सीमामा बलिउड फिल्म सुटिङ

खगेन्द्र अवस्थी

बैतडी — नेपाल–भारत सीमा झुलाघाटमा बलिउड फिल्म ‘सन्दीप और पिंकी फरार’ छायांकनको क्रममा छ । सीमापारिको भारतीय बजार झुलाघाट क्षेत्रमा गत साता सुटिङमा पुगेको टोली आउँदो शुक्रबार (डिसेम्बर २२) मा झुलाघाट पुलमा सुटिङ गर्न आउने तालिका छ ।

फिल्म सुटिङका लागि भारतको उत्तराखण्डमा पर्ने पिथौरागढ पुगेका अर्जुन कपुर । 


यशराज फिल्म्सको ब्यानरमा दिवाकर बनर्जीले निर्देशन गर्ने फिल्म नेपाल र भारतको पश्चिमी सीमामा पहिलो पटक सुटिङ हुन लागेको हो । सुटिङ युनिटले पिथौरागढ, झुलाघाट लगायतका क्षेत्रमा एक साता बिताएर सुटिङ गरेको छ । यसअघि फिल्म छायांकनका लागि युनिटले एक महिनासम्म यहाँको भौगोलिक अध्ययन गरेको थियो । दुई सातादेखि उत्तराखण्डका पिथौरागढ र झुलाघाट आसपासमा फिल्म छायांकन हुँदै आएको छ ।

अर्जुन कपुर र परिणीति चोपडा अभिनीत फिल्मको पहिलो सेडयुलको छायांकन दिल्लीमा सकेर गत साता अर्जुन र परिणीतिसहितको टोलीले पिथौरागढ र झुलाघाटमा छायांकन गरेको छ । झुलाघाटको महाकाली नदी किनार क्षेत्र, पिथौरागढका सिमलगैर बजार, मेघना कम्प्लेक्स, चन्डाक, केएनबीएन गेस्ट हाउस र अन्य क्षेत्रमा छायांकन गरिएको छ । सीमा बजार झुलाघाटमा चार दिन दुई घरमा छायांकन गरिएको छ । फिल्मको अन्तिम दृश्य यहाँका पुराना घर, झुलाघाट बजार, महाकाली नदी र सीमामा रहेको झन्डै डेढ सय वर्ष पुरानो झोलुंगे पुलको दृश्य समावेश गरिने फिल्म युनिटले जनाएको छ । फिल्ममा सन्दीपको रूपमा अर्जुन र पिंकीको भूमिकामा परिणीति देखिनेछन् ।

पहिलो पटक हिन्दी चलचित्र छायांकन हुने भएपछि यहाँका स्थानीय खुसी भएका छन् । यहाँको संस्कृति, परिवेश रहनसहन र भौगोलिक अवस्था झल्कने र ग्रामीण अवस्था विश्वसामु चिनाउन फिल्मले सहयोग गर्ने स्थानीय बताउँछन् । पञ्चेश्वर बाँध निर्माणपछि डुबानमा झुलाघाट क्षेत्र फिल्ममा सीमित हुनेछ । मध्यपहाडी लोकमार्गको पश्चिमी विन्दु तथा महाकाली नदीको सुन्दर तटीय क्षेत्रले फिल्ममा स्थान पाउँदा यहाँको पर्यटन प्रवद्र्धनमा सहयोग पुग्ने उद्योग वाणिज्य संघ बैतडीका अध्यक्ष नरबहादुर चन्द बताउँछन् । प्राकृतिक सुन्दरता र पुरातात्त्विक महत्त्वका संरचनाका कारण यो क्षेत्र सुटिङ स्थलका रूपमा छनोट हुन थालेको हो ।

प्रकाशित : पुस १०, २०७४ ०७:२०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

हटेन हलिया पेसा

खगेन्द्र अवस्थी

बैतडी — दशरथचन्द नगरपालिका ८ सिमल्लेकका दुखाराम महर ५८ वर्षका भए । १४ वर्षकै उमेरमा साहुको हलो जोत्न सुरु गरेका उनले अझै छाडेका छैनन् ।

सिमल्लेकै कृपाराम महरले २२ वर्षदेखि साहुको हलो जोतिरहेका छन् । घोडा किन्न लिएको २५ हजार ऋण नतिरेर उनी ब्याजको रकमबापत हली बसेका हुन् । उनका छिमेकी किसनराम महर अर्को गाउँका ३ जना ‘मालिक’ को खेत पालैपालो जोत्छन् । ‘छोरीको बिहेमा १ जनाबाट १० हजार भारु लिएको तिर्न नसक्दा हलो जोत्छु, काम नगरी ५ छोराछोरीसहितको परिवार कसरी पाल्नु ?’ किसनरामले भने, ‘जोतेको दिनको ज्याला ब्याजमा घट्छ, अन्य काम गरे दैनिक ५ सय पाउँछु ।’ उनी १३ वर्षसम्म भारतको मजदुरीबाट फर्केर हलो जोत्न थालेका हुन् । २ जना साहुबाट बुवाले लिएको ऋण भए पनि हलो जोत्दै आएको उनले बताए ।
सरकारले हलिया मुक्त भएको घोषणा गरे पनि आम्दानीको बैकल्पिक व्यवस्था नदिँदा गुजारा गर्न समस्या भएको उनीहरू बताउँछन् । घर व्यवहार र सामाजिक सम्बन्ध कायम राख्न हलिया बस्न नछाडेको उनी बताउँछन् । ०६५ मा सरकारले ‘मालिक’ को ऋण तिर्न नपर्ने र हलो जोत्ने काममा लगाउन नपाउने निर्णय गर्दै मुक्त गरेको थियो । मुक्त हलियाको पुनस्र्थापनाका विभिन्न प्याकेज आए पनि पर्याप्त नहुँदा झन् समस्या भएको उनीले बताए । केहीको मुक्तिपछि मालिकसितको सम्बन्ध बिग्रिएर असहज भएको मुक्त हलियाहरूको गुनासो छ । गाउँमा मजदुरीसमेत नपाइने भएकाले हलो जोत्नुपर्ने बाध्यताबारे मुख खोल्न सकेका छैनन् ।
त्यसो त दुखाराम कहिलेकाहीं मुक्त हलिया समूहको बैठकमा जान्छन् । हलिया अधिकार र सरकारी सुविधाबारे छलफलमा सहभागी हुन्छन् । परिवारमा आम्दानीको विकल्प नहुँदा ४४ वर्षदेखि गर्दै आएको पेसा छाड्न नसकेको उनी बताउँछन् । ‘घर हालेर तरकारी लगाउने जग्गासमेत छैन, काम नगरी के खाने ?’ उनले भने, ‘सानैदेखि हलो जोतेर गुजारा गरेँ, घर खर्च र ऋण चाहिँदा पनि उनकै घर जानुपर्छ, साहु र हलियाको सम्बन्ध छैन सबै व्यवहार राम्रो चलेकाले जोत्न छाड्न सकिन ।’
७२ परिवार दलित समुदाय बसोबास रहेको सिमल्लेकका सबैजसो हलिया छन् । तीमध्ये १३ जनाले मात्रै मुक्त हलियाको परिचयपत्रका लागि निवेदन दिएका थिए । ४ जना बाहेक सूचीकृत भएको छैन । आर्थिक, पारिवारिक र सामाजिक बाध्यताले मुक्त हुँदाहुँदै पनि हलो जोत्न बाध्य भएको उनीहरू बताउँछन् । ‘हलिया मुक्त भएको थाहा छ, साहुको डरले जोतेका पनि हैनौं,’ स्थानीय नन्दराम महरले भने, ‘छिमेकीसित रिसाएर कसरी समाजमा बस्ने, मुक्त भएर नत सरकारी सुविधा पायौं न रोजगारी । केही सुविधा नभए कसरी बाँच्ने ?’
प्रदेश नं. ७, ६ र ५ का १२ जिल्लाका १९ हजारभन्दा बढी हलियालाई ०६५ मै मुक्त गरेपछि बैतडीमा २ हजार २२ मात्रै प्रमाणीकरणमा परेका थिए । तीमध्ये १ हजार ६ सयले परिचयपत्र पाएका छन् । परिचयपत्रमा घरजग्गा दुवै नभएका, घर भएका जग्गा नभएका, दुवै भएका गरी ४ तहमा वर्गीकरण गरिएको छ । वर्गीकरणमा परेकामध्ये करिब ९ सयलाई पुनस्र्थापना प्याकेज दिइएको हलिया मुक्ति समाज बैतडीले जनाएको छ । प्याकेज पाएकाले समेत आम्दानीको स्रोत नहुँदा गुजारा चलाउन समस्या भएको सुनाए ।
हलियासित भएको परम्परागत सीपलाई व्यावसायिक बनाउन सकिने सम्भावना भए पनि यसतर्फ कसैको ध्यान जान नसक्दा अवस्थामा सुधार आउन नसकेको मुक्त हलियाका अगुवा स्वीकार्छन् । ‘हलियासित हलो बनाउनेदेखि काठ, घर, जुत्ता बनाउने सीप छन्,’ हलिया मुक्ति समाज बैतडी अध्यक्ष डम्बर टमटाले भने, ‘सीप प्रयोग गरी उत्पादनमूलक बनाउने काममा ध्यान दिन सकेका छैनौं ।’

प्रकाशित : पुस ५, २०७४ ०७:२३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT