द म्यान फ्रम काठमान्डु - “विश्वको ढोका खोल्छ”

सुशील पौडेल

काठमाडौँ — सुपर हिरो हैन, एउटा हिरोको यात्रा कथा भनिएको ‘द म्यान फ्रम काठमान्डु’ शुक्रबारदेखि नेपाल रिलिज भइरहेको छ । यसका लागि रिलिजको पूर्वसन्ध्यामा नै काठमाडौं झरिसकेका छन्, फिल्मका मुख्य कलाकार ‘ब्याड म्यान’ उर्फ गुल्सन ग्रोभर । बिहीबार मात्रै पाटन दरबार स्क्वायरमा फिल्मको प्रमोसन गर्न पुगेका गुल्सन बिहीबार फिल्मको प्रिमियर सोमा देखिएका थिए । यो उनको तेस्रो नेपाल भ्रमण हो ।

भारतीय अभिनेता गुलसन ग्रोबर बिहीबार राजधानीमा । तस्बिर : अंगद ढकाल/कान्तिपुर

‘पहिलो पटक मनीषा कोइरालाको बिहेका लागि आएको थिएँ,’ गुल्सन मनीषालाई आफ्नो अति मिल्ने साथी मान्छन् । त्यसो त नेपाल आउनुअघि नै उनले नेपाल र यहाँको संस्कृति, खानपानबारेमा मनीषाबाट नै धेरै सुनेका रहेछन् । ‘मेरो घरनजिकै मनीषाको पनि छ । उनका कारण पनि म नेपालको कला, संस्कृति, खानपान र नेपालीका बारेमा जानकार थिएँ । मनीषाकै घरमा मैले नेपाली खाना खाएको थिएँ । हिजो पनि यहाँ नेपाली खाना नै खाएँ । सबै मीठो लाग्यो तर नुन अलि चर्को खाने रहेछन्,’ फिल्मको चरित्रका कारण ‘ब्याड म्यान’ को ट्याग पाएका भए पनि गुल्सन वास्तविकतामा त्यसको विपरीत देखिए । मनीषाको तारिफमा उनले थपे, ‘मनीषालाई नेपालका लागि विश्वकै राजदूतभन्दा हुन्छ । उनको नेपालप्रतिको माया र सम्मान अधिक छ । जहाँ जान्छिन्, नेपालको सुवास फैलाउँछिन् ।’ यति बेला भने उनी नेपाल र हलिउडको ज्वाइन्ट भेन्चरमा पेमा ढोन्डुपले निर्देशन गरेको फिल्म ‘द म्यान फ्रम काठमान्डु’ को सुवास छर्न काठमाडौं आइपुगेका हुन् । दोस्रो पटक उनलाई नेपाल बोलाएको फिल्म यही थियो । सुटिङ दौरान उनी आएका थिए ।

Citizen


भारतमा जन्मेका तिब्बती मूलका पेमा लस एन्जल्समा फिल्म निर्देशन पढेका हुन् । गुल्सनसँगको उनको दोस्ती १७ वर्ष पुरानो हो । ‘फिल्मप्रति ऊ अति समर्पित छ । उसले जति पनि फिल्म बनाउने योजना गर्छ, मलाई नै खेल्न प्रस्ताव गरिरहेको हुन्छ,’ सन् २००४ को ‘वी आर नो मंक्स’ मा पनि गुल्सनलाई खेलाएका पेमाले दोस्रो फिल्ममा पनि लिए । यस फिल्मप्रति भने गुल्सनको आशा उच्च देखिन्छ । भन्छन्, ‘यो केवल फिल्म मात्रै नभई नेपाली फिल्म उद्योगको विकासका लागि कोसेढुंगा पनि हुने विश्वास छ । पहिलो पटक हलिउड र नेपालको संयुक्त ब्यानरमा यो तहसम्मको प्रयास भएको छ । हलिउडदेखि नेपालसम्म सुटिङ, हलिउड–नेपाल र अरू देशका कलाकार एक भएर बनाइएको छ । फिल्म त मैले हेर्न पाएको छैन तर विश्वास छ धेरै राम्रो बनेको हुनुपर्छ । प्रयासचाहिं तारिफयोग्य थियो । यसले गर्दा हामी संयुक्त ब्यानरमा काम गर्नका लागि अन्य धेरै ढोकाहरू खोल्न सक्छौं ।’

४० वर्षअघि ‘हम पाँच’ बाट अभिनय यात्रा थालेका ६३ वर्षीय गुल्सनले भारतीय फिल्मबाहेक पनि धेरै विदेशी फिल्ममा काम गरेका छन् । ‘म त्यस्तो पहिलो भारतीय कलाकार हुँ जो पोलिस, इरानियन, मलेसियन, क्यानेडियन, ब्रिटिस, जर्मन, फ्रेन्च, हलिउडजस्ता फिल्ममा महत्त्वपूर्ण भूमिकामा रहेर काम गरेको छु,’ गुल्सनले यति बेला नेपाली फिल्मसमेत गर्न पाएकोमा खुसी व्यक्त गर्दै आफूले खेलेका हरेक विदेशी फिल्म त्यस देशका लागि ‘टर्निङ प्वाइन्ट’ समेत हुने गरेको जिकिर गर्दै ‘द म्यान फ्रम काठमान्डु’ ले पनि नेपाली फिल्म उद्योगमा नयाँ बाटो तय गर्ने विश्वास व्यक्त गरे । ‘यस्ता असल प्रयासलाई पत्रकार, दर्शक र सबै मिलेर सहयोग गर्नुहोला ताकि यसले फिल्मवालालाई मात्रै नभई सारा नेपाली फिल्म उद्योगलाई फाइदा हुनेछ र अरू धेरै ज्वाइन्ट भेन्चरहरू भित्रिने छन्,’ राजधानीको झम्सीखेलको एक होटलमा भएको कुराकानीमा गुल्सनले कान्तिपुरसँग भने, ‘यो फिल्म नेपालमा मात्रै नभई विश्वका अन्य देशमा पनि रिलिज हुने भएकोले नेपालप्रति विश्वको ध्यान आकृष्ट हुनेछ । हेर्नुस् त, ठूला–ठूला क्यामेरा बोकेर हाम्रा फिल्मकर्मी बलिउडमा बसे तर भारतलाई ओस्कर असमको एक व्यक्तिले बनाएको फिल्मले दिलायो । सफलता कहाँबाट पाइन्छ केही थाहा हुन्नँ ।’

गुल्सनले ‘द म्यान फ्रम काठमान्डु’ केवल साथीको फिल्म भएर मात्रै गरेका थिएनन् । ‘खासगरी फिल्म खेल्न पहिले त समय मिल्नुपर्छ, त्यसपछि भूमिका अनि पारिश्रमिकको कुरा आउँछ,’ गुल्सनलाई त यस फिल्मको सुटिङ समय पोलिस फिल्मकै सुटिङसँग जुधिरहेको थियो । तैपनि खेलिछोडे । ‘जब पोल्यान्डमा हिउँ पर्न ढिलो भयो र सुटिङ सोचेको समयमा सुरु नहुने भयो । अनि म यसको सुटिङका लागि उडेर काठमाडौं आउन पाएँ ।’ उनले यस फिल्ममा लगभग नि:शुल्क नै काम गरेको उल्लेख गर्दै थपे, ‘तर पनि म यस फिल्मको हिस्सा हुन पाउँदा खुसी छु । एउटा नयाँ प्रयासप्रति मेरो सम्मान रहन्छ । नयाँ रोचक विषयलाई नयाँ सोच र नयाँ सर्जकलाई सहयोग गरिँदैन भने त्यो कलाकारको सफलताको अर्थ छैन । मैले ठूला–ठूला फिल्म र ब्यानरसँग काम गरेको छु । जब कुनै सानो भए पनि चित्तबुझ्दो फिल्म पनि आयो भने म गर्छु । कतिपय फिल्मको पूरा बजेटभन्दा बढी त मेरो पारिश्रमिक हुने गर्छ । तर पनि म ‘आई एम कलाम’ जस्ता फिल्म गर्छु । यदि मेरो सफलता वा स्टारडम कुनै राम्रो फिल्मका लागि काम आउँछ भने मात्रै म त्यो स्टारडम वा सफलतालाई जायज मान्छु ।

पेमाले पनि यो फिल्म बनाउने जब प्रयास गरे अनि यति राम्रो टिम, निर्माता जोडिएको छ भने किन नगर्ने भन्ने लाग्यो ।’
गुल्सन ग्रोभरले फिल्ममा हलिउड कलाकार जोस म्यानुअलदेखि पाकिस्तानी कलाकार हमिद शेख र नेपाली कलाकार आना शर्मा, नीर शाह, कर्मा शाक्य, पारामिता राना, आमिर गौतम, शिशिर वाङ्देल, पुष्कर गुरुङलगायतसँग काम गरेका छन् । निर्देशक पेमाले नेपालका नकिम उद्दिनसँग मिलेर निर्माण गरिएको यस फिल्मको संगीत ज्यासन कुँवरले दिएका हुन् भने छायांकन कार्लोस मेडिनाको रहेको छ । गुल्सनले नेपाली प्राविधिक र कलाकार काममा मिहिनेती र गजब लागेको प्रतिक्रिया दिँदै उनीहरूप्रति अगाध सम्मान रहेको बताए । फेरि गतिलो प्रयास कुनै गरिन्छ भने दोहोर्‍याएर नेपाली फिल्म खेल्न तयार रहेको बताउँदै उनले यसै फिल्मको पनि निर्देशकले दोस्रो भाग बनाउन चाहिरहेको सुनाउँदै भने, ‘तर भगवान्ले के चाहेको छ भन्ने कुरा शुक्रबार रिलिजपछि नै थाहा हुन्छ ।’

प्रकाशित : चैत्र १, २०७५ ०९:०९
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

प्रदेश जोड्दै नाटक

कृष्णप्रसाद गौतम

(सुर्खेत) — नेपाली रंगमञ्च सम्बद्ध विभिन्न ९ कार्यपत्र प्रस्तुति र एक दर्जन बढी नाटक मञ्चनसहित ‘रारा राष्ट्रिय नाटक महोत्सव’ सकियो । महोत्सवमा करिब पाँच हजार दर्शक सहभागी भएको आयोजकको दाबी छ । सांस्कृतिक संस्थान (राष्ट्रिय नाचघर) ले स्थानीय नाट्य संस्था आरंग नेपालसँग मिलेर गरेको महोत्सवको महत्त्वपूर्ण पाटो के रह्यो भने पूर्वी नेपालदेखि पश्चिम कर्णालीसम्मका रंगकर्मीहरू एकै थलोमा भेला भए, आआफ्ना सिर्जना देखाए अनि छलफल गरे ।

रारा राष्ट्रिय नाटक महोत्सवमा देखाइएको नाटकमा अभिनय गर्दै कलाकार । तस्बिर : कान्तिपुर



नेपाली रंगमञ्चीय गतिविधिको पनि विकेन्द्रीकरण हुनुपर्छ भन्ने मान्यता साथ आफूहरूले पहिलोपटक राष्ट्रिय स्तरको नाट्य महोत्सवको थलो सुर्खेत रोजेको संस्थानका महाप्रबन्धक राजेश थापाले बताए ।

नयाँ राजनीतिक परिर्वतनसहित मुलुक अग्रगति र समृद्धितिर अघि बढिरहेको अवस्थामा राष्ट्रिय संस्कृति निर्माणलाई पनि समृद्धिकै महत्त्वपूर्ण पाटोको रूपमा अघि बढाउनुपर्ने तर्क राख्दै उनले यही अभियानअन्तर्गत महोत्सव गरिएको बताए । ‘स्थानीय कलाकारहरूले आफ्ना सिर्जना मात्रै पस्केनन्,’ उनले भने, ‘ती सिर्जनामार्फत स्थानीय अर्ग्यानिक संस्कृति, विषयवस्तु, जीवनशैली विकासका सपना, परिकल्पना र समस्याहरूले समेत पस्के । यस हिसाबले महोत्सवका सबै सिर्जना र कार्यपत्रहरू अर्थपूर्ण रहे ।’ समापन समारोहको क्रममा थापाले खस सभ्यताको उद्गमस्थल कर्णालीको ऐतिहासिक, प्राकृतिक र सांस्कृतिक महत्त्वलाई उजागर गर्न पनि महोत्सव सफल रहेको दाबी गरे । ‘सातै प्रदेशबाट आएका रंगकर्मीबीच सौहार्दता, भ्रातृत्व, र अन्तर्घुलन संस्कृति पनि सुरु भएको छ,’ उनले भने, ‘एक ठाउँको संस्कृति र समाजलाई अर्को ठाउँका मानिसले चिन्ने, हेर्ने र महसुस गर्ने अवसरको रूपमा यस्ता महोत्सवहरू निरन्तरता दिइनुपर्छ । सांस्कृतिक संस्थान योजनासहित अघि बढेको छ ।’

उनले रंगकर्मीबीच गरिएको प्राज्ञिक बहस र छलफलले नेपाली रंगमञ्चलाई दिशानिर्देश गरेको पनि उनले दाबी गरे । महोत्सवमा अभि सुवेदी, रमेशरञ्जन झा, सावित्री कक्षपती, कान्छी महर्जन, प्रवीण पुमा, चक्रप्रसाद पाण्डे, अशोक थापा, पुरु लम्साल, प्रवीण खतिवडालगायतले विभिन्न विषयमा कार्यपत्र प्रस्तुत गरेका थिए । महोत्सवको अन्तिम दिन सामाजिक कुसंस्कारविरुद्धको सन्देशसहित युथ क्रिएसन पोखराले नाटक ‘घेरो’ मञ्चन गर्‍यो । कपिल शर्मा निर्देशित नाटकमा नेपाली समाज भएका विभिन्न अन्धविश्वास तोड्ने प्रयत्न गरिएको थियो । भजनमार्फत समाजका कुरीति तोड्ने सन्देश नाटकमा दिइएको थियो । राष्ट्रियसभा सदस्य एवं साहित्यकार खेम नेपालीले भजनमार्फत सामाजिक कुसंस्कारलाई प्रस्तुत गरिएको नाटकले नेपाली समाजको सामाजिक संस्कारको प्रतिविम्बित गरेको बताए । ‘राजनीतिसँगै सांस्कृतिक परिवर्तन जरुरी रहेको सन्देश नाटकले दिएको छ,’ उनले भने, ‘सामाजिक कुसंस्कार तोड्न नाटक सफल भएको छ ।’

निर्देशक शर्माले सामान्य विषयमा नाटक गर्नु जटिल विषय भएको बताए । ‘हामीले हाम्रा समाजमा घटिरहेका सामान्य विषयलाई कहिल्यै दह्रोसँग उठाउन सकेनौं, हाम्रो संस्कृति लोप भयो भनेर चिन्ता मात्र गरिरह्यौं,’ उनले भने, ‘सायद जिन्दगी एक सिकाइ हो, त्यही सिकाइलाई चरितार्थ गर्न मैले घेरोको निर्देशन गर्ने जोखिम बहन गरे ।’ नाटकमा मदुसूदन पौडेल, ताराखर पौडेल, विनोद पौडल, लक्ष्मण डुम्रे, शर्मिला बस्नेत, ममता मञ्जुल, अञ्जना पौडेललगायत १० कलाकारले अभिनय गरेका छन् ।

समापनकै क्रममा ‘ङ’ समूह काठमाडौंको प्रस्तुतिमा प्रवीण खतिवडाको निर्देशन रहेको अर्को नाटक ‘एक बोली, एक दाम’ को समेत मञ्चन गरियो । नाटकमा एकजना पात्र चार रुपैयाँ लिएर मकै किन्न भनी सदरमुकाम जान लागेको बेला बाटोमा एक सन्तसँग भेट हुन्छ । बोलीपिच्छे एक रुपैयाँ लिने सर्तमा ऊसँग कुरा गर्न साधु मञ्जुर हुन्छ । किसानले आफूसँग भएको सबै रुपैयाँ सन्तलाई दिन्छ । सन्तले पनि रुपैयाँ पाएपछि एक गहकिलो जीवनोपयोगी सन्देश दिन्छ । पछि सहर पुग्दा किसान आपत्मा पर्छ । सन्तले भनेको कुरालाई आत्मसाथ गर्दै ऊ बाँच्न सफल भएको कथालाई नाटकमा प्रस्तुत गरिएको छ । ‘यो कथा हाम्रो समाजमा चलेको परम्परा र परिधिको कथा हो,’ निर्देशक खतिवडाले भने, ‘पुर्खाहरूको लोककथालाई दर्शकको पुस्तकालय बनाउने अभियान स्वरूप यो नाटक प्रस्तुत गरिएको हो ।’ उनले जीवनदर्शनलाई कथामा जोड्न खोजिएको जनाए । नाटकमा सुदाम सिके, दीपेन्द्र शाही, शक्ति राई, संगीत सापकोटा, गोविन्द पराजुली, सिजन दाहालले अभिनय गरेका छन् ।

महोत्सवले सुर्खेत मात्र नभई सिंगो कर्णाली प्रदेशमा रंगमञ्चीय तरंग निर्माण गरेको स्थानीय आयोजक आरंग नेपालका अध्यक्ष गणेश गौतमले बताए । कर्णाली प्रदेशका संस्कृतिलाई प्रवर्द्धन गर्न महोत्सव सफल भएको कर्णाली प्रदेशका सामाजिक विकासमन्त्री दल रावलले बताए ।

प्रकाशित : चैत्र १, २०७५ ०९:०६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT