फिल्म चलाउन गीत

ट्रेलर बजाउन पैसा लाग्छ तर गीत जसले पनि नि:शुल्क बजाइदिन्छन् । प्रमोसन हुन्छ । तैपनि फिल्मका लागि गीत महत्त्वपूर्णचाहिँ होइन ।प्रदीप भट्टराई, फिल्म निर्देशक
पहिलेजस्तो चार–पाँच गीत राख्ने चलन हटिसकेको छ । पहिले त हिरो–हिरोइनका आँखा जुध्नेबित्तिकै गीत राख्ने गरिन्थ्यो । त्यो शैलीमा परिवर्तन आएको छ ।सुदर्शन थापा, फिल्म निर्देशक
म त गीतबिनाको फिल्म सोच्न पनि सक्दिनँ ।दीपाश्री निरौला, फिल्म निर्देशक
पटकथाको बहावमा बल पुर्‍याउने गरी मात्रै गीत र नृत्य राखेको राम्रो ।विकास आचार्य, फिल्म निर्देशक
सुशील पौडेल

काठमाडौँ — व्यावसायिक फिल्म उद्योगको अग्रणी मानिने हलिउडले नाचगनलाई खासै स्थान दिँदैन । राम्रा अवार्ड जितेका अधिकांश फिल्ममा नाचगानै हुन्न । दक्षिण एसियाली फिल्ममा भने नाचगानकै हालीमुहाली हुने गरेको छ ।

‘अधकट्टी’ फिल्मको एउटा गीतमा नम्रता श्रेष्ठ, विल्सनविक्रम राई लगायतका कलाकार ।

फिल्ममा गीतसंगीतको प्रयोग बलिउडमा जति अन्यमा देखिँदैन । नेपाली फिल्ममा पनि बलिउडको प्रभाव ठूलो देखिन्छ । नेपालका धेरैजसो फिल्मकर्मीहरूलाई पनि लाग्छ— गीतसंगीत फिल्म चलाउने सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण हतियार हो ।

‘हलिउडतिर गीतको प्रयोग खासै गरिँदैन, राख्नैपरे पनि पात्रलाई त्यसै पृष्ठभूमिको बनाइन्छ,’ फिल्म निर्देशक सुदर्शन थापाले कान्तिपुरसँग भने, ‘तर भारत वा नेपालमा भने गीत, नृत्य प्राथमिकतामा पर्छन् । हाम्रो संस्कृतिमा बढी रमाइलो गर्न नाचगान नै गर्ने चलन भएकाले र यिनै पर्व–उत्सवले प्रभावित पारेकाले होला, हाम्रा फिल्ममा नाचगान भएको ।’

Yamaha

विशेषत: प्रेमकथामा फिल्म बनाउन दक्खल राख्ने थापा निर्देशित ‘प्रेमगीत’ र ‘म यस्तो गीत गाउँछु’ का गीतहरू फिल्मको रिलिजअगावै हिट भएका थिए ।

गीतलाई प्राथमिकतामा राखेर फिल्म चलाउन खप्पिस मानिन्छन्, निर्देशक विकास आचार्य । ‘नाइँ नभन्नू ल’ का सिरिज चल्नुको मुख्य कारण नै गीतसंगीत रहेको उनको बुझाइ छ । त्यसैले पनि उनी प्रि(प्रोडक्सनदेखि नै गीतका तीनै विधा लेखन, संगीत र गायनलाई मिहिन रूपमा हेर्छन् र छायांकन पनि त्यसै गरी गर्छन् । उनी गीतबिनाको फिल्मको कल्पना नै गर्न नसकिने बताउँछन् ।

‘हाम्रो सामाजिक जीवनमै गीतको महत्त्व छ । परम्परादेखि नै गीति नाटक छ हाम्रोमा,’ आचार्यले भने, ‘अहिले मात्रै होइन, हाम्रा रामायण वा महाभारत पनि गीतमार्फत नै भनिएका हुन् । त्यो बेलादेखि नै मनोरञ्जन भनेकै गीतसंगीत थियो । अहिले पनि तीज आओस् वा कुनै चाडपर्व, हामी नाचगानमै तल्लीन भइहाल्छौं ।’ अहिलेको सहरीकरणले एक्लाएका मान्छेलाई समेत गीतसंगीतले जोडिरहेको उनको ठहर छ ।

‘छक्का पञ्जा’ जति चल्यो, त्यसअघि नै त्यसको गीत ‘सुर्के थैली खै...’ निकै हिट भयो । यो गीतले युटयुबमा पहिलो पटक करोड भ्युजको रेकर्ड राख्नेदेखि कैयौं दर्शकलाई ‘छक्का पञ्जा’ हेर्न हलसम्म तानिदियो । फिल्मकी निर्देशक दीपाश्री निरौला त्यसैले पनि गीतलाई फिल्म प्रमोसनको पहिलो हतियार मान्छिन् ।

‘अचेल फिल्ममा गीत भनेको संवादबिनाको ट्रेलरै जस्तो भएको छ फिल्म चिनाउनको लागि,’ उनले भनिन्, ‘गीतसंगीतबिना फिल्मको त्यति औचित्य हुँदैन जस्तो लाग्छ ।’ हाम्रो संस्कृति र रहनसहनका कारण पनि हलिउडले जस्तो बिनानाचगान फिल्म बनाउन नसकिने उनी बताउँछिन् । ‘एक समय नेपाली फिल्ममै पनि गीत नराखी फिल्म बनाउने चलन देखिन थालेको थियो । जब ‘सुर्के थैली खै...’ आयो, त्यसपछि अहिले फेरि फिल्ममा लोकशैलीको गीतको बाढी नै आयो,’ दीपाश्रीले दाबी गरिन् ।

गीतबिनाका फिल्मले पाएको सफलता पनि उत्तिकै लोभलाग्दो छ । आफ्नो पहिलो निर्देशन ‘जात्रा’ मा प्रदीप भट्टराईले न पात्रलाई डाँडाकाँडामा लगेर नचाए, न त गीतै राखे । तैपनि फिल्म निकै चल्यो । तर दोस्रो फिल्म ‘शत्रु गते’ मा भने उनले गीतको प्रयोग मात्रै गरेनन्, ‘रूपै मोहनी...’ गीतले नै फिल्मको व्यापारमा निकै सघायो ।

‘विषयवस्तुले गीत माग्छ जस्तो त मलाई लाग्दैन, तर बजारका लागि मुख्य हतियार भने रहेछ यो । गीतकै कारण दर्शकहरू हलसम्म तानिन्छन्,’ भट्टराईले स्विकारे, ‘ट्रेलर बजाउन पैसा लाग्छ, तर गीत जसले पनि नि:शुल्क बजाइदिन्छन् । प्रमोसन हुन्छ । केही दर्शक गीत नभएको फिल्म हेर्नै नजाने खालका पनि रहेछन्, कथा जतिसुकै राम्रो किन नहोस् । गीत हिट भयो भने त्यसैका आधारमा बरु फिल्म हेर्न जान्छन् ।’ तर पनि उनी फिल्ममा गीतलाई त्यस्तो महत्त्वपूर्ण ठान्दैनन् ।

‘गीत राख्दा फिल्मको कथा नै ब्रेक भए जस्तो लाग्छ,’ ‘जात्रैजात्रा’ सिक्वेल बनाउन लागेका भट्टराईले यो फिल्ममा पनि सकेसम्म गीत नराख्ने मनस्थिति बनाएको उल्लेख गर्दै थपे, ‘जात्रामा पनि यस्तै भएपछि राखिएको एउटा गीत पनि हटाइएको थियो ।’

पहिले फिल्मको पटकथाभन्दा अघि गीत तयार हुन्थे । पाँच गीत र पाँच फाइटको सिक्वेन्स मिल्ने गरी बल्ल पटकथाकारले खेस्रा तयार पार्थे अनि फिल्म छायांकनमा जान्थ्यो । ‘तर अहिले पहिले जस्तो चारपाँच गीत राख्ने मानसिकता हटिसकेको छ । मैले नै पनि ‘रामकहानी’ मा दुइटा मात्रै राखेको छु । एउटा नाचगानवाला नै गीत छ भने अर्को पृष्ठभूमिमा कथा खोल्ने कोसिसमा राखिएको छ,’ निर्देशक थापाले भने, ‘नत्र पहिले हिरो–हिरोइनका आँखा जुध्नेबित्तिकै गीत राख्ने गरिन्थ्यो । अलिकति रमाइलो थपियो भने गीत पनि थपिन्थ्यो । त्यो शैलीमा भने परिवर्तन भएको छ ।’

उनले पनि नेपालीहरू गीत, संगीत र संस्कृतिबाट टाढा रहन नसक्ने भएकाले फिल्ममा गीतको प्रयोग पनि पछिसम्म रहिरहनेमा ढुक्क छन् । ‘मचाहिँ फिल्ममा गीत र नृत्यको प्रयोग गर्नु हुँदैन भन्ने भावना राख्दिनँ । त्यत्ति हो, गीत त्यसै नआईकन कथालाई अघि बढाउने किसिमले आउनुपर्छ,’ थापाले भने ।

निर्देशक आचार्य पनि पटकथाको बहावमा बल पुर्‍याउने गरी मात्रै गीत र नृत्यको प्रयोग गर्नुपर्नेमा भने सचेत रहनुपर्ने औंल्याउँछन् । ‘म आफैं पटकथा लेख्ने पनि भएकोले गीत र नृत्यलाई सही ठाउँमा कथालाई अघि बढाउने गरी नै प्रयोग गरेको हुन्छु जस्तो लाग्छ,’ उनले भने ।

अर्की निर्देशक निरौला पात्रहरूबीचको भावनात्मक कुरा निकाल्न पनि गीतजत्तिको सहज माध्यम अरू नभएको उल्लेख गदै पूर्ण मनोरञ्जक फिल्मका लागि पनि गीत अपरिहार्य रहेको ठान्छिन् । ‘म त गीतबिनाको फिल्म सोच्न पनि सक्दिनँ,’ उनले भनिन् ।

प्रकाशित : श्रावण २१, २०७५ ०८:४७
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

ढिँडो छोडेर स्यान्डविच

फिल्म समीक्षा
सुशील पौडेल

काठमाडौँ — ‘यो फिल्म जंकफुडको सहरमा ढिँडोको थाली हो ।’ निर्देशक नरेशकुमार केसीले डेब्यु फिल्म ‘डाइङ क्यान्डल’ बाट पाएको समीक्षा हो यो ।

दिदी र भाइबीचको भ्रातृत्वको कथा बोकेको पहिलो फिल्मबाटै मनग्गे प्रशंसा बटुलेका केसीले ल्याएको दोस्रो फिल्म ‘रोमियो एन्ड मुना’ यति बेला प्रदर्शनरत छ । यति बेला भने उनी ढिँडो छोडेर ‘स्यान्डविच’ बेच्न उद्यत छन् ।

संसारभर आदर्श प्रेम पात्रका रूपमा हेरिने रोमियो र जुलियट हुन् वा हाम्रै मुना र मदनको प्रेमकथा । उत्कृष्ट प्रेमको नमुना मानिन्छ । सम्भवत: नरेशले पनि पाश्चात्य साहित्यको प्रेमी रोमियो र हाम्रै परिवेशकी मुनाको प्रेमकथाको संयोजन गरी ल्याएको छनक दिन चाहेका हुन्, ‘रोमियो एन्ड मुना’ मार्फत । अझ बढी, उनले गायिका सुकमित गुरुङको ‘पल पल...’ गीतमा विख्यात चित्रकार भिन्सन्ट भ्यान गगका पेन्टिङ र त्यसैमा फिल्मका पात्रलाई चलायमान गरेकाले फिल्ममा कलाको समायोजन पनि हुने ठूलो अपेक्षा थियो । मुख्य पात्र मुना स्वयं चित्रकार पनि हुन् । निर्देशक स्वयंले तयार पारेको पटकथा भने यसमा खास केन्द्रित छैन । फिल्मले बरु स्त्रीलम्पट चरित्रको वेद र मुडी मुनाबीचको आकस्मिक प्रेम तथा मुना र उनको बुवाबीचको मनोवैज्ञानिक द्वन्द्वको कथालाई समानान्तर पेस गर्ने प्रयास गरेको छ ।

विदेशमा स्त्रीगमनमै उमेर फालिरहेको वेद (विनय) लाई आमाले बारम्बार बिहे गरी सेटल हुन दबाब दिन्छिन् । फलस्वरूप स्वदेश आएको छ । धरानमा नर्सिङ पढ्दै गरेकी प्रिया (सुरक्षा) भेट्न आउने क्रममा मुना (सृष्टि) सँग आकस्मिक भेट हुन्छ । घृणाबाट सुरु हुने रोमियो र मुनाबीचको सम्बन्धलाई निर्देशकले प्रेममा बदल्न गरेको कोसिस नै पूरा फिल्मको यात्रा हो । यसमा जँडयाहा बाबुका कारण आमाले ज्यान गुमाउनुपरेपछि बहिनी च्यापेर धरान झरेकी मुनाको बाबुप्रतिको घृणादेखि क्षमादानसम्मको अर्को यात्रा पनि सँगै बुनिएको छ ।

दुई गन्तव्य लिएर अघि बढेको फिल्मको पल्ला कहिले एउटा कथामा र कहिले अर्को कथामा ढल्कन्छ । दुई कथाको आपसी सम्बन्ध नहुनुले कतिपय दर्शकलाई पटयार लाग्न पनि सक्छ । मुनाको मानसपटलमा बुवाप्रति एकखाले डर छ । जसलाई निर्देशकले एक एनिमेटेड क्यारेक्टर ‘मोन्स्टर’ जन्माएका छन्, जुन बारम्बार मुनालाई कमजोर पार्न आइरहन्छ । डरको विम्बका रूपमा राखिएको उक्त पात्रलाई नै निर्देशकले अन्त्यमा बाबुमा ट्रान्सफर्म गरिदिएका छन् । एक हदसम्म फिल्मले यसबाट कलात्मक प्रस्तुति दिन खोजेको छ । ‘स्यान्डविच’ लाई यौनका रूपमा रोमियोको हर्कतसँग विम्बात्मक रूपमा राखिएको छ । उनी युवतीलाई पनि स्यान्डविच नजरले हेर्ने गर्छन् ।

अर्गानिक स्वादमा ‘डाइङ क्यान्डल’ पस्केका नरेश यसपटक जंकफुडमा ढल्केका छन् । ‘रोमियो एन्ड मुना’ लाई आमदर्शकमा बेच्ने लोभमा खान्कीमा मसला ठेलिदिएका छन् । जुली (सुषमा) र आर्यन (प्रज्ज्वल) बीचको प्रेमको उपकथा यसैको एउटा उदाहरण हो । यसलाई निर्देशकले दर्शक हँसाएर होल्ड गराउनकै लागि राखिदिएका छन् । तात्कालिक रूपमा त दर्शकले यसमा मनोरञ्जन पनि लिन्छन् । तर फिल्मको राम्रै हिस्सा ओगटेको उक्त प्लट फिल्मको मूल कथाका लागि भने सहायक बन्न सकेको छैन । र, फिल्मको मर्म र निर्देशक केसीको शैलीभन्दा विल्कुल फरक लाग्छ । कम्तीमा संवेदनशील फिल्ममेकरले आफूलाई यस्ता प्लटमा खुम्चाउनु ठीक हैन ।

निर्देशनका हिसाबले भने नरेशले आफ्नो छाप देखाएका भने छन् । विम्बको प्रयोग होस् वा कलाकारलाई चरित्रमा रूपान्तरण गरी काम लिनमा निर्देशक सफल देखिन्छन् । पूरा फिल्म कमजोर हुँदाहुँदै पनि प्रत्येक दृश्यलाई रमाइलो बनाउन र उतारचढावपूर्ण बनाउन राम्रै मिहिनेत गरेका छन् र सफल पनि भएका छन् । सृष्टिको अस्पष्ट संवाद सम्प्रेषणबाहेक अभिनय सशक्त छ । धनी र बिग्रेको केटाको भूमिकामा विनयले पुरापुर न्याय दिएका छन् । सुरक्षा जति दृश्यमा देखिन्छिन्, आफ्नो बलियो उपस्थिति जनाएर जान्छिन् ।

‘रोमियो एन्ड मुना’ प्राविधिक दृष्टिकोणबाट तुलनात्मक बलियो बनेको छ । खासगरी छायांकन पक्ष अब्बल छ । दीपांकर सिग्देरको भ्यु फाइन्डरले पात्रलाई मर्का नपर्ने गरी सहज रूपमा पछ्याएका छन् भने प्रकाश संयोजन खास छ । पृष्ठभूमि संगीत फिल्मको अर्को सशक्त पक्ष हो । फिल्मको मुड सिर्जना गर्न पृष्ठभूमि संगीत गतिलो हतियार बनेको छ । गीतलाई पनि निर्देशकले ठीक ठाउँमा ठीक तरिकाले प्रस्तुत गरेका छन् ।

फिल्मको शीर्षकले आदर्श प्रेमको झल्को दिए पनि पात्रबीचको प्रेमको विकास गहकिलो बन्नबाट चुकेको छ । मुनाको घमण्डीपनाको उपज खुल्न सकेको छैन । आमाको मृत्युपछि मुनाको मुडमा जति ख्याल गरिएको छ, सँगैकी बहिनीमा त्यसको रत्तिभर प्रभाव देखिँदैन । मुना र रोमियोबीच तिरस्कारपूर्ण भेट हुँदाहुँदै पनि दुई सँगै भइरहनुपर्ने बाध्यकारी परिस्थिति गहकिलो बन्न सकेको छैन ।

बाजी थाप्ने र त्यसमा कटिबद्ध भएर लाग्नुमा पर्याप्त लजिक खोज्न सकेको लाग्दैन । आमाको दुर्घटनाको फ्ल्यासब्याक र वर्तमान समयबीचको टाइम फ्रेममा फिल्म चुकेको छ । तर यावत् फिल्मी व्याकरणलाई नजरअन्दाज गर्दै फिल्म हेर्न चाहनुहुन्छ भने ‘रोमियो एन्ड मुना’ ले तपाईंलाई कम्तीमा हेरुन्जेल बोर हुन दिँदैन । त्यत्ति हो, फिल्मको नाम र गीतका भरमा भयंकर सोचेर हेर्न जाँदा भने खल्लो लाग्नु स्वाभाविक हुनेछ । समकालीन नेपाली प्रेमकथाका फिल्मभन्दा ‘रोमियो एन्ड मुना’ फरक र केही अब्बल पक्कै छ ।

रोमियो एन्ड मुना
निर्देशक : नरेशकुमार केसी
कलाकार : विनय श्रेष्ठ, सृष्टि श्रेष्ठ, प्रज्वल सुजल गिरी, सुषमा कार्की, सुरक्षा पन्त

प्रकाशित : श्रावण १७, २०७५ ०९:०६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT