानीकर्ताले अलैंचीको बजारीकरणमा विशेष गरी महिला उद्यमीको भूमिकाबारे छलफल गरेका थिए । अलैंची खेतीबाट नेपालको ताप्लेजुङ जिल्लाका महिलाहरू आर्थिक रूपमा आत्मनिर्भर बन्दै गएको प्रस्तुति कार्यक्रममा गरिएको थियो ।

प्रकाशित : असार २६, २०७६ ०९:५२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

रोल्पाका गाउँमा सादा पोसाकमा प्रहरी परिचालन, केन्द्रीय नेतासहित दुई दर्जन पक्राउ

काशीराम डाँगी

(रोल्पा) — नेत्रविक्रम चन्द समूहको आधार क्षेत्र मानिएको रोल्पामा थप सुरक्षा सतर्कता अपनाइएको छ । चन्दका कार्यकर्ताको गतिविधि पूर्ण नियन्त्रणमा लिने रणनीतिसहित ग्रामीण क्षेत्रमा समेत सुरक्षाकर्मीको संख्या बढाइएको छ । 


महासचिव नेत्रविक्रम चन्दको जन्म जिल्ला र गतिविधि पनि बढी भएकाले सुरक्षा निकायले उच्च सतर्कता अपाएका हुन् । गाउँगाउँमा परिचालित सादा पोसाकका सुरक्षाकर्मीले चन्दका कार्यकर्तालाई पक्राउ गर्दै उनीहरूको गतिविधि निस्तेज पार्ने रणनीति अघि सारेका छन् ।

एक वर्षको अवधिमा प्रहरीले चन्दका दुई दर्जन नेता–कार्यकर्तालाई पक्राउ गरिसकेको छ । पक्राउ परेकामा स्थानीयदेखि केन्द्रीय तहका नेतासमेत छन् । केहीलाई रिहा गरे पनि प्रहरीले कतिपयलाई सुरक्षा व्यवस्थामाथि खलल पारेको अभियोगका मुद्दा दर्ता गराएको छ । पक्राउ गरिएकामध्ये केहीलाई हिरासतमा र केहीलाई पुर्पक्षका लागि कारागारमा राखिएको छ ।

सुरक्षाकर्मीले सशक्त मानिएका प्रायः कार्यकर्तालाई नियन्त्रणमा लिइसकेका छन् । प्रहरीले यसअघि केही शिक्षकलाई समेत नियन्त्रणमा लिएर छोडेको थियो । सुरक्षा स्रोतका अनुसार चन्दको गतिविधिमा लागेको आशंकामा केही शिक्षकको खोजी जारी राखिएको छ । स्थानीय तहका गतिविधिप्रति अवरोध गरेको सूचना प्राप्त भएकाले चन्दका कार्यकर्तामाथि निगरानी बढाउनुपरेको प्रहरीले जनाएको छ ।

‘केही स्थानीय तहका सवारी साधन र कार्यालयमा आगजनी गरेकाले हिंसात्मक गतिविधि नियन्त्रण गर्नुपरेको हो,’ जिल्ला प्रहरी प्रमुख डीएसपी दीपक खडका भन्छन्, ‘हिंसा मच्चाउने र भडकाउने जोसुकैप्रति सुरक्षाकर्मीले चौबिसै घण्टा निगरानी राख्छन् ।’ उनले जनप्रतिनिधि, सरकारी सम्पत्ति र जनसाधारणको सुरक्षाका लागि सुरक्षाकर्मी परिचालित भइसकेको बताए ।

चन्दका कार्यकर्ताले यसअघि पश्चिम रोल्पास्थित गंगादेव र त्रिवेणी गाउँपालिकाका गाडी, जेसीभी र कागजात जलाइदिएका थिए । उक्त अभियोगमा गंगादेव र माडीबाट केहीलाई नियन्त्रणमा लिइएको खडकाले बताए ।

उक्त घटनापछि प्रहरीले गंगादेव गाउँपालिकास्थित जिनाबाङका चन्द समूहका केन्द्रीय सदस्य चूडामणि वली आदर्श र जिल्ला ‘जनसरकार’ प्रमुख लालबहादुर वलीलाई नियन्त्रणमा लिएको थियो । चूडामणि र लालबहादुर दाजुभाइ हुन् । अदालतको आदेशमा चूडामणिलाई दुई दिनअघि सुनसरीबाट रिहा गरिएको छ ।

केही समयअघि चन्द समूहका कार्यकर्ताले पूर्वी रोल्पाको सुलिचौरस्थित नेपाल टेलिकम र एनसेलका टावरमाथि बम विस्फोटसमेत गराएका थिए । उनीहरूले कोर्चाबाङस्थित एनसेलको टावरमा पनि क्षति पुर्‍याएका थिए । यस्तै, शान्ति सुरक्षामाथि खलल पुर्‍याएको आशंकामा रोल्पा इन्चार्ज जयप्रकाश रोकालाई प्रहरीले पक्रेको छ । उनलाई पाङको ऐपे गाउँबाट अन्य दुई कार्यकर्तासहित एक महिनाअघि पक्राउ गरिएको थियो ।

उनीहरूसहित ९ नेता–कार्यकर्ता प्रहरी हिरासतमा छन् । चन्दनिकट दलित संघका केन्द्रीय सदस्य टीकाराम परियारसहित नेपेन्द्र सेन र लालबहादुर सुनारलाई स्थानीय प्रशासनले धरौटीमा रिहा गरिसकेको छ ।

पक्राउ गरिएका अधिकांशलाई शान्ति सुरक्षामा खलल, विस्फोटक पदार्थको ओसारपसार र हिंसा भडकाएको अभियोगमा मुद्दा लगाइएको छ । सरकारले चन्दको गतिविधि नियन्त्रण गर्न उक्त समूहमाथि प्रतिबन्ध लगाइसकेको छ ।

स्थानीय तहमा 'चन्दाको दबाब'
सुरक्षा स्रोतका अनुसार चन्दका कार्यकर्ताले जिल्लामा चन्दा संकलनलाई तीव्रता दिएका छन् । स्थानीय तहका जनप्रतिनिधि, प्राविधिक, शिक्षक र कर्मचारीबाट जबर्जस्त चन्दा माग गरिएकाले शान्ति सुरक्षामा समस्या आइपरेको सुरक्षा संयन्त्रको निष्कर्ष छ । ‘स्थानीय तहमा दबाब सिर्जना गर्दै २ प्रतिशत रकम चन्दास्वरूप माग गरेको बुझिएको छ,’ एक सुरक्षा अधिकारी भन्छन्, ‘त्यसबारे खुलेर कसैले भन्न सकेको छैन ।’

सुरक्षा अधिकारीहरूले सुरक्षा समितिको बैठकमार्फत चन्दा माग्ने र हिंसा बढाउने व्यक्ति र शक्तिविरुद्ध ‘एकीकृत सुरक्षा कारबाही’ गर्ने रणनीति अघि सारेका छन् । प्रहरी नेतृत्वमा रोल्पामा सशस्त्र प्रहरी र राष्ट्रिय अनुसन्धान विभागका सुरक्षाकर्मीसमेत परिचालित छन् । ‘सुरक्षा सतर्कतासहित जिल्लामा प्रहरीको संख्या ३० देखि ३५ प्रतिशत बढाइएको छ’, ती अधिकारीले भने ।

रोल्पामा प्रहरीको संख्या करिब ६ सय र सशस्त्र प्रहरीको संख्या ३ सय हाराहारी छ । सुरक्षा व्यवस्था मजबुत पार्न सशस्त्र प्रहरीले सदरमुकामसहित गाउँगाउँसम्म ‘पट्रोलिङ’ गर्दै आएको छ भने सेनालाई उच्च सतर्क रहन भनिएको छ । चन्द समूहलाई प्रतिबन्ध लगाइएसँगै सादा पोसाकका सुरक्षाकर्मी व्यापक रूपमा परिचालन गरिएको छ ।

प्रमुख जिल्ला अधिकारी लक्ष्मण ढकालले सुरक्षा अवस्था मजबुत पार्न एकीकृत सुरक्षा व्यवस्था मिलाइएको बताए । उनले सुरक्षा निकायबीच समन्वय गरेर सतर्क रहने प्रणाली सुरुगरिएको बताए ।

प्रकाशित : असार २६, २०७६ ०९:४८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्