व्यवसायी र बैंकर छुट्ट्याइन्छ : गभर्नर 

यज्ञ बञ्जाडे

काठमाडौँ — आगामी मौद्रिक नीतिमार्फत राष्ट्र बैंकले बैंकर र व्यवसायी छुट्ट्याउने नीति लिने भएको छ । एउटै व्यक्तिले बैंक र व्यवसाय दुवै सञ्चालन गर्दा स्वार्थ बाझिने भएकाले वित्तीय क्षेत्रमा समस्या आएको निष्कर्षका आधारमा यस्तो नीति ल्याउन लागिएको राष्ट्र बैंकका गभर्नर चिरञ्जीवी नेपालले बताए ।

कान्तिपुर दैनिकले शुक्रबार राजधानीमा गरेको ‘मौद्रिक नीति विशेष अन्तर्क्रिया’ मा उनले भने, ‘बैंकर र व्यवसायी छुट्ट्याउने व्यवस्थाको तयारी भएको छ । एउटै व्यक्ति बैंकर र व्यवसायी हुँदा स्वार्थ बाझियो ।’ एउटै व्यक्तिले बैंक र व्यवसाय दुवै सञ्चालन गरेकै कारण नेपाली वित्तीय क्षेत्रमा सुशासन बिग्रिँदै गएको बैंक अफ काठमान्डूका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत शोभनदेव पन्तले बताए ।

‘बैंकिङ क्षेत्रमा संस्थागत सुशासन बिग्रिनुको मूल जड नै यही हो,’ उनले भने । भारतलगायत राष्ट्रमा एकै व्यक्तिले बैंक र व्यवसाय चलाउन नपाउने व्यवस्था रहेको उद्धृत गर्दै उनले प्रश्न गरे, ‘सबै कुरा भारतबाट सिक्न हुने, यो कुराचाहिँ किनसिक्न नहुने ?’

यसअघि हालका अर्थमन्त्री युवराज खतिवडा गभर्नर हुँदा व्यवसायी बैंकर हुन नपाउने व्यवस्थाका लागि राष्ट्र बैंकले प्रयास गरे पनि कानुनी मान्यता पाउन सकेको थिएन । अहिले फेरि त्यस्तै व्यवस्था ल्याउन लागिएको गभर्नरले बताएका हुन् ।

बैंक तथा वित्तीय संस्थासम्बन्धी ऐन (बाफिया) संशोधनका क्रममा राष्ट्र बैंकले उद्योग व्यवसायमा निश्चित प्रतिशतभन्दा बढी लगानी भएको व्यक्ति बैंक सञ्चालक हुन नपाउने व्यवस्था प्रस्ताव गरेको छ । ‘बाफियामा सञ्चालकको अयोग्यतासम्बन्धी व्यवस्थामा तोकिएको प्रतिशतभन्दा बढी लगानी भएको व्यक्ति सञ्चालक बन्न नपाउने व्यवस्थाका लागि प्रस्ताव छ,’ स्रोतले भन्यो, ‘वित्तीय प्रणाली स्वच्छ र सुशासित बनाउन यो व्यवस्था अपरिहार्य छ ।’ जानकारहरूका अनुसार व्यवसायीले बैंक चलाउन पाउने व्यवस्था अन्य मुलुकमा छैन ।

व्यवसायी र बैंकर एउटै हुँदा स्वार्थ बाझिने भएकाले बैंकिङ क्षेत्रमा विभिन्न समस्या देखिएका छन् । आफैं बैंक चलाउने र आफ्नै व्यवसायका लागि त्यसबाटै ऋण लिने गरेकाले यसअघि करिब डेढ दर्जन वित्तीय संस्था समस्याग्रस्त घोषणा भएका छन् । तीमध्ये करिब आधा दर्जन अझै समस्याग्रस्त अवस्थामै छन् ।

अहिले एउटा बैंकको सञ्चालक रहेको व्यक्तिले सोही बैंकबाट ऋण लिन नपाउने भए पनि उसले अर्कोबाट ऋण लिन सक्छ । यही कानुनी कमजोरीको फाइदा उठाउँदै व्यवसायीले आपसी मिलेमतोमा ऋण लिने, दिने गरिरहेका छन् । करिब तीन वर्षअघि (राष्ट्र बैंकले पुँजी वृद्धिको निर्देशन दिएपछि) यो प्रवृत्ति बढेको छ ।

खासगरी हकप्रद सेयरमा लगानी गर्न सञ्चालकहरूले आफू संलग्न नभएको बैंकबाट ऋण लिएको र यही प्रयोजनमा धेरै ऋण प्रवाह भएको बैंकहरू बताउँछन् । त्यस्ता समस्या समाधान गरी वित्तीय क्षेत्रलाई विश्वसनीय, पारदर्शी बनाउनुका साथै उक्त क्षेत्रको दिगो विकास गर्ने उद्देश्यले बैंकर, व्यवसायी छुट्ट्याउने पहल थालिएको हो ।

बैंक तथा वित्तीय संस्थाले प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) नियुक्त गर्दा राष्ट्र बैंकको परामर्श लिनुपर्ने व्यवस्थाका लागि पनि छलफल भइरहेको गभर्नर नेपालले बताए ।

‘अन्य धेरै राष्ट्रका बैंकले सीईओ नियुक्त गर्दा राष्ट्र बैंकको परामर्श लिनुपर्ने व्यवस्था छ,’ वाणिज्य बैंकका सीईओहरू र विभिन्न व्यावसायिक संघका पदाधिकारी उपस्थित उक्त अन्तर्क्रियामा उनले भने, ‘नेपालमा पनि सोही व्यवस्था गर्न लागिएको हो । यसमा राष्ट्र बैंकले सीईओको फिट एन्ड प्रपर टेस्ट मात्र गर्ने हो ।’ यसलाई केन्द्रीय बैंकले सीईओ नियुक्तिमा हस्तक्षेप गरेको रूपमा बुझ्न नहुने उनले प्रस्ट्याए ।

‘हामीले यो व्यक्तिलाई नियुक्त गर, यसलाई नगर भनेर निर्देशन दिने होइन,’ उनले थपे, ‘बैंकले प्रस्तावित गरेका व्यक्तिमध्ये यो उपयुक्त छ भन्ने मात्र हो ।’ यो व्यवस्थाले बैंकको नेतृत्वमा राम्रा र क्षमतावान् व्यक्ति छनोट हुने र त्यसले समग्र वित्तीय प्रणालीलाई राम्रो र सुशासित बनाउन मद्दत पुग्ने उनले बताए ।

प्रकाशित : असार २८, २०७६ ०७:४५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

कम्तीमा २२ को मृत्यु, ५ जना बेपत्ता, ४३५ परिवार विस्थापित

कान्तिपुर टिम

काठमाडौँ — लगातारको वर्षापछि आएको बाढी र पहिरोमा परी देशभर २२ जनाको मृत्यु भएको छ भने ५ जना बेपत्ता छन् । शुक्रबार बेलुकीसम्ममा खोटाङ र काठमाडौंमा ३/३, काभ्रे, भोजपुर र धादिङमा २/२, झापा, सिन्धुली, रामेछाप, ओखलढुंगा, ललितपुर, मकवानपुर, रुकुम पश्चिम, महोत्तरी, बारा र पर्सामा १/१ जनाको मृत्यु भएको हो । बाढी र पहिरोबाट २० जिल्ला प्रभावित भएका छन् । काठमाडौं र त्यसपूर्वको भूभागमा बढी प्रभाव परेको छ । 


राजधानी उपत्यकाका अधिकांश ठाउँ, पूर्वी र मध्य तराईका धेरैजसो जिल्ला डुबानमा परेका छन् भने बाढी र पहिरोले दर्जनौं ठाउँमा यातायात अवरुद्ध भएको छ । राजधानी जोड्ने राजमार्गमा पहिरो जाँदा सवारी साधन रोकिएका छन् । काठमाडौंबाट बाहिरिएका र भित्रिने सवारी साधन जाममा फसेका छन् । हजारौं यात्रु बिचल्लीमा परेका छन् । डुबानका कारण तराईका जिल्लामा खानेपानीको समस्या हुन थालेको गृह मन्त्रालयले जनाएको छ ।

अविरल पानी परिरहँदा नदी र खोला किनारका बासिन्दामा त्रास फैलिएको छ । नदी र खोलाहरूमा बहाव बढ्दै गइरहेको छ । बाढीपहिरो र डुबानबाट मोरङका ४ सय परिवारका १ हजार जना र बाराका ३५ परिवारका १ सय ७५ जना विस्थापित भई घरबाट अन्यत्र शरण लिन बाध्य भएका छन् । मुलुकभरबाट बाढीपहिरोमा परेका १ सय ५३ जनाको उद्धार गरिएको गृहले जनाएको छ ।

जल तथा मौसम विज्ञान विभागले आइतबारसम्म पानी परिरहने जनाएको छ । विभागले वर्षाबाट नदी र खोलाको बहाव निरन्तर बढ्ने र बाढीपहिरोको खतरा भएकाले सतर्क रहन सर्वसाधारणलाई अपिल गरेको छ । गृह मन्त्रालयले जल तथा मौसम विज्ञान विभागको हवाला दिँदै आइतबारसम्म वर्षा जारी रहने भएकाले नदी र खोला छेउका बस्ती भएका बासिन्दालाई सुरक्षित स्थानमा बस्न आग्रह गरेको छ । २४ घण्टामा सबैभन्दा बढी सिमरामा ३११ मिलिमिटर वर्षा भएको छ ।

काठमाडौंमा ११५, ओखलढुंगामा १०१, धनकुटामा ७५.५ र भैरहवामा ४३ मिलिमिटर पानी परेको छ ।

खोटाङको खोटेहाङ गाउँपालिका–२ मा पहिरो खस्दा विष्णु राईको घर भत्केर श्रीमती रेखा राई तथा छोराहरू ४ वर्षीय रोमन र ७ महिने रोहन राईको मृत्यु भएको छ । झिसमिसेमै झरेको पहिरोले घरसहित चारैजनालाई बगाएको थियो । विष्णुलाई घाइते अवस्थामा आफन्त र गाउँलेले उद्धार गरेका थिए ।

काठमाडौंको कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिका–६, मूलपानीको बाबाचोकमा अस्थायी टहरामा बस्दै आएका ३५ वर्षीया शर्मिला यादव, ३० वर्षीया नितु यादव र १० वर्षीय कुन्दन यादवको मृत्यु भएको छ । अस्थायी टहरामा बस्दै आएका उनीहरूलाई सँगैको बलराम खतिवडाको पक्की घरको प्रोटेक्सन वाल भत्किएर पुरेको प्रहरीले जनाएको छ । शर्मिला र कुन्दन आमा छोरा हुन् । बारा, देवताल गाउँपालिकाकी शर्मिलाको परिवार डेढ वर्षदेखि मूलपानी बस्दै आएको थियो ।

शर्मिलाका पति र देवर मिलेर बाबाचोकमा जग्गा भाडामा लिई ६ महिनाअघि टहरो बनाएर बसेका थिए । घटना हुँदा टहरामा शर्मिला, देउरानी निलु र छोरा कुन्दन मात्र थिए ।

त्यसैगरी भोजपुरको रामप्रसाद राई गाउँपालिका–७ मा पानीको भल पसेर घरको पर्खाल भत्किँदा च्यापिएर ६६ वर्षीय जगतबहादुर राईको मृत्यु भएको छ । पिँढीमा सुतिरहेका बेला उनी च्यापिएको प्रहरीले जनाएको छ । भोजपुरकै टेम्केमैयु गाउँपालिका–९ मा पहिरोमा परी १४ वर्षीय जनक विकको मृत्यु भएको छ ।

काभ्रेको बनेपा ३, चुनातालमा भूकम्पले चर्किएको घर पहिरोले बगाउँदा २ जनाको ज्यान गएको छ । बारीको पाटो बगेर घर पुर्दा रामप्रसाद दंगालकी श्रीमती ५५ वर्षीया गोमा र ७ वर्षीया नातिनी सुहाबीको मृत्यु भएको काभ्रे प्रहरी प्रमुख एसपी जयराज सापकोटाले जानकारी दिए । उनकी बुहारी ३० वर्षीया सुशीला र नातिनी ३ महिनाकी अनुष्का घाइते छन् । उनीहरूको शिर मेमोरियल अस्पतालमा उपचार भइरहेको छ ।

धादिङको गजुरी–४, बालुवाडाँडामा स्थानीय कृष्णबहादुर तामाङको घर भत्कँदा ८ वर्षीया अस्मिता तामाङको मृत्यु भएको छ भने १२ वर्षीय जयराम तामाङ घाइते भएका छन् । जिल्ला प्रहरी प्रमुख राजकुमार बैदवारका अनुसार जयरामको स्थानीय मेडिकल हलमा उपचार भइरहेको छ । त्यसैगरी आग्रा खोलाको सहायक थाक्रे–३ स्थित निगाले खोलाले बगाएर स्थानीय गोकुल गिरीको मृत्यु भएको छ ।

४५ वर्षीय गिरी खेत रोपेर अपराह्न ४ बजेतिर घर फर्कंदै थिए । साथी बद्री भुजेलसँगै खोला तर्ने क्रममा गिरीलाई बगाएको हो । भुजेललाई समेत बगाए पनि उनी बाहिर निस्कन सकेको प्रहरीले जनाएको छ । झापाको कमल गाउँपालिका र शिवसताक्षी नगरपालिकाको सिमाना भएर बग्ने कमल खोलाको बाढीले बगाएर इलाम चुलाचुली गाउँपालिका १ का ५० वर्षीय अञ्चल लावतीको मृत्यु भएको छ । बिहान १० बजे घरबाट हिँडेका लावतीको शव बाढीले बगाएर ल्याएको अवस्थामा साँझ फेला परेको छ ।

ललितपुरको वाग्मती गाउँपालिका–२, बगुवामा पञ्चलाल जिम्बाको घर पहिरोमा पर्दा ११ वर्षीय शरद जिम्बाको मृत्यु भएको छ । प्रहरीका अनुसार करिब ११ बजे खसेको पहिरोले जिम्बालाई पुरेको हो । पर्साको सिग्याही खोलाले बगाउँदा पर्सागढी नगरपालिका–१ का मेघराज पटेलका छोरा १० वर्षीय निखिल पटेलको शुक्रबार मृत्यु भएको छ ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रवक्ता डीएसपी अनन्तराम शर्माका अनुसार सिग्याही खोलामा बगेर आएको दाउरा छान्ने क्रममा उनलाई खोलाले बगाएको थियो । स्थानीयले उद्धार गरी उपचारका लागि वीरगन्जस्थित गण्डक अस्पतालमा पुर्‍याएकोमा उनलाई मृत घोषित गरिएको थियो ।

बाराको परवानीपुर–१ मा शुक्रबार साँझ नालामा डुबेर स्थानीय अरविन्द यादवका १८ महिने छोरा बिक्कीको मृत्यु भएको छ । बर्खाको पानी भरिएको नालामा डुबेका उनलाई गम्भीर अवस्थामा उपचारका लागि वीरगन्ज लैजाँदै गर्दा बाटोमै मृत्यु भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालयका डीएसपी रञ्जितसिंह राठौरले जानकारी दिए ।

रुकुम पश्चिमको आठबिसकोट–५ जलिगाडमा पहिरोसँगै खसेको ढुंगाले लागेर कौशिला बस्नेतको मृत्यु भएको छ । शुक्रबार बिहान घरबाट रिम्का जाँदै गरेकी १६ वर्षीया बस्नेतको घटनास्थलमै मृत्यु भएको वडाध्यक्ष प्रजित कामीले जानकारी दिए । उनका अनुसार बस्नेत फारुला भीरमा पहिरोमा परेकी थिइन् । बस्नेत सोही वडाको मिग्रीस्थित सरस्वती माविमा कक्षा ८ मा अध्ययनरत थिइन् । रामेछापमा अविरल वर्षाले गोठ भत्कँदा रामपुरमा शुक्रबार बिहान ७० वर्षीया पदमकुमारी सुनुवारको मृत्यु भएको छ । ४५ वर्षीया असली सुनुवार घाइते भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय रामेछापका प्रहरी निरीक्षक शेख अदालतले जनाएका छन् ।

त्यसैगरी सिन्धुलीको फिक्कल गाउँपालिका–१ झुल्केमा शुक्रबार पहिरोमा परी ३५ वर्षीया हेमकुमारी सुनुवारको मृत्यु भएको छ । गोठमा काम गरिरहँदा पहिरो खसेपछि गम्भीर घाइते भएकी उनको स्थानीय स्वास्थ्य चौकीमा उपचारका क्रममा मृत्यु भएको प्रहरी उपरीक्षक चक्रबहादुर सिंले जानकारी दिए । पहिरोमा गोठसँगै तीनवटा गाई र केही बाख्रासमेत पुरिएका छन् ।

महोत्तरीको बलवा नगरपालिका–३, बदियाका ७० वर्षीय हमिद मियाँको मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ । घाँस काट्न गएका उनलाई भेलले बगाएको हो । प्रहरीका अनुसार मकवानपुरको थाहा नगरपालिका–४ की सन्तमाया बलामीको खोला तर्ने क्रममा मृत्यु भएको छ भने ओखलढुंगाको सुनकोसी गाउँपालिका–४ का ५५ वर्षीय कुमार राईको खोलाले बगाएर ज्यान गएको छ । रौतहटको गढीमाई नगरपालिका–२ स्थित धरमपुरकी ४५ वर्षीया आनन्दीदेवी दाउरा टिप्ने क्रममा वाग्मती नदीले बगाएर बेपत्ता भएको प्रहरीले जनाएको छ । नदी छेउको ढिस्कोमा बसेर दाउरा टिप्ने क्रममा उनी खोलामा झरेकी थिइन् ।

काठमाडौंको कुलेश्वरमा मनमती खोलाले बगाएर ल्याएको सिलिन्डर निकाल्न जाने क्रममा बाढीले बगाउँदा ३० वर्षीय विनोद चौधरी बेपत्ता भएका छन् । उनको खोजी भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ । पाँचथरको मिक्लाजुङ गाउँपालिका–४ मा खोलाले बगाएर ९ वर्षीय दिवन राई बेपत्ता भएका छन् ।

दाजुसँग विद्यालय जाँदै गर्दा नुवाखोला तर्ने क्रममा बगेर उनी बेपत्ता भएका हुन् । मोरङको रंगेलीमा गेउरिया खोलाले बगाएर ३० वर्षीय एक युवक बेपत्ता भएका छन् । झापामा हडिया खोलाले बगाउँदा मेचीनगर नगरपालिका–१४ का ४५ वर्षीय सुफल हस्दा बेपत्ता छन् । भद्रपुर–९ प्रणामीनगरमा खोला तर्ने क्रममा उनलाई बाढीले बगाएका उनको खोजी भइरहेको डीएसपी महेन्द्र श्रेष्ठले बताए ।

यसैगरी सुनसरीको इटहरी उपमहानगरपालिका–५ मा खोलाले बगाएर बिहीबार एकजना बेपत्ता भएका छन् । उदयपुर घर भई स्थानीय एक ग्रील उद्योगमा कार्यरत ३५ वर्षीय सागर थापालार्ई सुकुमारी खोलाले बगाएको हो । स्थानीयका अनुसार खोलामा बाढी बढेपछि उनी माछा मार्न गएका थिए ।

सेना, प्रहरी र सशस्त्र प्रहरीले देशैभरि उद्धार तथा व्यवस्थापनमा केन्द्रित भएका छन् । नेपाल प्रहरीका निमित्त प्रवक्ता एसपी रमेश थापाले संघीय प्रहरीअन्तर्गतका सबै इकाई र दंगा नियन्त्रण टोली उद्धार तथा व्यवस्थापनमा परिचालित भएको बताए । राजधानीमा मात्रै करिब १२ हजार सुरक्षाकर्मी परिचालित छन् ।

‘उद्धारका निम्ति केही जिल्लामा हेलिकप्टर स्ट्यान्डबाई राखिएको छ,’ उनले भने, ‘गृह मन्त्रालय, सेना र सशस्त्र प्रहरीसँग मिलेर प्रभावित क्षेत्रमा उद्धारको काम भइरहेको छ ।’ सशस्त्र प्रहरीले देशका प्रदेश एक, दई, तीन र चारमा अविरल वर्षाको प्रभाव परेको निष्कर्ष निकाल्दै सबै प्रदेशमा उद्धार र व्यवस्थापनमा सशस्त्र प्रहरी परिचालित गरेको छ । सशस्त्र प्रहरीका डीआईजी सुरजकुमार श्रेष्ठले उपत्यका बाहिरका अलावा काठमाडौंका सबै युनिटबाट सशस्त्र प्रहरी परिचालित भएको बताए ।

प्रकाशित : असार २८, २०७६ ०७:४२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT