लन्डन दूतावासमा साहित्यिक बहस : ‘कवि, कलाकार भूतपूर्व हुँदैनन्’

कान्तिपुर संवाददाता

लन्डन — कुटनीति र पर्यटन बहस भइरहने लन्डनस्थित नेपाली दूतावास सोमबार साँझ भने साहित्यिक माहोलमा झुम्यो । नेपाल र बेलायतका साहित्य अनुरागीहरुले भरिभराउ दूतावासमा साहित्यिक बहस भयो, कविता वाचन र नेपाली गीत, संगीत प्रस्तुत गरिए ।

उक्त अवसरमा वरिष्ठ कवि तथा साहित्यकार तुलसी दिवसले कवि, कलाकार कहिल्यै भूतपू्र्व नहुने धारणा राखे ।

नेपालबाट आएका वरिष्ठ साहित्यकार तथा लेखकहरुको सम्मानमा नेपाली दूतावास, लण्डनद्वारा आयोजित समारोहलाई सम्बोधन गर्दै कवि दिवसले प्रधानमन्त्री, मन्त्री तथा प्रशासकहरु भूतपूर्व हुने भए पनि लेखक, साहित्यकार, कलाकार कहिल्यै भूतपूर्व नहुने जिकिर गरे । उनले महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटालाई भूतपूर्व मन्त्रीको रुपमा नभई एक बेजोड कविको रुपमा नेपाली पाठकहरुले सधैं सम्झिरहने बताए ।

उनले नेपाल अहिले मेची, महाकाली, हिमाल र तराईको सीमाभित्र मात्र सीमित नरहेको बताउँदै संसारभरि फैलिएका नेपालीहरुले सानो टुक्रा नेपाल आफूसँगै मन र मस्तिष्कमा बोकेर आएको आफूले देखेको उल्लेख गरे । नेपाली भाषा र साहित्यको श्रीवृद्धिमा नेपाल बाहिर बसेका नेपालीहरुले धेरै काम गरिरहेको उल्लेख गर्दै दिवसले अब नेपाली साहित्यको इतिहासको पुनर्लेखन गर्नुपर्ने बेला आएकोमा जोड दिए ।

कवि दिवसले देशबाहिर बसेर नेपाली भाषा, साहित्यको संवर्द्धन गर्नेहरुको सम्मान गर्ने परम्पराको थालनी नेपालबाट गरिनुपर्छ भन्दै बेलायतका लागि नेपाली राजदूत तथा कवि दुर्गाबहादुर सुवेदी (दुबसु क्षेत्री)ले बेलायतमा नेपाली भाषा, साहित्यको विकासमा पुराइरहेको योगदानको प्रशंसा पनि गरे ।

कार्यक्रममा वरिष्ठ लेखक खगेन्द्र संग्रौला, भूतपूर्व राजदूत तथा भाषाविद् नवलकिशोर राई, वरिष्ठ समालोचक तथा निबन्धकार गोविन्दराज भट्टराई एवं संस्कृति तथा पर्यटन मन्त्रालयका सहसचिव भरतमणि सुवेदीलाई सम्मान गरिएको थियो ।

स्वागत मन्तव्य राख्दै राजदूत सुवेदीले शेक्सपियर, जोन मिल्टन, ओस्कार वाइल्ड, रबर्ट बर्न्स, जर्ज अरवेलजस्ता विश्वप्रसिद्ध साहित्यकारहरुको जन्मभूमिमा आएर सिर्जना गर्न पाउने नेपाली कवि, साहित्यकारहरु भाग्यमानी भएको बताए । उनले बेलायतले जहिले पनि भागेर वा निर्वासित भएर आएका साहित्यकार तथा चिन्तकहरुलाई आश्रय दिने गरेको दाबी पनि गरे । अमेरिकी कवि टिएस एलियट तथा जर्मन चिन्तक कार्ल मार्ल्सले बेलायतमा आएर आफ्नो लेखन र अनुसन्धानलाई निरन्तरता दिएको उनले स्मरण गरे ।

कार्यक्रममा बेलायतमा बसोबास गरिरहेका कवि नरेश काङमाङ राई तथा गजलकार नृपेश उप्रेतीले आ-आफ्ना रचना सुनाएका थिए भने गायिकाहरु मिना लामा, सितु खरेल तथा गायक एवं संगीतकार बीसी राईले गीत सुनाए । नायिका तथा मोडलछुल्ठिम डोल्मा गुरुङले नृत्य प्रस्तुत गरेकी थिइन् । त्यस्तै सयपत्री सांस्कृतिक समूहका अध्यक्ष डम्बरसिं प्रयासले सारंगी धुन सुनाए ।

प्रकाशित : श्रावण २९, २०७५ १६:५०
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बढ्दो छ लुम्बिनीको आकर्षण [फोटोफिचर]

शब्द/तस्बिर : हरिहरसिंह राठाैर

लुम्विनी — लुम्विनी, बुद्ध धर्मावलम्बीहरुको लागि आस्थाको केन्द्र । यहाँ वार्षिक आन्तरिक र वाह्य गरि १६ लाखको हाराहारीमा पर्यटक आउने गर्छन् । 

गत जनवरीदेखि मात्र भारतीय ९९ हजार भन्दा बढी, नेपाली ७ लाख भन्दा बढी र अन्य तेस्रो मुलुकका पर्यटक डेढ लाख भन्दा बढीले भगवान वुद्धको जन्मस्थल र वुद्धसंग जोडिएका नवलपरासी र कपिलवस्तुका वौद्ध धामहरुको अवलोकन गरि सकेका छन् । ‘यो संख्या मंसिर अन्त सम्म १५/१६ लाखको हाराहारीमा पुग्छ’ लुम्विनी विकास कोषका अधिकारीहरु भन्छन् । 

विभिन्न छलफल र अनुसन्धान पछि नेपाल सरकारले सन १९७२ देखि जापानी प्राध्यापक विज्ञ केन्जो टाँगेको नेतृत्वमा लुम्विनीको वृहत गुरुयोजनाको आरम्भ गरि १९७८ मा उक्त गुरुयोजनालाई स्वीकृत गरेको थियो । गुरुयोजनाका अध्येताले नेपाल सरकारलाई पाँच ट्रक दस्तावेजहरु हस्तातरण गरेका थिए । तत्कालिन अवस्थामा त्यस भेकका ७ वटा गाउँलाई अधिकरण गरि ११ सय ५५ विगाह क्षेत्रफलमा लुम्विनीलाई विश्व सम्पदाका रुपमा विकास गर्न १९८५ मा समिती वाट स्वायत्त कोषका रुपमा परिणत गरियो । 

लुम्बिनी र गौतम वुद्धसँग सरोकार राख्ने माईती, मावली, जन्मस्थललगायतका तिलौराकोट, कुदान, गोटिहवा, निग्लिहवा, सग्रहवा, अरौराकोट, तिलौराकोट, कुदान गोटिहवा, निग्लिहवा, सग्रहवा, अरौराकोटलाई वौद्ध दर्शन सँग जोडेर विसम्पदा सूचीमा राखिएकोछ । गुरुयोजना पछि लुम्विनी क्षेत्रमा वौद्ध धर्म अंगीकार गरेका विस्वका अन्य देशहरुलाई पनि आ आफना विश्वको मौलिक परम्परामा वौद्ध विहार र गुम्वाहरु निर्माण गर्न स्वीकृत दिईयो, उक्त गुम्वाहरु निर्माण गर्न उक्त परिसरमा डेढ सय कित्ता जग्गा भाग लगाईए पनि हाल सम्म २८ वटा देशले मात्रै आफनै मौलिक शैलीमा आकर्षक वौद्ध विहारहरु निर्माण गरेका छन् । 

जर्मन, चीन, थाईलैण्ड, कोरिया, म्यान्मार, कम्वोडिया, क्यानडा, श्रीलंका, स्वीजरल्याण्ड, लगायतका २८ देशले वौद्धविहार निर्माण गरेर आफनै देशका भिन्ते (लामा गुरु) राखेका छन् । नेपालको राजकीय वौद्ध विहारबाहेक सांसद जीप छिरिङ्ग लामाले पनि आकर्षक वौद्ध विहारको निर्माण गराएका छन् । वौद्ध विहार निर्माण गर्ने देशका पर्यटकहरु आए पछि आवास तथा भोजनका लागि सवै विहारहरुले गेष्ट हाउस र होटल समेत सञ्चालन गरेका छन् । विहारका लामा गुरुहरुको आवास पाँचतारे होटलको जस्तै सुविधा सम्पन्न छ । 

लुम्विनी विकास गुरु योजनाले निर्दिष्ट गरे वमोजिमको ७० प्रतिशत निर्माण कार्य सम्पन्न भइ आगामी ३ वर्षमा बाँकी कार्य पनि सम्पन्न हुने कोषका सदस्य सचिव ढकालले बताए । लुम्विनी परिसर नजिकैका ठुला कलकारखाना तथा उद्योगहरुले प्रदुषण बढाएको आरोप लागेपछि सबै उद्योगहरुलाई छिमेकी जिल्ला नवलपरासी तिर स्थान्तरण गर्ने कार्य पनि भइरहेको छ ।

प्रकाशित : श्रावण २९, २०७५ १६:३७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT