नयाँ स्वादको विश्वकप

हिमेश

कति धेरै फेरिँदै जाने खेल हो यो क्रिकेट  । १० वर्ष अगाडि त्रिकेट जस्तो थियो, अहिले त्यस्तो छैन  । त्यसभन्दा पर पुगेर क्रिकेट कस्तो थियो होला भन्यो भने त्यो त अचम्मै मान्नुपर्ने हुन्छ । कुनै दिन थियो, जति बेला वान डे क्रिकेट भनेपछि सेतो बल र रंगीन जर्सी नै के–के न हो जस्तो गरेर त्यसको महिमा गाइन्थ्यो ।

सन् सक्तरीतिर जन्मेको वान डे त्रिकेटले त्यसयता धेरै समय पार गरिसकेको छ र अहिले तत्कालको वान डे क्रिकेट हो, रनको थुप्रो लाग्ने ।


वान डे रह्यो, यो खेलको माइलो भाइ । जेठो त टेस्ट भइहाल्यो । कान्छो भाइ ट्वान्टी–ट्वान्टी क्रिकेटको जबरदस्त प्रभावले यो वास्तवमै धेरै फरक खेल सावित भएको छ । अब ५० ओभरको खेल पटक्कै पहिलो जस्तो रहेन । हिजोदेखि क्रिकेटको जन्मभूमि इंग्ल्यान्डमा वान डे विश्वकप सुरु भएको छ । यसपल्टको विश्वकपले पस्कने खेलको प्रवृत्ति कस्तो हुनेछ त ? प्रत्येक संस्करणको विश्वकपका केही न केही फरक विशेषता रहे । यसपल्टको विश्वकपको विशेषता के हो त ?


यसको सबैभन्दा पहिलो उत्तर हो, यसपल्ट वास्तवमै धेरै रन बन्ने छ । भारतीय कप्तान विराट कोहलीलाई नै डर छ, कतै यो विश्वकपमै पहिलोपल्ट एक इनिङ्समा पाँच सय रन बन्ने त होइन ? त्यसो भनेको दिनको सय ओभरमा हजार जत्तिको रन । अहिले नै एक इनिङ्समा मज्जाले चार सय रन बन्न थालिसकेको छ । आयोजक इंग्ल्यान्ड नै भनौं न, वान डे वरीयताको शीर्ष स्थानमा रहेको टिमले मज्जाले आरामसँग चार सय रन बनाउने टिम भइसकेको छ ।भर्खर–भर्खर ट्वान्टी–ट्वान्टी क्रिकेट सफलता र लोकप्रियताको शिखरमा पुग्दा भन्न सुरु झएको थियो, यो ढाँचाको खेलले एक दिन वान डे क्रिकेटलाई मार्ने छ । त्यति बेला दिइएको कारण हो, वान डे त्रिकेटको ५० ओभरमध्ये बीचमा हुने खेल साह्रै ‘बोरिङ’ हुन थालेको छ । सुरुको केही ओभर रमाइलो, होइन भने पछिको केही ओभर । नत्र बीचका ओभरमा यस्तो खेल हुने गर्छ, जसमा कुनै प्रकारको रोमाञ्चकता हुन्न । त्यसैले एक दिन वान डे क्रिकेट मर्छ ।


अब रमाइलो के भने यसपल्टको विश्वकपमा मज्जा यहीबीचको ३० ओभरमा हुनेछ । सुरुको १० र पछिका १० ओभरको आफ्नै सनसनी होला, तर त्यो सनसनी एक प्रकारले यहीबीचको ३० ओभरमा टिक्नेछ । कुनै बेला साह्रै दोहोरिएर सुनिने शब्द थिए, पिन्च हिटर, स्लग ओभर आदि–आदि । अचेल ती शब्द कमै सुनिन्छन्, अझ भनौं सुन्न पाइन्न । अब खेल जितिने र हारिने भनेको बीचको ओभरमा हो, १० देखि ४० ओभरको बीचमा । केही अगाडिको विश्वकपमा एक पल्ट श्रीलंकाली प्रारम्भिक ब्याटिङ जोडी खुबै चम्केको थियो र ती थिए, सनथ जयसूर्या र रोमेश कालुविथरना । वान डे क्रिकेटमा सुरुआती कायापलट ल्याउने तिनीहरू थिए । तिनीहरू ब्याटिङका लागि मैदानको बीच भागमा के पुग्थे, रन बटुल्न हतार हुन्थ्यो, त्यो पनि आक्रामक तरिकाले । यसरी सुरुमै चौका र छक्का प्रहार गर्ने चलन त्यस अगाडि थिएन । सबैले अचम्म माने र पछि यही शैलीलाई पछ्याए ।


त्यस अगाडि र पछाडि इनिङ्सको अन्त्यतिर खुलेर रन बनाउनुपर्छ भन्ने पनि मान्यता थियो । जुन टिमले सुरु र अन्त्यमा आक्रामक भएर रन बनाउन सक्दैन थिए, त्यो टिमले जित्न सक्दैन भन्ने मान्यता पनि बन्यो । यसपल्टको विश्वकपमा त्यो मान्यताको काम छैन । यस्तो हुनु पछाडि केही खास कारण छन् । क्रिकेट आफैंमा यति धेरै परिवर्तन हुनु पछाडि एउटा प्रमुख कारण यसका नियम पनि त्यही गतिमा परिवर्तन हुनु पनि हो । यसपल्टको विश्वकपमा ११ देखि ४० ओभरको खेलमा ‘इनर सर्कल’ बाहिर खालि चार फिल्डर मात्र बस्न पाउँछन्, जबकि ट्वान्टी–ट्वान्टी क्रिकेटमै पावर प्लेको अवस्थामा बाहेक अरू बेला पाँच खेलाडी बाउन्ड्रीतिर रहन सक्छन् । यस्तोमा यसपल्ट यहीबीचको ओभरमा खुबै रन बन्नेछ । ब्याट्सम्यानले प्रहार गरेको बललाई सुरुमै रोक्न सक्नुपर्छ, होइन भने एकपल्ट ‘इनर सर्कल’ कटेपछि त्यसले छ, होइन भने चार रन दिने सम्भावना धेरै हुन्छ ।


त्यसै पनि वान डे क्रिकेट ब्याट्सम्यानको खेल हो, यसमा जित हार ब्याट्सम्यानकै कारणले हुन्छ । बलरले यो काम गर्न सक्दैन । अब ११ देखि ४० ओभरको खेलमा प्रसस्त रन बन्नेछ र त्यसकै आधारमा टिकेर अन्तिम १० ओभरमा पनि उत्तिकै खुलेर रन बटुल्ने प्रयास हुनेछ । त्यसैले नै भनिएको हो, यसपल्टको विश्वकपमा रनको बाढी लाग्ने अनुमान । अर्को दुई कारणले पनि धेरै रन बन्ने सम्भावनलाई बल दिन्छ र त्यसमध्ये पहिलो कारण हो, एकै इनिङ्समा दुई फरक बल प्रयोग हुने ।एक छेउबाट गरिने बल एउटा हुनेछ भने अर्को छेउबाट गरिने बल अर्कै हुनेछ । त्यसैले बल पुरानो हुने सम्भावना कम हुन्छ, यो प्रायः ‘सेप’ मै हुनेछ । अनि यही कारणले बल स्विङ हुने सम्भावना कम छ, रिजर्भ स्विङ त झन् हुने नै छैन । यही सबै कारणले नै भनिएको हो, यसपल्टको विश्वकप जित्ने सबैभन्दा बलियो प्रत्याशी इंग्ल्यान्ड नै हो । एक त उसलाई घरमै खेलेको फाइदा छ, दोस्रो इयोन मोर्गको इंग्ल्यान्डको अहिलेको नयाँ नियमअनुसार खेल्न अभ्यस्त भइसकेको छ ।


विश्वकपको मुखैमा आएर डिफेन्डिङ च्याम्पियन अस्ट्रेलिया र भारतले लय गुमाएको छ । पाकिस्तान र श्रीलंकाबाट त के आस गर्ने ? वेस्ट इन्डिजको त इतिहास मात्रै राम्रो, वर्तमान त धराशायी छ । दक्षिण अफ्रिका र न्युजिल्यान्डजस्ता टिम ठूला प्रतियोगिता भनेपछि कसैले नभने पनि आफैं आत्तिन्छ । अब बंगलादेश र अफगानिस्तानबारे के धेरै आस गर्ने ? भलै इंग्ल्यान्डले अहिलेसम्म वान डे विश्वकप जितेको छैन, तर हुन सक्छ, यसपल्ट उपाधि जित्ने टिम यही हुन सक्छ ।


अब बाँकी रह्यो, नेपाली क्रिकेट प्रशंसकले यो विश्वकपलाई कसरी हेर्ने त ? हाम्रो मात्र होइन, धेरैको गुनासो हो, वान डे विश्वकप भन्ने, तर त्यसमा खेल्ने टिम भने जम्माजन्मी १० मात्रै ? फुटबलको विश्वकप फैलिँदै ढिलो–चाँडो ४८ टिममा फुग्ने क्रममा छ, तर वान डे त्रिकेटको विश्वकप भने झन खुम्चिएर १० टिममा समेटिएको छ । धेरै टिम भएर विश्वकपकै स्तर खस्किएला भन्ने चिन्ता छ, केहीलाई । यसै चिन्तामा टिकेर उनीहरू क्रिकेटलाई आफ्नो खेल मात्र बनाउन चाहन्छन् ।


हाम्रो पनि इच्छा हो, वान डे विश्वकपमा नेपालले पनि खेलोस् । तर अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट काउन्सिल र यो खेलका केही शक्तिशाली देशलाई हामी जस्ताको भावनाको मतलब छैन । यो नै यसपल्टको विश्वकपको नराम्रो पक्ष हो, कम्तीमा हाम्रो दृष्टिकोणले । त्यसैले हामी भन्ने छौं, ठूला भनिएका टिमले राम्रो गर्न नसकोस्, बरु तलको वरीयताको टिमले राम्रो गरोस् । धेरैभन्दा धेरै अप्रत्याशित नतिजा निस्कोस् र सकिन्छ भने कुनै नयाँ टिम सनसनीपूर्ण रूपमा विजेता बनोस् । अनि विश्वकप खेल्न टिमको संख्या बनाउन सबै बाध्य होस् ।

twitter : @bjtimalsina

प्रकाशित : जेष्ठ १७, २०७६ १२:३९
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

नयाँ मानक

फुटबल
हिमेश

 पेप ग्वार्डिओला अलि बढी नै भलाद्मी छन्  । उनी जोसे मोउरिन्हो होइनन्, घमण्ड गर्न आउँदैन  ।

एफएकप जित्न म्यानचेस्ट सिटीले वाटफोर्डलाई ६–० ले हराउँदा ग्वार्डिओलालाई केही असजिलो भइरहेको थियो । यति ठूलो जितमा उनी आफैंलाई अप्ठ्यारो लागिरहेको थियो, त्यसैले उनको प्रतिक्रियामा असहजता देखिन्थ्यो । उनले भन्न सक्थे, सिटी वास्तवमै कति धेरै बलियो छ भनेर । तर भनेनन्, कुरा मोडेर लिगतिर पो लगे ।


ईपीएल पनि त सिटीले नै जितेको थियो, तर खालि एक अंकले । लिगको अन्तिम दिन मात्र यसपल्ट उपाधिको निर्णय भयो र सिटीले लिभरपुलबाट निकै कडिकडाउ चुनौती सामना गर्नुपर्‍यो । त्यसैले ग्वार्डिओला भन्थे, ‘अर्को सिजन हामीलाई अझ गाह्रो हुनेछ । अहिलेको टिममा अझ सुधार्ने काम भएन भने हामीलाई अप्ठ्यारो पर्नेछ ।’ अब प्रश्न हो, यो सिटी टिमलाई अझ बलियो बनाउने हो भने अरू टिमको काम खालि हार्ने मात्र हो त ? यसपल्ट युरोपका ठूला पाँच लिगमा एउटा समाना देखियो, जुन आफैंमा दुर्लभ थियो । सबै पाँचै लिगमा यसअघि नै विजेताले उपाधिको रक्षा गरे । सिटीले ईपीएल, बार्सिलोनाले ला लिगा, युभेन्ट्सले सिरी ए, पीएसजीले लिग वान र बायर्न म्युनिखले बुंडेसलिगा जिते । यस्तो यसअघि भएकै थिएन । बायर्नले पनि अन्तिम दिनमा आएर मात्र लिग जितेको हो, बोर्सिया डर्टमन्डलाई उछिनेर । तर त्यसका अगाडि सिटीको लिग यात्रा बेजोड थियो ।


त्यसैले नै होला, ईपीएल र सिटीको यात्राको यति धेरै चर्चा भयो कि अरू लिग त एक प्रकारले ओझेलमै परे । यसपल्टको युरोपेली फुटबल भनेकै साँच्चै भन्ने हो भने सिटीको दबदबाका लागि सम्झिनेछ । सिटीले यस सिजन त्यो काम गरेको थियो, जुन यसअघि कहिल्यै भएको थिएन, सायद त्यो दोहोरिने पनि छैन । सिटीले लिग र एफएकप मात्र जितेको थिएन, लिगकप पनि जितेको थियो । अझ सुरुमै कम्युनिटी सिल्ड पनि सिटीले नै जितेको थियो । त्यो भनेको यसपल्ट इंग्लिस घरेलु फुटबलमा जति जित्नका लागि राखिएको थियो, त्यो सबै सिटीले नै जित्यो । इंग्ल्यान्डमा प्रिमियर लिग सुरु भएयता कुनै एक टिमले यति राम्रो खेलेको यो नै पहिलोपल्ट हो र यस क्रममा सिटीले एउटा मापक तयार पारेको छ । अब कुनै टिमले राम्रो गरेमा त्यसको तुलना सिटीको यसपल्टको प्रदर्शनसँग तुलना हुनेछ । अबदेखि फुटबलमा विश्लेषण हुँदा सिटीको प्रदर्शन एउटा आधार हुनेछ र त्यसमा टिकेर थप चर्चा हुनेछ ।


प्रिमियर लिग सुरु भएको २७ वर्ष भयो र यसबीचमा यस्ता मापक यसअघि पनि केही छन् । सन् १९९८–९९ मा म्यानचेस्टर युनाइेटडले तीन उपाधि जितेको थियो, लिग, एफएकप र युरोपेली च्याम्पियन्स लिग । एलेक्स फर्गुसनलाई मन परे पनि मन नपरे पनि सबैले मान्न थालेको त्यही बेलादेखि त हो । त्यति बेला युनाइटेड वास्तवमै बलियो टिम थियो र यत्तिको टिम फेरि बन्दैन भनियो । खालि यति मात्र हो कि त्यही बेला फर्गुसनले सिटीमाथि गरेको गाली अहिले सम्झँदा हाँसो लाग्छ । उनी भन्थे, ‘म जीवित छँदै सिटी युनाइटेड जत्तिको कहिले पनि हुने छैन । सिटी भनेको खालि हल्ला गर्ने छिमेकी मात्र हो ।’ यति धेरै छुच्चो बोलेपछि यो प्रसङ्ग दोहरिएने सुनाउने र सुन्ने काम त हुन्छ नै । जे होस, त्यो सिजन युनाइटेडको जित प्रतिशत थियो, ५७.९, यत्तिले नै उनलाई तीन उपाधि दिलायो । सन् २००३–०४ मा आर्सनलले योभन्दा पनि राम्रो खेल्यो । व्यवस्थापक आर्सन वेन्गरले त्यति बेला वास्तवमै गज्जबको टिम बनाएका थिए।


त्यसको प्रदर्शन अहिले पनि हेर्नुपर्छ, कायल भइन्छ । यति सुन्दर थियो, आर्सनलको टिम र प्रदर्शन । आर्सनलले त्यति बेला हार्न बिर्सेको थियो । त्यसैले यो टिमलाई अझै पनि भनिन्छ, इनभिन्सिबल । त्यति बेला आर्सलनको जित प्रतिशत थियो, ६८.४ । त्यसपछि आयो, मोउरिन्होको चेल्सी । चेल्सीले दुई सिजन त्यति बेला झन् गज्जब खेल्यो, सन् २००४–०५ र २००५–०६ मा । त्यो समय इंग्लिस फुटबलमा मोउरिन्होको राज चलिरहेको थियो । चेल्सीको जित प्रतिशत थियो, ७६.३ । अब सिटीले यस सिजन जितको प्रतिशतलाई कति पुर्‍यायो त ? उत्तर हो, ८४.२ । टिमले यस सिजन कुल ६१ खेल खेलेकोमा त्यसमध्ये ५० मा त विजयी रह्यो । यसले नै प्रस्ट पार्छ, सिटी वास्तवमै कति बलियो छ भनेर । अहिले फर्केर फर्गुसनको समयमा पुग्नुपर्छ र युनाइटेडले तीन उपाधि जितेको सिजनलाई नियालेर हेर्नुपर्छ, सिटीको अगाडि युनाइटेड त फिक्का फिक्का देखिन्छ, भलै यसरी दुई फरक समयको टिमलाई दाँज्नु राम्रो होइन । वास्तवमा भन्ने हो भने ग्वार्डिओला सफलताको ग्यारेन्टी दिन सक्ने खालका प्रशिक्षक हुन् । उनी व्यवस्थापक हुनुको अर्थ हो, उनले सम्हालेको टिमले केही न केही पक्कै जित्छ । ग्वार्डिओला बार्सिलोना छँदा पनि उनको क्लबले लगभग सबै जितेको थियो, ग्वार्डिओला बायर्न म्युनिख छँदा पनि यस्तै भएकै थियो । अहिले सिटी आइपुग्दा झन् राम्रो भएको छ । यसपल्ट झन् कति राम्रो भएको छ भने सिटीले तीन उपाधि जित्नु भनेको च्याम्पियन्स जित्नुभन्दा पनि ठूलो हो र यो ग्वार्डिओलाकै भाषा हो ।


उनको विश्लेषण के हो भने च्याम्पियन्स लिग पछि–पछि पनि जित्न सकिनेछ । बार्सिलानामा छँदा उनले दुईपल्ट यो उपाधि जितेर देखाइसकेका छन् । एकै सिजन लिग र दुई कपको उपाधि जित्न टिम बलियो भएर मात्र हुन्न, अरू धेरै चाहिन्छ, विशेषतः भाग्य । भन्नेहरू के पनि भन्छन् भने यो च्याम्पियन्स लिग जित्न नसकेको पीडा बोलेको हो, ग्वार्डिओलाको मुखबाट । तर एउटा तथ्य के निश्चित छ भने च्याम्पियन्स लिग नजितेको निहुँमा सिटीले यसपल्टको गरेको प्रदर्शनमा ख्याल गर्न पाइन्न ।


च्याम्पियन्स लिगबाट प्रतिबन्ध ?
सिटीको कथामा एउटा ‘ट्विस्ट’ अझै बाँकी छ । फेरि त्यही एफएकपको फाइनलमा फर्कने हो भने ६–० जित त हदै हो नि, होइन र ? पैसा छ भन्दैमा कोही टिम यति धेरै बलियो हुन पाउँछ कि पाउँदैन त ? अबुधाबीको शाही परिवारका सदस्य सेख मन्सुरले के एकपल्ट सिटीको स्वामित्व आफ्नो हातमा लिए, क्लबले जितेको प्रमुख उपाधिको संख्या १० पुगेको छ । उनले सिटी आफ्नो बनाएयता पैसाको त खोलो नै बगाएका छन् । सिटी र मन्सुरसँग कति धेरै पैसा छ भने उनीहरूले चाहेमा विश्वका कोही पनि खेलाडी किन्न सक्छ । त्यसैमा टिकेर त हो, एकपल्ट हल्ला चलेको लियोनल मेसी पनि सिटी जाँदै छन् भनेर । सिटी खेलाडीलाई सबैभन्दा बढी तलब दिने क्लबमा पर्छ । उसले खेलाडीका लागि उपलब्ध गराएका सबै खाले सुविधा पनि अचम्मले माथिल्लो दर्जाको छ । विश्व क्लब फुटबलका लागि केही क्लब धनीमाथि धनी हुँदै जाने र अरू क्लब हेरेको हेर्‍यै हुने राम्रो भने होइन ।


यसले टिमबीच स्तरमा ठूलो खाल्डो आउँछ र यसले दिने पीडा कति गहिरो हुन्छ भन्ने त कोही वाटफोर्ड समर्थकलाई सोधे हुन्छ । इंग्ल्यान्डमै भन्दा पनि युरोपेली फुटबल महासंघ यो विषयमा बढी गम्भीर छ र उसले एउटा आचारसंहिता नै बनाएको छ, क्लबले कति खर्च गर्न पाउँछ र त्यसको स्रोत के हुनुपर्छ भनेर । महासंघ के चाहन्छ भने क्लब त्यस्तो होस, जसले आफैं खेलाडी उत्पादन गरोस्, एकेडेमीको माध्यमबाट । क्लबका
आफ्नै घरेलु खेलाडी बढी होस् । धान्नै नसकिने गरेर खर्च पनि नगरोस् । आम्दानी जति हुन्छ, त्यसको खास अनुपातमा मात्र क्लबले खर्च गरे क्लबमा पनि राम्रो हुन्छ । त्यसैले त बनेको हो, एफएफपी नियम । अर्थात् ‘फिनान्सियल फियर प्ले’ नियम । सिटीमाथि आरोप छ, उसले यही नियम तोडेको छ । भएको के थियो भन्दा मन्सुरले एकपल्ट सिटीको खातामा सिधै ६ करोड डलर जम्मा गरिदिएको रहेछ । तर हिसाब देखाउँदा त्यसलाई प्रायोजकबाट पाएको रकम भनिएको रहेछ ।


युरोपेली महासंघ यसमै टिकेर सिटीलाई कारबाही गर्ने मनसायमा छ र यो मनसाय हो, सिटीलाई अर्को सिजन च्याम्पियन्स लिग खेल्नबाट प्रतिबन्ध लगाउने । के यस्तो सम्भव होला त ? यसको उत्तर अबको केही दिनमै आउनेछ, नभए केही साता लाग्ला । तर महासंघ भने यसको पछाडि लागेको लाग्यै छ । सिटी र ग्वार्डिओलालाई अहिले तत्काल यसबारे केही बोल्नु छैन । ग्वार्डिओला नै भनेका छन्, ‘जति बेलासम्म दोष किटान हुन्न, हामी निर्दोष नै छौं ।’
twitter : @himeshratna

प्रकाशित : जेष्ठ ११, २०७६ १०:५४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT