ट्रयाक समात्दै बक्स अफिस

‘पहिले चुरोटबट्टामा हिसाब लेखेर दिइन्थ्यो । ४० लाख रुपैयाँ लगानी गर्नुस्, ४ करोड कमाउनुस् भनी निर्माता खोज्नेलाई अब गाह्रो भयो ।’
सुशील पौडेल

काठमाडौँ — यसै आर्थिक वर्षदेखि काठमाडौं उपत्यकाका २० हलमा लागू गरिएको बक्स अफिस प्रणालीले आफ्नो ट्रयाक समात्न थालेको छ । फिल्म रिलिज भएर उत्रेको वर्षौंसम्म हल र वितरकबाट पैसा नपाउने, पाए पनि सही हिसाब नपाउनेजस्ता झमेला बेहोर्दै आएका निर्माताले फिल्म प्रदर्शनकै क्रममा व्यापार आँकडा हेर्न मात्रै हैन, प्रदर्शन सकिएको दुई साताभित्र वितरकबाट पूरापुर पैसा पनि पाउने भएका छन् ।

साउन ४ मा रिलिज फिल्म ‘भैरे’ का निर्माता एभरेस्ट सूर्य बोहोरा पनि यति बेला बक्स अफिसका कारण दंग छन् । ‘भोलि काठमाडौंभित्रका हलको हिसाब पाउँदै छु,’ २४ वर्षअघि ‘अग्नि परीक्षा’ निर्माण गर्दै फिल्म क्षेत्रमा होमिएका बोहोराले कान्तिपुरसँग भने, ‘पहिले चुरोटको बट्टामा हिसाब लेखेर दिइन्थ्यो ।

हावाको भरमा एक दिनमै करोड कमायो भन्दै प्रचार गर्ने चलन थियो । ४० लाख रुपैयाँ लगानी गर्नुस्, ४ करोड कमाउनुस् भनी निर्माता खोज्नेलाई अब गाह्रो भयो । कहिलेसम्म मान्छेलाई भ्रममा राख्ने ?’ उनले बक्स अफिस रिपोर्ट धेरैका लागि तीतो सत्य भएको तर्क गर्दै त्यसलाई पचाउनुको विकल्प नभएको बताए । थपे, ‘बक्स अफिस लागू हुँदा फिल्मको कलेक्सन रिपोर्ट पहिलाभन्दा धेरै राम्रो भएको छ । पहिले मनपरी कमाइ भन्ने परिपाटी थियो । अब त्यो शैली नरहने भयो । यथार्थ देखिनु राम्रो कुरा हो । यसलाई फिल्म क्षेत्रमा भएको प्राविधिक क्रान्ति नै भन्दा हुन्छ ।’


बक्स अफिस प्रणाली कार्यान्वयनका लागि चलचित्र विकास बोर्डले कन्सल्टयान्टका रूपमा भर्ती गरिएका मनीष पण्डितले रिलिज भएका सम्बन्धित फिल्मका निर्माता र वितरकलाई व्यापार हेर्न सक्ने पहुँच दिइसकेको बताए । ‘निर्मातालाई हामीले दिएको डाटाबाट सन्तुष्ट छन् भने बक्स अफिसबाट आएको र वितरकसँगको कलेक्सन डाटा टयाली गर्दा पनि मिलिरहेको छ । हामी अझै हलमा हुने इनपुट डाटा र आउटपुट डाटाको वैधानिकता परीक्षण गरिरहेका छौं ।

राजधानीका हलमा यो काम करिब करिब सकिएको छ,’ पण्डितले अब बोर्डको ध्यान मोफसलका हलमा ई–टिकेटिङको चरणदेखि बक्स अफिस प्रणाली लगाउनेमा केन्द्रित रहने उल्लेख गर्दै भने । सरकारले माघ १ देखि मोफसलमा पनि बक्स अफिस लागू गरिने घोषणा गरिसकेको छ । ‘अहिले काठमाडौंका बक्स अफिस लागेका २० हलमध्ये ९० प्रतिशत हलबाट रियल टाइम डाटा आइरहेको छ । क्यूएफएक्स, एफक्यूब र बीएसआर मल्टिप्लेक्सबाट आधा घण्टाभित्रमा डाटा पाएका छौं । ती मल्टिप्लेक्समा पहिल्यै आन्तरिक बक्स अफिसको सफ्टवेयर भएकाले गर्दा केन्द्रीय बक्स अफिसको सिस्टममा आबद्ध हुन केही परिवर्तन गर्नु परिरहेकोले रियल टाइममा आउन समय लागेको हो,’ पण्डितले निर्माता र वितकरले पनि छिट्टै रियल टाइममा फिल्मको बिजनेस रिपोर्ट लिन सक्ने ठोकुवा गर्छन् ।


चलचित्र निर्माता संघ र चलचित्र संघबीच वैशाख ३० मा १७ बुँदे सम्झौता भएको थियो । जसमा हल र निर्माताले फिल्मले गर्ने कलेक्सनको सेयर बाँडफाँडदेखि प्रदर्शन सकिएको दुई साताभित्रमा निर्माताले वितरकबाट पूरा रकम पाउने गरी सम्झौता भएको थियो । निर्माता संघ अध्यक्ष आकाश अधिकारीले उक्त सम्झौता पनि कार्यान्वयनमा गइसकेको बताए । भने, ‘सम्बन्धित फिल्मको निर्माताले वितरकसँग गर्ने सम्झौता निर्माता संघले तयार पारेर कार्यान्वयनमा लैजानेछ भने वितरक र हलबीच हुने सम्झौता चलचित्र संघले तयार पार्नेछ । लिखित रूपमा भएपछि अब कार्यान्वयन गर्न सहज हुनेछ ।’


उनले यी सबैका लािग स्वयं निर्माता जागरुक हुनुपर्नेमा जोड दिए । ‘बक्स अफिसकै कुरामा पनि अझै अप्ठयारो र गाह्रो त झन् राजधानी बाहिरका हलमा छ । जहाँ ई–टिकेटिङको व्यवस्थासमेत छैन । त्यसैले पनि बक्स अफिस सफल बनाउन विकास बोर्डलाई यथाशक्य सहयोग गर्न र ढिलासुस्ती भएको खण्डमा सम्बन्धित निकायमा गएर आवाज पनि उठाउनुपर्छ ।’

प्रकाशित : श्रावण १६, २०७५ १०:१३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

फिल्मकर्मीहरू दुईतिर

जी सिने अवार्डमा “नेपाल क्याटेगोरी”
उनीहरू चीन वा अमेरिकामा गएर अवार्ड समारोह गर्दा ती देशका फिल्मलाई एउटा ट्रफी दिने हिम्मत गर्न सक्छन् ? - मनोज पण्डित
कसैले सम्मान गरेर दिने कुरा लिँदा राष्ट्रियता बरु उचो नै हुन्छ । अवार्ड आयोजना हुनु, त्यसमा पनि नेपाल क्याटेगोरी राखिनु झन् राम्रो हो । - नीर शाह
सुशील पौडेल

काठमाडौँ — भारतको जी सिने फिल्म अवार्ड मंसिर २२ मा काठमाडौंमा हुने भएपछि यसले तरंग ल्याएको छ । अवार्डमा सामेल गर्ने भनिएको ‘नेपाल क्याटेगोरी’ का कारण नेपाल भारतको अर्को प्रान्तका रूपमा दरिन सक्ने कतिपयले आशंका गरेका छन् भने कतिपयले कसैबाट सम्मान पाउनुलाई अन्यथा मान्न नहुने तर्क गरेका छन् ।

प्रधानमन्त्री केपी ओली भारतीय टोलीलाई भेट दिँदै । साथमा संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उडडयनमन्त्री रवीन्द्र अधिकारी लगायत ।

त्यस्तै, सन्देह गर्नेमध्येका एक फिल्म निर्देशक मनोज पण्डितले भारतीयहरूले एउटा ट्रफी दिनु ठूलो कुरा नभएको भन्दै त्यस्तो ‘दयाको भीख’ लिनुअघि नेपालले सोच्नुपर्ने बताएका छन् । ‘अर्काले जे दिए पनि स्विकारिहाल्ने र स्विकार्नुपर्ने बाध्यता बोक्ने हाम्रो माग्ने चरित्रका कारण आजसम्म हामी स्वाधीन र स्वतन्त्र हुन सकिरहेका छैनौं,’ उनले कान्तिपुरसँग भने, ‘त्यसबारे के गर्ने भनेर हामीले सोच्ने मात्रै होइन कि अस्वीकार गर्न सक्ने हिम्मत हुनु आवश्यक छ । ‘के उनीहरू चीन वा अमेरिकामा गएर अवार्ड समारोह गर्दा ती देशका फिल्मलाई एउटा ट्रफी दिने हिम्मत गर्न सक्छन् ?’

नेपाली कानुन र संस्कृति स्विकार्दै आफ्नो कार्यक्रम गर्नुमा कुनै समस्या नभएको र यसलाई एउटा राम्रो अभ्यासका रूपमा लिन सकिने उल्लेख गर्दै पण्डितले थपे, ‘तर नेपाल क्याटेगोरीलाई स्वीकार्दै नेपालका प्रधानमन्त्री हौसिनुले हाम्रो राष्ट्रियता कति कमजोर धरातलमा रहेछ भन्ने खुलाउँछ । उनीहरूले नेपाललाई आफ्नो देशको एउटा प्रान्तभन्दा बढी गन्दैनन् । यो त्यसैको परिणति हो ।’

जी इन्टरटेनमेन्ट इन्टरप्राइजका अध्यक्ष सुवास चन्द्रासहितको भारतीय टोलीले यसै साता प्रधानमन्त्री केपी ओलीलाई भेटी अवार्ड आयोजनाको प्रस्तावसँगै ‘नेपाल क्याटेगोरी’ पनि राख्ने प्रस्ताव गरेको थियो, जसलाई नेपाली पक्षले ताली बजाएर स्वागत गरेको थियो ।

भारतीय टोलीसँगको भेटपछि प्रधानमन्त्री ओलीले आफ्नो ट्वीटरमार्फत जी सिने अवार्ड आउँदो डिसेम्बरमा काठमाडौंमा गरिने जानकारी दिँदै हरेक वर्ष अवार्डमा ‘नेपाल क्याटेगोरी’ पनि थपिने उल्लेख गरेका छन् । तर अवार्डको नेपाल संयोजन गरिरहेका निर्देशक दिनेश डीसी भने जी सिने अवार्डमा ‘नेपाल क्याटेगोरी’ दिने कुरा उठे पनि तय भइनसकेको दाबी गरे ।

‘भारतीय पक्षबाट त्यसबारे कुरा उठेको पनि हो । तर नेपाली फिल्मलाई समेट्ने गरी एउटा क्याटेगोरी पनि थप्नेबारेमा सहमति भइसकेको भने छैन,’ उनले भने, ‘मेरो व्यक्तिगत बुझाइमा यसले विवाद निम्त्याउँछ भन्ने लाग्छ । नेपाल क्याटेगोरीको नाममा हामी कसैको सती किन जानु ?’ उनले त्यो बेलाको छलफलमा ‘नेपाल क्याटेगोरी’ लाई सामान्य ढंगले लिएर ताली बजाए पनि विवाद निम्तिन सक्ने जोखिमलाई ध्यानमा राखेर हटाउन सकिने बताए । भने, ‘यसो गर्दा भारतले आफ्नो देशको एउटा भोजपुरी प्रान्त जस्तो गरी नेपाललाई पनि अवार्ड दिएको बुझियो भने नराम्रो हुन्छ । म यसबारे प्रधानमन्त्रीलाई अवगत गराउनेछु ।’

भारतीय टोलीसँगको छलफलमा सहभागी अर्का निर्माता/निर्देशक नीर शाहले भने जी सिने अवार्डमा ‘नेपाल क्याटेगोरी’ राखिनु सकारात्मक भएको तर्क गरे । ‘मेरो विचारमा त यो प्रस्ताव राम्रो हो । यसमार्फत नेपाली फिल्मले पनि परिचय पाउँछ भने यो नेपाली फिल्मलाई गरिएको एउटा सम्मान नै हो,’ शाहले यसलाई अनावश्यक रूपमा राष्ट्रियतासँग दाँजेर हेर्न नहुने भन्दै थपे, ‘ओस्कार अवार्डमा नेपाली फिल्म मनोनयन भयो भने अवार्ड नलिने त ? कसैले सम्मान गरेर दिने कुरा लिँदा राष्ट्रियता नै बरु उचो हुन्छ । एक त यहाँ अवार्ड आयोजना हुनु राम्रो कुरा हो, अझ त्यसमा पनि नेपाल क्याटेगोरी नै राखिनु झन् राम्रो कुरा हो ।’

निर्देशक पण्डितले नेपाल भारतको प्रान्त हैन भनेर नेपाल नै स्पष्ट हुनुपर्ने आवश्यकता रहेको औँल्याए । ‘उनीहरूको कार्यक्रमलाई राष्ट्रले जतिसक्दो सहयोग गरेर भव्य बनाउने भूमिका खेल्दा केही फरक पर्दैन,’ उनले भने, ‘यसले नेपालको पर्यटनलाई प्रवद्र्धन गर्छ भनी सोच्नु पनि अन्यथा नहोला, तर नेपाली फिल्म बलिउडको एउटा अंग होइन भन्ने चाहिँ सत्तावालाले हेक्का राख्नु जरुरी छ । हाम्रो शासकवर्गले उनीहरूलाई नेपाल र नेपाली फिल्म क्षेत्र सार्वभौम भएको अनुभूति दिलाउनुपर्छ ।’

प्रकाशित : श्रावण ११, २०७५ ०८:१५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्