कर्म योन्जन थिए नारायणगोपालका लमी

“गोपालका मीत भएकाले उहाँ मेरो मीतभाइ हुनुहुन्थ्यो । ‘दाजु गार्जियन बनिदिनुपर्‍यो’ भन्दै मकहाँ आउनुभएको थियो । अनि हामी दार्जिलिङको सुक्यापोखरी गएका थियौं, केटी माग्न ।”
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — सांगीतिक योगदानका लागि जनस्तरबाटै ‘स्वरसम्राट’ को उपाधि पाएका हुन् नारायणगोपालले । उनै ‘स्वरसम्राट’ को २८ औं स्मृति दिवस मनाउने क्रममा बुधबार स्रष्टाहरूले उनीसँगको संगत स्मरण गरे । नारायणगोपालका मीत गोपाल योञ्जनका दाजु कर्मले मीतभाइको बिहेमा आफू अभिभावक बनेको क्षण साझा गरे ।

नारायणगोपाल संगीत कोषले महाराजगन्जस्थित कोष परिसरमा आयोजना गरेको स्मृति दिवसमा गीत प्रस्तुत गर्दै गायक मदन गोपाल ।

‘गोपालका मीत भएकाले उहाँ मेरो मीतभाइ हुनुहुन्थ्यो,’ कर्मले भने, “दाजु गार्जियन बनिदिनुपर्‍यो’ भन्दै मकहाँ आउनुभएको थियो । अनि हामी दार्जिलिङको सुक्यापोखरी गएका थियौं, केटी माग्न ।”

Yamaha

सुक्यापोखरीमा बिहेको धुमधाम तयारी भएको कर्मले देखे । त्यसअघि पनि नारायणगोपाल र पेमलाले पोखरीकै किनारामा बसेर बिहेको योजना बनाएको कर्मले सम्झिए । ‘उहाँहरूलाई एक्लै छोडेर हामीचाहिँ अर्को किनारामा बसेका थियौं,’ कर्मले भने, ‘त्यही बेला प्लान बनेछ । मचाहिँ उहाँहरूको बिहेमा गार्जियन बनेको थिएँ ।’

उनै कर्मलाई स्वरसम्राटको स्मृति दिवसमा नारायणगोपाल संगीतकोषले ‘नारायणगोपाल स्मृति सम्मान’ प्रदान गर्‍यो ।

महाराजगन्जस्थित कोषको प्रांगणमा आयोजित कार्यक्रममा पाँच गीतकारलाई उक्त सम्मान दिइयो । ताम्रपत्रसहित २५ हजार रुपैयाँ प्राप्त गर्नेमा दिनेश अधिकारी, दीर्घसिंह बम, नीर शाह, राजेन्द्र रिजाल र विश्वम्भर प्याकुरेल थिए । गीतकार बमले नारायणगोपाललाई राष्ट्रले उच्च सम्मान दिनुपर्ने बताए । ‘श्रोतालाई शब्दको गहिराइमाभुलाइदिने गायक हो उहाँ,’ उनले भने, ‘उहाँको स्वर सम्पूर्ण मानवका लागि कर्णप्रिय छ ।’

गीतकार शाहले चाहिँ स्वरसम्राटको वास्तविक सम्मानका लागि अहिलेका संगीतकर्मीले उनको अध्ययनशील बानीको अनुसरण गर्नु अत्यावश्यक रहेको औंल्याए । ‘उहाँ मोजार्ट र बिथोभेनलाई पढ्नुहुन्थ्यो,’ शाहले भने, ‘तिनका नोटेसन भावी पुस्ताले सुनून् भन्ने चाहनुहुन्थ्यो । उहाँ संगीत सिर्जना गर्नुभन्दा तीन गुणा बढी संगीत अध्ययन गर्नुहुन्थ्यो । उहाँ अध्येता हुनुहुन्थ्यो । उहाँको जस्तै अध्ययनशील बानी अहिलेका संगीतकर्मीमा पटक्कै छैन ।’

गीतकार शाहले नारायणगोपालको घर आउनु आफ्ना लागि दु:खद हुने बताए । हाल कोष रहेको भवनको प्रत्येक झयाल–ढोका र कोठा–चोटाले आफूलाई विगत स्मरण गराउने भएकाले मन भारी हुने उनको भनाइ थियो । ‘एक दिन उहाँले मलाई यहाँ ल्याउनुभएको थियो,’ शाहले भने, ‘अहिले सालिक भएको ठाउँमा बाइक पार्क गरेर यो घर भएको जग्गा देखाउनुभयो । अहिले सोच्छु, यो घर एउटा अध्यायको साक्षी बनेर
उभिने रहेछ । म यहाँ आउँदा नोस्टाल्जिक बन्छु ।’

समारोहमा युवा गायकगायिकाले नारायणगोपालका गीतहरू प्रस्तुत गरेका थिए । मदन गोपालले ‘बिर्सेर जाऊँ कसरी...’ सुनाए भने अमला महर्जनले ‘कहिलेकाहीँ...’ प्रस्तुत गरिन् । शिशिर योगीले ‘सागर सरी...’ गाएपछि शृंखला जोशीले ‘पोखिएर घामको झुल्का...’ सुनाइन् ।

नरेन्द्र प्यासी, बीबी अनुरागी, मौसम खरेल, शर्मिला आचार्य, सरला बीसी, देवेन्द्रमान सिंह, उत्सव नेपाल, शिव काफ्ले, लालकाजी श्रेष्ठ,चिरीमाया महर्जन, नवीन न्यौपाने लगायतले पनि स्वरसम्राटलाई उनकै गीतमार्फत सम्झिए ।

संगीतकर्मीहरू कोषको कार्यक्रम सकिनासाथ जमलको सांस्कृतिक संस्थान (नाचघर) तिर लागे । त्यहाँ पनि स्वरसम्राटको सम्झनामा स्मृतिसभा आयोजना गरिएको थियो । कार्यक्रममा संस्थानकै कलाकारले नारायणगोपालका करिब एक दर्जन गीत गाए । ‘कस्तूरी हे बास आउँछ...’, ‘तिमीले पनि मजस्तै...’, ‘तान चलाउनु...’, ‘कसरी म भुलेँ...’, ‘मलाई नसोध...’, ‘जता हिँड्यो उतै तान्ने...’, ‘पर्खिबसेँ...’, ‘पहाडको माथि...’, ‘मेरो सानो संसार...’, ‘तिम्रोजस्तो मुटु...’ लगायत गीत कार्यक्रममा सुनाइए ।

‘नारायणगोपालका गीत गाउँदा आनन्द आउँछ,’ गायिका शिला विष्टले भनिन्, ‘उहाँकै गीतहरू सुन्दै/सिक्दै यहाँसम्म आइपुगेकी छु । उहाँका गीत रियाजका लागि उत्तम छन् ।’ शिलाले कार्यक्रममा ‘मलाई नसोध कहाँ दुख्छ घाउ...’ र ‘पहाडको माथि माथि...’ गाएकी थिइन् ।

गायक शैलेश सिंहले पनि नारायणगोपाल आफ्नो अदृश्य गुरु भएको बताए । उनका गीतमा डुब्नेले मात्र त्यसको मिठास बुझ्न सक्ने शैलेशको भनाइ थियो । नेपाली आधुनिक संगीतमा नारायणगोपालको योगदान अतुलनीय रहेकाले संस्थानले हरेक वर्ष स्मृतिसभा गर्दै आएको महानिर्देशक राजेश थापाले जनाए ।

नारायणगोपालका कार्यक्रममा सधैं उपस्थित हुने केही स्रष्टा भने यसपालि काठमाडौंमा देखिएनन् । गीतकार दिनेश अधिकारी, संगीतकार दीपक जंगमलगायत सर्जक झापाको बिर्तामोड पुगेका थिए । त्यहाँ पनि स्वरसम्राटका नाममा सरगम संगीतालयले कार्यक्रम गरेको थियो । ‘मैले यहाँ आउने प्रतिबद्धता जनाइसकेकाले त्यताका कार्यक्रममा छुटेँ,’ गीतकार अधिकारीले फोनमा भने, ‘यस्ता कार्यक्रम
काठमाडौंबाहिर हुनु झनै महत्त्वपूर्णकुरा हो ।’

प्रकाशित : मंसिर २०, २०७५ ०८:२७
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

मन छुने औंठी

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — शकुन्तला र दुष्यन्तको कथा नेपाली समाजका लागि नयाँ हैन । यी पौराणिक पात्रलाई लिएर थुप्रै कृति लेखिएका छन् । यति बेला भने यी दुई पात्रसँग जोडिएको कथा शिल्पी थिएटरमा मञ्चन भइरहेको छ( ‘शकुन्तलाको औंठी’ ।

राजधानीको बत्तीसपुतलीस्थित शिल्पी थिएटरमा मञ्चन भइरहेको ‘शकुन्तलाको औंठी’ मा कलाकारहरू । तस्बिर : बिजु महर्जन/कान्तिपुर

भारतीय नाटककार सुरेन्द्र बर्माले लेखेको हिन्दी नाटकलाई नेपालीमा निर्देशन गरेका हुन् सुरज मल्लले ।
नाटकले खासमा स्त्री र पुरुषबीचको सम्बन्धलाई अहिलेको समयसित जोडेर तौलिन खोजेको छ ।

नाटकभित्र कलाकारहरू कालिदासको ‘अभिज्ञान शाकुन्तलम्’ को रिहर्सल गर्छन् । त्यही क्रममा आउँछन् दुष्यन्त र शकुन्तलाजस्ता पौराणिक पात्र । रिहर्सल क्रममा कलाकारको जीवनमा घट्दै जाने घटनाक्रमले नाटकलाई सामयिक बनाएको छ ।

सिकारु रंगकर्मीहरूको दु:ख, मिहिनेत, संघर्ष, उनीहरूको सपना र यथार्थताको कथा निकै वास्तविक लाग्छ । दुईवटा समयको कथालाई जसरी नाटककार बर्माले मन छुनेगरी लेखेका थिए, उसरी नै सफल ढंगले पस्केका छन् निर्देशक सुरजले । पात्रका नाम र केही सन्दर्भमा नेपालीपन घुसाएर उनले थप रोचक बनाएका छन् ।

अभिनय, मञ्च र प्रकाश परिकल्पना सबै हिसाबले नाटक राम्रो छ । शकुन्तलाको भूमिका गर्ने दिया मास्केको अभिनय अब्बल लाग्छ । कोरियोग्राफी पनि उनैले गरेकी छन् । अरू कलाकारले पनि राम्रै मिहिनेत गरेका छन् । प्रत्यक्ष संगीतले नाटकमा ‘सुनमा सुगन्ध’ को काम गरेको छ । कथाका विभिन्न चरण र मोडहरूमा कलाकारहरू आफैंले प्रत्यक्ष गाउँछन्, यसले पनि नाटकलाई गति प्रदान गर्न सघाउँछ ।

भिन्न मनोदशाका कथा बुझाउन गीतहरूले निकै ठूलो भूमिका खेलेको महसुस हुन्छ । गीत लेखेका हुन् संयोग गुरागाईंले । गायन र संगीत उत्सव बुढाथोकीको छ भने प्रत्यक्ष वाद्यवादन विकास लामा, विशाल नकर्मी, योगेश भुसाललगायतले गरेका छन् ।

नाटकको मुख्य पात्रमध्ये कुमारको भूमिका निर्देशक मल्ल स्वयंले गरेका छन् । आशिष श्रेष्ठ, अनिल थापा, प्रकृति रायमाझी, रञ्जना भट्टराई, विकास न्यौपाने, सुनील खडका, रोशन खत्री, प्रकाश कट्टेल, प्रमिला कार्की, हेना नगरकोटी, अनु दाहाल,प्रणव केसी, निर्मला खत्री र अनुप न्यौपानेको पनि अभिनय छ । बुधबार नाटक हेर्न अभिनेत्री रेखा थापासमेत पुगेकी थिइन् । उनले नाटक निकै गम्भीर र मन छुने रहेको प्रतिक्रिया दिइन् ।

एक्टर्स स्टुडियोको प्रस्तुति रहेको नाटक पुस ७ सम्म मञ्चन हुनेछ ।

प्रकाशित : मंसिर २०, २०७५ ०८:२५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT