रोकियो पाउडर दुधको उत्पादन

बिनु तिम्सिना

विराटनगर — विराटनगरको प्लान्टबाट पाउडर दूधको उत्पादन बन्द गरिएको छ । दुग्ध विकास संस्थान (डीडीसी) ले संकलन गर्दै आएको दूधको परिमाण घटेपछि उत्पादन बन्द गरिएको हो । विराटनगर दुग्ध वितरण आयोजनासँगै देशैभर दूध संकलनमा कमी आएको छ ।


पाउडर उत्पादनका लागि बुटवल र हेटौंडाबाट दूध ल्याउने गरिएको थियो । अहिले काठमाडौं र हेटौंडाको माग पूरा गर्न विराटनगरले कच्चा दूध नै त्यसतर्फ निर्यात गर्नुपरेको दुग्ध वितरण आयोजनाका प्रमुख नीलकण्ठ गौतमले बताए ।

सरकारले धूलो दूधको आयातमा प्रतिबन्ध लगाएपछि डेरी उद्योगहरूले डीडीसीले दिने मूल्यभन्दा बढीमा खरिद गर्दा डीडीसीको दूध संकलन घटेको गौतमले बताए । प्रदेश १ का झापा, सुनसरी र मोरङमा रहेका निजीसहित देशैभरिका डेरीहरूले बढी मूल्यमा दूध खरिद गरेपछि अघिल्लो वर्षको तुलनामा संकलन घटेको उनले बताए ।

‘अलिकति बढी मूल्य पाउँदा किसान अन्यत्र आकर्षित हुनु स्वाभाविक हो, त्यो आकर्षणले पनि दूध कलेक्सन घटेको छ,’ उनले भने, ‘अर्को कारण भनेको विगत वर्षमा पाउडर दूध आयात गर्न पाइन्थ्यो । आयातित पाउडर सस्तो पर्दा निजी डेरीहरूले त्यही पाउडर घोलेर दूध बेच्थे । अहिले पाउडर दूधको आयातमा प्रतिबन्ध लगाइएको छ । त्यसैले किसानको दूध तानातान हुँदा नीजी डेरीले ५ रुपैयाँसम्म बढी मूल्य दिएर खरिद गर्छन् ।’

आयोजनाका प्रमुख गौतमका अनुसार अहिले विराटनगर आयोजनाले दैनिक ३० हजार लिटर दूध संकलन गरिरहेको छ । संकलित दूध धनुषाको ढल्केवर, हेटौंडा र काठमाडौंगइरहेको छ ।

ढल्केवरमा दैनिक ६ हजार लिटर, हैटौंडामा दैनिक ७ हजार लिटर र काठमाडौंमा दैनिक ९ हजार लिटर दूध पठाउँदै आएको विराटनगर आयोजनाका प्रमुख गौतमले जानकारी दिए । असोज महिनासम्म दूधको अभाव हुने उनले बताए ।

दुग्ध विकास संस्थानसँग यतिबेला धुलो पाउडर दूधको मौज्दात पनि निकै कम छ । अघिल्लो वर्षको यसै अवधिमा ७ सय टन धुलो दूध मौज्दात रहेकामा अहिले मुस्किलले २ सय टन मात्र छ ।काठमाडौंको माग धान्न भदौ र असोजसम्म पाउडर घोल्नुपर्ने अवस्था देखिएको छ । खासगरी चैतदेखि भदौसम्म दूध उत्पादनका लागि प्रतिकूल समय मानिन्छ ।

प्रकाशित : श्रावण २०, २०७६ ०८:०५
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

भारतबाट दूध आयात गर्दै डीडीसी

चितवन र पोखराका डेरीहरूले भारतको बिहारबाट दूध ल्याउन थालिसके
प्रताप विष्ट

हेटौंडा — दुग्ध विकास संस्थान (डीडीसी) ले भारतबाट दूध खरिद गर्ने प्रक्रिया अगाडि बढाएको छ । माग पूरा गर्न नसकेकाले भारतको पटनास्थित एक डेरीसँग करिब ३० हजार लिटर दूध आयात गर्न लागेको हो ।


संस्थानका अधिकारीहरू साताअघि सम्झौता गरी फर्किएका छन् । ‘अब केही दिनभित्रमा पटनाको डेरीबाट दूध आउँछ,’ हेटौंडा दुग्ध वितरण आयोजनाका प्रमुख गणेशकुमार यादवले भने ।

दूध अभाव भएकाले संस्थानले भारतबाट आयात गर्न लागेको उनले जानकारी दिए । ‘भारतको पटनास्थित डेरीबाट ल्याएको दूध सिधै काठमाडौं लैजाने व्यवस्था गरिएको छ । सरकारले भारतबाट पाउडर दूध ल्याउन रोक लगाएपछि मुलुकमा दूधको अभाव छ,’ यादवले भने ।

दुग्ध विकास संस्थानले मात्र होइन चितवन र पोखराका निजी क्षेत्रका डेरी उद्योगले पनि भारतको विहारबवाट दूध आयात गर्न थालिसकेका छन् । सरकारले दूध आयात गर्न अनुमति दिएको हो । संस्थानले भारतबाट दूध खरिद गरी राजधानी काठमाडौंका उपभोक्ताहरूलाई बिक्री गर्ने जनाएको छ । निजी डेरी उद्योगहरूले कृषकहरूसँग सिधै दूध खरिद गरेकाले संस्थानसँग अभाव भएको पनि संस्थानको दाबी छ ।

सिजनमा दैनिक ४० हजार लिटर दूध संकलन हुने हेटौंडा दुग्ध वितरण आयोजनामा अहिले दैनिक ६ देखि ७ हजार लिटर संकलन भइरहेको छ । दैनिक माग करिब १२–१३ हजार लिटर छ । माग पूर्ति गर्न आयोजनाले दैनिक ७ हजार लिटर दूध विराटनगरबाट
ल्याउने गरेको हो । हेटौंडाको आयोजनाले कुनैबेला विराटनगरलाई पनि दूध बिक्री गर्थ्यो ।

बारा, रौतहट, सर्लाही र मकवानपुरबाट संकलित र विराटनगरबाट ल्याएको दूध हेटौंडा, वीरगन्ज, भरतपुरलगायतका बजारमा बिक्री गरिन्थ्यो । संकलित दूधबाट आयोजनाले दही, पनिर, लालमोहन र फ्रेस मिल्क तयार गरिरहेको छ ।

६/७ वर्षअघिसम्म आयोजनाले मध्य तराईबाट दैनिक ३५ हजार लिटर दूध संकलन गरेर काठमाडौंमा आपूर्तिगरेको थियो ।

अहिले बारा, रौतहट, सर्लाही, मकवानपुरबाट दैनिक करिब ६/७ हजारलिटर मात्रै दूध संकलन गरिरहेको छ ।सहरी क्षेत्रमा टोलैपिच्छे खुलेका निजी डेरीले किसानसँग महँगोमा दूध खरिद गरी शुद्धीकरण नगरेरै बिक्री गर्न थालेपछि सरकारी आयोजनाको बजार साँघुरिँदै गएको छ । ‘चैतदेखि असोजसम्म दूध उत्पादनको हिसाबले ‘अफ सिजन’ हो,’ दुग्ध वितरण आयोजनाका प्रमुख यादवले भने,‘कात्तिकदेखि फागुनसम्म पुनः दूध संकलन बढ्छ ।’

दुग्ध वितरण आयोजनाहेटौंडाले बाराको सिमरा, पथलैया, पर्साको वीरगन्ज, चितवनको भरतपुर र नारायगढ तथा मकवानपुरको हेटौंडा, मनहरी,भीमफेदी, लोथरका उपभोक्तालाई दैनिक १० हजारदेखि १२ हजार लिटर दूध वितरण गरिरहेको छ । मध्यतराईका सर्लाही, रौतहट, बारा र मकवानपुरका १ सय ६० वटा दूध उत्पादक सहकारीमार्फत आयोजनाले दैनिक दूध खरिद गर्छन् ।

प्रकाशित : श्रावण २०, २०७६ ०८:०३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT