ललितकला जोगाउँदै

‘किरण मानन्धर कुलपति हुँदा शाखाको जमिन संरक्षणका लागि काँडे तार लगाउन १० लाख रुपैयाँ दिने निर्णय भएको थियो । तर, चार आना पनि आएन ।’
मधु शाही

बाँके — झोलामा पुरानो लालपुर्जा । त्यो आफ्नो होइन । त्यसमा जग्गाधनीको नाम ‘नेपाल ललित कला संस्था’ उल्लेख छ । पुर्जा बोकेर चित्रकारविष्णु कुमाल दौडधुप गरिरहेका भेटिन्छन् ।

नेपालगन्जस्थित कारकादोमा संस्थाको तीन कट्ठा जमिन छ । बेवारिसे जमिन कब्जा गर्न धेरै आए । त्यहाँ केही स्थानीय बासिन्दाले खेतीपाती गर्दै आएका छन् । ललित कला प्रज्ञा प्रतिष्ठान शाखाको जग्गाबारे बेखबर छ । २०४७ सालदेखि कलाकारले नै जमिन जोगाइरहेका छन् ।

Citizen


विष्णु कुमाल, हरि तिमल्सिना, आशाराम मौर्या, श्यामानन्दसिंह ठकुरीलगायत स्थानीय कलासर्जक चिया गफमा पुर्जामा सीमित ललितकलाको शाखाबारे चिन्ता पोख्छन् । ‘अरू के गर्न सक्छाैं र !’ कुमालले भने, ‘यो जमिनमा कसैलाई चलखेल गर्न दिएका छैनौं, त्यही ठूलो कुरा हो । मैले नै २०७१ सालसम्मको तिरो तिरिदिएको छु ।’

केन्द्रमा अल्झेको प्रतिष्ठान शाखा कार्यालयको व्यथा सुन्ने फर्सदमा छैन । किरण मानन्धर कुलपति हुँदा शाखाको जमिनमा संरक्षणका लागि काँडे तार लगाउन १० लाख रुपैयाँ दिने निर्णय भएको थियो । मानन्धरले व्यक्तिगत हिसाबले ५ लाख रुपैयाँ थपेर दिने वचनसमेत दिएका थिए । ‘तर, चार आना पनि आएन,’ कुमालले भने, ‘हामी कलाकारले कहिलेसम्म लालपुर्जा बोक्दै हिँड्ने ?’
प्रतिष्ठानका प्राज्ञसभा सदस्य रहेका हरि तिमल्सिनाले जग्गामा चौकीदारको काम गर्दै आएको बताए ।

त्यही जग्गाछेउ उनको घर छ । ‘यहाँ धेरैले जमिन कब्जा गर्न खोजे,’ उनले भने, ‘खेती गर्ने, घर बनाउनेसमेत गर्न थाले । हामीले विद्रोह गरेर रोक्दै आएका छौँ । अबचाहिँ चुप लाग्न हुन्न । ललितकला प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा पहल गरेर जग्गाको संरक्षण गराउन लाग्नु पर्छ ।’ विगतदेखि प्रयास गरेको भए पनि ललितकला प्रज्ञा प्रतिष्ठानको आन्तरिक कलहले सुनुवाइ नभएको उनले बताए ।

५० वर्षे इतिहास
नेपालगन्जमा डा. कृष्णजंग राणाको अध्यक्षतामा २०२६ माघ २४ गते भेरी आर्ट्स एसोसिएसन खोलिएको थियो । त्यसताका एसोसिएसनले कलासम्बन्धी विभिन्न गतिविधि गर्दै आएको थियो ।

आशाराम मौर्या कोषाध्यक्ष थिए भने विष्णु कुमाल सदस्य । २०३५ मा नेपाल राजकीय प्रज्ञा प्रतिष्ठानका कुलपति लैनसिंह वाङदेल नेपालगन्जमा कला गोष्ठी लिएर आए । भेरी आर्ट एसोसिएसनको कला लगाव देखेर यसलाई प्रतिष्ठानको शाखा बनाउने निर्णय गरे ।

ठूलो छहारी पाएपछि कला अझै फस्टाउने आशाका साथ एसोसिएसनलाई प्रतिष्ठान शाखा बनाउन राजी भएको कुमालले बताए । २०३५ सालमा अन्चलाधीश ऋतुवर्ण तुम्बाहाम्फेको उपस्थितिमा विक्रमप्रसाद शर्माको अध्यक्षतामा भेरी आर्ट एसोसिएसन प्रज्ञा प्रतिष्ठानको शाखा बनेको माइन्युट कुमालसँग सुरक्षित छ ।

नेपालगन्ज अवधी, थारु संस्कृति लगायत कला र साहित्यले भरिएको क्षेत्र हो । यहाँ कलाकारले कला प्रदर्शन गर्ने गतिलो थलो नपाइरहेका बेला प्रतिष्ठान केन्द्रमै सीमित हुनु दु:खद रहेको कलाकारहरू बताउने गर्छन् । कला प्रदर्शनी ठाउँ नहुँदा घरमै खुम्चाउनु पर्ने स्थिति छ । युवा कलाकार विक्रम शिशिरले भने, ‘चित्र प्रदर्शनी गर्ने थलो छैन, प्रतिष्ठानको जमिनमा अर्काको खेती छ !’

प्रकाशित : पुस २७, २०७५ ०८:३८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

विपिन भन्छन्–पछि गाई पालेर बस्न सक्छु

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — गाईपालन र दुध बिक्री काँठ क्षेत्रको पुरानो पेशा नै हो । अचेल बाहिरबाट शहर भित्रिएकाहरूले पनि व्यवस्थित रुपमा फार्म बनाएरै गाइपालन थालेका छन् ।

राजधानीमा बिहीबार ‘गोपी’ का कलाकारहरू (बायाँबाट) वर्षा राउत, विपिन कार्की र सुरक्षा पन्त । तस्बिर : कान्तिपुर

काँठको यस्तै एउटा परिवारमाथि केन्द्रित रहेर बनाइएको फिल्म ‘गोपी’ मा ग्रीनकार्ड सपना त्यागेर गाईपालक बन्ने एक युवकको चरित्रमा छन् अभिनेता विपिन कार्की । फिल्मबारे जानकारी दिन राजधानीमा बिहीबार आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा विपिनले आफू खेतीकिसानीबाटै आएको र भविष्यमा गाइपालक भएर बस्ने सक्ने समेत बताए ।

‘फिल्ममा गाइपालकको चरित्र गर्दैगर्दा मलाई खासै अप्ठ्यारो लागेन’, उनले भने, ‘बरु मलाई जीवनको नजिक पुगेको महसुस भयो । भविष्यमा गाईपालक बनेर बस्न पनि सक्छु ।’

विपिनले कुनै समय आफूले घाँस काटेको, कुँडो पकाएको र स्कुल जाँदा दूध बोकेर डेरीसम्म पुगेको क्षण सम्झे । ‘एक हिसाबले त यो फिल्म मेरो आफ्नै कथा जस्तै लाग्छ’, उनले भने, ‘यद्यपि मुलुकमै केही गर्छु भन्ने आम युवाको कथा हो यो ।’

विपिनको तर्कलाई समर्थन गर्दै फिल्मका निर्देशक दीपेन्द्र लामाले युवाहरू विदेश पलायन भइरहेको सन्दर्भमा मुलुकमै केही गर्छु भन्ने दृष्टिकोणलाई प्रवद्र्धन गर्न फिल्म बनाइएको बताए । ‘यो फिल्मले युवाहरूलाई सकारात्मक मनोविज्ञान दिन्छ । मुलुकमै केही गरौं भन्ने उत्प्रेरणा दिलाउँछ’, उनले भने, ‘विपिनले गरेको कामप्रति सन्तुष्ट छु । एउटा शिक्षित युवाको गाईपालन र उनका बुवाको ग्रीनकार्डको सपनाबीचको द्वन्द्वलाई फिल्ममा देखाउने प्रयास गरेको छु ।’

दीपेन्द्रको यो दोस्रो फिल्म हो । यसअघि उनले अन्तरजातीय विवाहको कथामाथि ‘घामपानी’ बनाएका थिए । दोस्रो फिल्म ‘गोपी’ मा उनले राष्ट्रिय पुँजी निर्माणमा घरेलु उद्योगको महत्त्व र त्यसमा युवा सहभागिताको अपरिहार्यतालाई उठाएका छन् । फिल्ममा गाईपालन व्यावसाय, त्योसँग सम्बन्धित अनेक पात्रका उतारचढाव र मानवीय भावनासँगै गाईसँगको मानवीय संवेदना र दैनिकी प्रस्तुतगरिएको छ ।

‘गाईलाई नै पात्रको रुपमा फिल्ममा पाउनुहुन्छ’, फिल्मका पटकथाकार सामीप्यराज तिमल्सिनाले भने, ‘मूलधारको फिल्ममा यो आफैँमा अग्र्यानिक कथा हो ।’

फिल्ममा अभिनेता विपिनसँग अभिनेत्रीहरू वर्षा राउत र सुरक्षा पन्तको रोमान्स समेत छ । पत्रकार सम्मेलनमा वर्षा र सुरक्षाले आफूहरूले ‘गोपी’ मा फरक भूमिका गरेको दाबी गरे । फिल्ममा सुरक्षा विपिनकी प्रेमिकाका रूपमा छिन् । उनले ‘गोपी’ जस्तो फरक विषयवस्तुमा बनेको फिल्मका लागि आफू सधैँ तयार रहेको बताइन् ।

आउँदो माघ १८ मा रिलिज हुने भनिएको फिल्ममा भोलाराज सापकोटा, अंकित खड्का, प्रकाश घिमिरे, रमेश अधिकारी, सरोज अर्याल, कमलमणि नेपाल, हिउँबाला गौतमको पनि अभिनय हेर्न सकिन्छ ।

प्रकाशित : पुस २७, २०७५ ०८:३६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्