पहिचान अभावमै अघि बढ्दै के–पप

‘के–पप आफैं विभिन्न संस्कृति र संगीतबाट प्रभावित भएकाले हामीलाई यो विधा बिगारेको आरोप लाउनु व्यर्थ छ । के–पप जापानी र अमेरिकी संस्कृतिको मिश्रण हो’
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — के–पप आर्टिस्ट बन्न कोरियान मूलकै हुनुपर्छ ? यही प्रश्नको उत्तर खोज्न बोरा किमले ‘ईएक्सपी एडिसन’ समूह निर्माण गरेकी थिइन् । शैक्षिक प्रयोजनका लागि स्थापना गरिएको समूह अहिले आएर विश्वकै पहिलो गैरकोरियाली कोरियन–पप ब्यान्ड बन्न पुगेको छ । तर, यो आलोचित छ ।

सांस्कृतिक विचलनको आरोप लगाइएको छ । सदस्यलाई ज्यानकै धम्की आउँछन् । तथापि तीन वर्षदेखि ब्यान्ड तगडा रूपले अघि बढेकै छ ।

दक्षिण कोरियामा हुर्किएकी किमले विद्यालय जीवनमा के–पप सुनिन् । पप, हिप–हिप, कोरियन र अंग्रेजी घोलिएका गीत–संगीतले उनीजस्ता हजारौं पारखीलाई आकर्षित गरेका छन् । नेपालमै पनि के–पप पछयाउने युवा जमात ठूलो छ । सन् २०१४ मा अमेरिका गएर कोलम्बिया युनिभर्सिटीमा पढ्न थालेपछि किमलेके–पपको वास्तविक परिभाषा खोज्न थालिछन् ।

‘कोरिया बाहिरकाले पनि कोरियन संस्कृति आत्मसात् गर्छन् भन्ने थाहा पाएँ,’ उनले बीबीसीसँग भनेकी छन्, ‘कोरियनले गाए मात्रै के–पप हुन्छ र भन्ने लाग्यो । अरूलाई पनि यसमा सहभागी गराउन चाहेँ ।’
उनले गैरकोरियन संगीतकर्मी भेला पारेर के–पप ब्यान्ड सुरु गर्ने सुर कसिन् । यही ब्यान्डमाथि शोधपत्र तयार गर्दैगर्दा उनी ब्यान्डलाई कसरी विस्तार गर्ने भन्नेमा द्विविधा भएको स्मरण गर्छिन् ।

‘अडिसन लिएर छ जना छान्यौं अनि ईएक्सपी एडिसन नाम राखियो,’ उनले भनिन्, ‘२०१५ मा मेरो थेसिस प्रेजेन्टेसनका लागि ब्यान्डले नयाँ गीत सार्वजनिक गर्नुपरेको थियो । तर, कोरियन भाषा नबुझ्ने, के–पप संस्कृतिसँग खास नभिजेका सदस्य भएकाले गाह्रो पर्‍यो ।’ समूहमा क्रोएसियन मूलका सिम कोस्टा, पोर्चुगलका फ्रांकी डापुन्टे, जापानी–जर्मनी कोकी टमलिसन र न्यु योर्कका हन्टर कोल र दा आबद्ध छन् ।

कोरियामा आर्टिस्टहरूलाई ठूला म्युजिक कम्पनीले ग्रुम गराउने चलन छ । के–पप जगतमा पाइला चाल्नुअघि तिनलाई गम्भीर प्रशिक्षणमार्फत टिलिक्कै टल्काउने गरिन्छ । सामान्य स्तरका के–पप आर्टिस्ट पनि नृत्य र गायनमा कुशल बन्छन् । के–पप आर्टिस्ट बन्नका लागि ईएक्सपी एडिसनले केही महिनाकै तालिममा भर पर्नुपरेको थियो, अरूले वर्षाैं लगाएर गर्ने तालिम तिनले केही महिना मात्र गर्न पाए । किमसँग भाषा सिके, नृत्य र गायनका कक्षा लिए । केही महिनापछि ‘लभ/रङ....’ बोलको पहिलो गीत सार्वजनिक गरे ।

गीत खास नचले पनि लाइभ सोमार्फत ब्यान्ड चिनिन थाल्यो । किमको पढाइ सकिएपछि ब्यान्ड थप ऊर्जासाथ संगीतमा लागिपर्‍यो । घरपरिवार र देशै छोडेर अमेरिकी युवा किमसँगै कोरिया आए । ‘त्यो ब्यान्डका लागि सबैभन्दा ठूलो निर्णय थियो,’ किमले भनिन्, ‘यो कदम नचाले पछुतो हुनेछ भन्ने महसुस भएपछि हामी सबै कोरिया आयौं ।’

२०१७ मा ब्यान्डले म्युजिक भिडियो सार्वजनिक गर्‍यो । स्थानीयले आफूहरूलाई सहयोग र समर्थन गरेको किमले सम्झिन् । ‘कतिले त हामीलाई के–पपबारे पुनर्विचार गर्न सिकायौ भने,’ उनले भनिन्, ‘तर, यो कदापि के–पप बन्न सक्दैन भन्नेहरू पनि छन् ।’

नक्कली के–पप भन्दै ब्यान्ड सदस्यलाई धम्की आउने गरेको छ । सामाजिक सञ्जालमा ब्यान्डको खिल्ली उडाउनेदेखि घृणा फैलाउनेसम्म गरिन्छ । ‘हामीले कोरियन संस्कृति बिगारेको आरोप लगाउनेहरू छन्,’ किमले भनिन्, ‘हामीले के–पपकै बेइज्जत गरेको भन्छन् ।’

के–पप आफैं विभिन्न संस्कृति र संगीतबाट प्रभावित भएकाले आफूहरूलाई यो विधा बिगारेको आरोप लाउनु व्यर्थ भएको किमको भनाइ छ । ‘के–पप जापानी र अमेरिकी संस्कृतिको मिश्रण हो,’ उनले तर्क गरिन्, ‘यसमा गायन, र्‍याप, नृत्यलगायत विविध विधाको फयुजन गरिन्छ ।’ ग्लसी म्युजिक भिडियो यसको अर्कोपहिचान हो ।

ईएक्सपी एडिसनले के–पपलाई नयाँ ध्वनि प्रदान गर्न सक्ने लिभरपुल युनिभर्सिटीका हायकुङ उमले बीबीसीलाई बताएका छन् । ‘यसलाई के–पप मान्ने कि नमान्नेमा द्विविधा छ,’ उनले ब्यान्डबारे भनेका छन्, ‘कोरियाबाहिर स्थापना भएको समूह हो जुन के–पप स्टायलबाट प्रभावित छ । कोरियाबाहिर अथेन्टिक के–पप उत्पादन गर्ने समूह हो यो ।’

ब्यान्ड के हो भन्ने प्रश्नले नै यो ब्यान्डको नाम फैलाइरहेको छ ।

–एजेन्सी

प्रकाशित : मंसिर २१, २०७५ ०८:५१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

चित्रकारहरूले देखेको बुद्धभूमि

सुनीता साखकर्मी

लुम्बिनी — ठूलो बोधिवृक्ष । हाँगाबिँगामा विभिन्न भाषामा लेखिएका दज्र्यु (ध्वजापताका) । जराहरू भने टीका र पूजाले रंगीबिरंगी । इन्टरनेसनल वाटर कलर फेस्टिभलको चौथो दिन बिहीबार लुम्बिनीको मायादेवी मन्दिर परिसरमा स्थलगत पेन्टिङ कार्यशाला बुद्धमय बन्यो ।

लुम्बिनीमा आयोजित इन्टरनेसनल वाटर कलर फेस्टिभलका क्रममा बनाएकाे सिर्जना । तस्बिर : सुनीता/कान्तिपुर


देशविदेशका चित्रकारहरूले मायादेवी मन्दिरको ल्यान्डस्केपलाई क्यानभासमा उतार्दै गर्दा बंगलादेशकी चित्रकार मसुदा अहमद भने मन्दिरको पश्चिमपट्टि रहेको बोधिवृक्षलाई क्यानभासमा सजाउँदै थिइन् । उनले रूखमा दज्र्यु फरफराएको बंगलादेशमा देखेकी छैन । त्यही भएर उनलाई यो रोचक लाग्यो । ‘बंगलादेशमा यस्तो केही टाँगिँदैन, यहाँ त रूखले पनि माला लाएको जस्तो देखिँदो रहेछ । रूखको यो भिन्न सौन्दर्य हो,’ उनले भनिन्, ‘हेर्दै गर्दा मनमा पनि आनन्द मिल्ने ।’

मसुदाका अनुसार बंगलादेशमा बोधिवृक्षलाई वटवृष भनिन्छ । मायादेवीले बुद्धलाई नुहाइदिएको पोखरीसँगै भएकाले यो रूखको पनि पूजा हुँदै आएको थाहा पाउँदा उनको अनुहारमा अर्कै खुसी नाचेको थियो ।
पुजारी योगेन्द्रनाथ पाण्डेका अनुसार, यसलाई ज्ञानको रूखका रूपमा मानिन्छ । बुद्धलाई नुहाएको स्थान भएकाले यहाँ पूजा गरे ज्ञान बढ्छ, शान्ति मिल्छ भन्ने जनविश्वास छ ।

मसुदा प्राय: फूलहरूको पेन्टिङ बनाउँछिन् । बन्द कोठामै बसेर कल्पनामा डुब्दै फूलहरूको पेन्टिङ बनाउँदा आनन्दित महसुस गर्ने उनले बिहीबार पहिलो पटक स्थलगत पेन्टिङ गरेकी हुन् । उनलाई कल्पनामा देखिने कुराहरू वास्तविकताभन्दा सुन्दर हुन्छन् भन्ने लागेको थियो तर अहिले भने यो सोचाइ परिवर्तन भएको उनले बताइन् । स्थलगत पेन्टिङ गर्दा रमाइलो लागेको बताउँदै उनले थपिन्, ‘लुम्बिनीका धेरै फोटा पनि खिचेकी छु । बंगलादेश फर्किएपछि पनि पेन्टिङमा उतार्छु ।’

इन्टरनेसनल वाटर कलर सोसाइटीद्वारा आयोजित फेस्टिभलको दोस्रो संस्करणमा नेदरल्यान्डकी चित्रकार ज्यानेट भने मायादेवी मन्दिरलाई क्यानभासमा सजाउँदै थिइन् । उनी आफ्नो देशमा वाटर कलर पेन्टिङ सिकाउँछिन् ।
विभिन्न ठाउँ घुम्ने क्रममा उनी त्यहाँका धार्मिक स्थल तथा घरहरूको शैली पनि नियाल्ने गर्छिन् । धेरै देश घुमेकी उनलाई नेपालमा मायादेवी मन्दिरले निकै लोभ्यायो । ‘मन्दिर बाहिरबाट जति सुन्दर देखिन्छ, भित्र अझै महत्त्वपूर्ण सम्पदाले भरिपूर्ण रहेछ,’ पहिलो पटक लुम्बिनी पुगेकी उनले भनिन्, ‘यहाँको वातावरण पनि राम्रो लाग्यो ।’

इन्टरनेसनल वाटर कलर सोसाइटी भारत च्याप्टरका अध्यक्ष एवं चित्रकार अमित कपुरले स्थलगत कार्यशालामा दुइटा पेन्टिङ बनाए । एउटामा उनले मायादेवी मन्दिरलाई उतारे भने अर्काेमा लुम्बिनीको सिटिस्केप बनाए । लुम्बिनी क्षेत्रको सहरीकरण उनलाई केही मात्रामा भारत र केही मात्रामा पाकिस्तानजस्तै लाग्यो रे । भने, ‘मानिसको रहनसहन, बाटोघाटो उस्तै छ । तर यहाँ रहेका विभिन्न देशका स्तूप र कलाले यसलाई धनी बनाएका रहेछन् ।’

कार्यशालामा भाग लिन चित्रकार डिल्लीकृष्ण आले पनि धनकुटाबाट लुम्बिनी आइपुगेका थिए । उनले मायादेवी मन्दिरमाथि काल्पनिक बुद्ध उभिइरहेको पेन्टिङ बनाए । मन्दिर अगाडि भने विभिन्न देशका कलाकार आई चित्र बनाइरहेको जस्तो दृश्य देखिन्थ्यो । कलाका माध्यमबाट पनि शान्ति प्रचारप्रसार हुन सक्छ भन्ने भाव आफ्नो पेन्टिङले दिएको उनले बताए ।

‘लुम्बिनीलाई चित्रको माध्यमबाट पनि चिनाउन सकिन्छ भन्ने सन्देश चित्रमा उतारेको छु,’ उनले भने ।
कार्यशालामा नेपाली चित्रकार डिराम पाल्पाली, भीम श्रेष्ठ, लालकाजी लामा, केशवराज खनाल, महेन्द्र राई, विनोद गुप्ता, मनोज तामाङ, डिबी राई, सुरेश स्याङतान, विक्रम प्रजापती, प्रकाश मानन्धर, कान्छाकाजी भासिमा, गोपाल दराई, जीवन पौडेल, सरोजा खड्गी, अनन्तमणि आचार्य, डी बराल लगायतले पेन्टिङ बनाए ।

भारतका अमलेश मजुमदार, प्रशान्त कटुवा, बंगलादेशका कौशर हुसैन, फरिसा महमुद, एहसन अहमद, साहिन अख्तरसहित चीन र मंगोलियाका चित्रकारहरूको पनि सहभागिता थियो । यी सबै देशका गरेर पचासभन्दा बढी कलाकारले लुम्बिनीलाई सिर्जनामा उतारे । यी पेन्टिङ लुम्बिनीको होटल आदर्श इनमा प्रदर्शनीमा राखिएका छन् ।
यीमध्ये पन्ध्र उत्कृष्ट पेन्टिङलाई पुरस्कृत गर्ने सोसाइटीको नेपाल च्याप्टरका महासचिव दीपेन्द्रमान बनेपालीले जनाए । उनका अनुसार उत्कृष्ट पन्ध्र कलालाई प्रमाणपत्रका साथै ट्रफी दिइनेछ ।
सोसाइटीका अध्यक्ष एनबी गुरुङका अनुसार वाटर कलरका माध्यमबाट नेपाली कलालाई विदेशमा चिनाउन सजिलो हुन्छ ।

‘चित्र बुझ्न भाषा जान्नुपर्दैन,’ उनले भने, ‘त्यसैले विदेशी कलाकारको माध्यमबाट नेपाली कला बाहिर पुर्‍याउन यो फेस्टिभल सहयोगी बन्न सक्छ । नेपालको पर्यटन पनि बढाउँछ ।’

प्रकाशित : मंसिर २१, २०७५ ०८:४९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्