सर्ट फिल्ममा युवा

प्रमिता ढकाल

भरतपुर — बीएससी नर्सिङकी विद्यार्थी रोजीका लागि अभिनय रुचिको विषय हो । उनी अभिनय मात्र गर्दिनन्, आफैं स्क्रिप्ट लेख्छिन् र निर्देशन पनि गर्छिन् । आफूले लेखेको कथामा आफ्ना साथी, परिवार सदस्य बटुलेर उनीहरूलाई नै निर्देशन गरी भिडियो बनाउँछिन् । तर उनी व्यावसायिक फिल्म निर्देशक भने होइनन् ।

चितवनमा आयोजित सर्ट फिल्मको आधारभूत कार्यशालाका सहभागी । तस्बिर : प्रमिता/कान्तिपुर

फिल्म खेल्ने, कथा लेख्ने, निर्देशन गर्ने उनको सोखलाई युट्युबले मद्दत गरिदिएको छ । आफूले बनाएका भिडियोहरू आफ्नै युट्युब च्यानलमा अपलोड पनि गर्छिन् । उनले अधिकांश भिडियो हास्यविधालाई केन्द्रित भई तयार पार्ने गर्छिन् ।

गैंडाकोटका पुष्कर अधिकारी पनि बेलाबखत सर्ट फिल्म बनाउने गर्छन् । पेसाले सञ्चारकर्मी उनलाई कथा लेखन, अभिनय तथा निर्देशनमा सोख छ । उनले आफ्ना साथीहरूसँग मिलेर समसामयिक विषय उठान गर्दै बनाएका सर्ट फिल्महरू युट्युबमा राख्दै आएछन् । रोजी र पुष्कर दुवैले फिल्म निर्माणको कुनै औपचारिक शिक्षा भने लिएका छैनन् । उनीहरूले युट्युबमा राखिएका ट्युटोरियल भिडियोबाट नै क्यामेरा चलाउन, सम्पादन गर्न सिकेको बताए ।

गत साता यहाँ रोजी र पुष्करले निर्देशन गरेका सर्ट फिल्महरूको प्रदर्शनी नै गरियो । रोजीले महिला स्वतन्त्रताको विषय उठान गरेर सर्ट फिल्म ‘विवशता’ बनाएकी हुन् भने पुष्करले ‘दौड’ बनाएर फुटपाथ व्यवसायीका दुःखका कुरा उठाएका छन् । चार दिन लगाएर ६ मिनेट लामो सर्ट फिल्म बनाएकी रोजी र पुष्करले यस पटक भने युट्युबमा हेरेर फिल्म बनाएका थिएनन् ।

विकल्प एन्ड अल्टरनेटिभले आयोजना गरेको कार्यशालामा उनीहरूले फिल्म निर्माण सिकेका हुन् । जहाँ उनीहरूले फोटोग्राफी, सिनेम्याटोग्राफी, निर्देशन, विषयवस्तु उठान र कथामा ढाल्ने शैलीका बारेमा प्रशिक्षण लिएर सर्ट फिल्मको आधारभूत प्रशिक्षण लिएका थिए ।

‘यसपालि मैले बनाउँदै आएको भन्दा निकै भिन्न विषयवस्तुमा आधारित रहेर फिल्म बनाउन सिकें,’ रोजीले खुसी हुँदै कान्तिपुरसँग भनिन्, ‘मैले पनि यस्ता विषयवस्तु उठान गर्न सक्छु भन्ने लागेको थिएन । तर यस्ता विषय हामीले नउठाए कसले उठाउँछन् त ? तालिमपछि अब भने आँट आएको छ ।’

५ दिन आधारभूत विषय सिकाइएपछि बाँकी १० दिन फिल्म बनाउने काममा खटिएका रोजी र पुष्करसहित २० सहभागीले चारवटा सर्ट फिल्म तयार गरेका थिए । सहभागीका फिल्ममा सामाजिक, आर्थिक परिवेश, व्यक्तिगत स्वतन्त्रता, आर्थिक स्वतन्त्रता र भ्रष्टाचारको मुद्दा उठाइएका थिए ।

पुष्करले यसअघि पनि सामाजिक विषयमा आधारित रहेर थुप्रै सर्ट फिल्म बनाइसकेका छन् । ‘तर क्यामेराको सही प्रयोग, एंगलको छनोट, छायांकन तथा सीमित समयमा पूर्ण जानकारी दिन अपनाउनुपर्ने शैलीबारे पहिले अनभिज्ञ थिएँ,’ पुष्करले भने, ‘फिल्म बनाउँदा मिहिनेतसँगै प्राविधिक रूपमा दिमाग लगाउन सक्नुपर्ने रहेछ ।’ यसअघि सोख पूरा गर्न रमाइलोका लागि सर्ट फिल्म बनाउने गरेका पुष्करले अब सामाजिक चेतनाका लागि बनाउने निधोसमेत गरेका छन् ।

सामाजिक सचेतनाको क्षेक्रमा सत्रिय विकल्प एन्ड अर्ल्टनेटिभले सन् २०१५ देखि नै सर्ट फिल्म बनाएर सामाजिक सञ्जालमा राख्न सुरु गरेको हो । आर्थिक, सामाजिक विषयमा सर्ट फिल्म बनाएर सरोकारवालालाई घचघच्याउन सर्ट फिल्म प्रभावकारी हुने देखिएपछि यसतर्फ अघि बढेको संस्थाका निर्देशक वसन्त अधिकारीले बताए ।

‘सामाजिक विषयकामुद्दा उठान गरी सामाजिक सञ्जालमार्फत फैलाउँदा छिटो र प्रभावकारी नतिजा पाउने देखिएको छ,’ अधिकारीले भने । संस्थाका भिज्युअल मिडिया अफिसर पुनम गिरीका अनुसार वर्तमान समयमा समाजमा तत्काल प्रतिक्रिया पाउन मल्टिमिडियाको उपयोग प्रभावकारी देखिएको छ । सहभागीहरूले निर्माण गरेको सर्ट फिल्मलाई एक महिनाभित्र सामाजिक सञ्जालमार्फत सार्वजनिक गरिने गिरीले बताए ।

प्रकाशित : चैत्र २५, २०७५ ०८:३३
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

दमकललाई भ्याइनभ्याइ

प्रमिता ढकाल

भरतपुर — आगलागीको जोखिम बढदै गए पनि चितवनमा दमकल सुविधा भने कम छ । कुनै समय चारकोसे झाडीको जिल्ला भनेर चिनिने चितवनमा झाडी तथा वनमा लाग्ने डढेलोसँगै अव्यवस्थित सहरीकरण, अतिप्रज्वलनशील वस्तु र विद्युतीय आगलागीको जोखिम बढेको हो ।

चैत हावाहुरीको महिना । यसै पनि यो समयमा आगजनीको जोखिम निकै हुन्छ । चितवनमा चैत महिनामा मात्रै १७ ठाउँमा आगलागी भएको छ । एउटा गाउँपालिकासहित ७ वटा स्थानीय तह भएको चितवनमा भरतपुर महानगरका तीन र माडी नगरपालिकाको एउटा गरी चार दमकल छन् । भरतपुर महानगरको कार्यालयमै बारुणयन्त्र विभाग छ ।

दमकलको यो स्टेसनले भरतपुर मात्र नभई चितवन र नवलपुरक्षेत्र समेत हेर्ने गर्छ । सूचना पाउनासाथ कुद्ने दमकलले पनि मुस्किलले आगो नियन्त्रण गरी क्षति कम गर्न सकेका छन् । गैंडाकोट क्षेत्रमा गरी १७ ठाउँमा भएको आगलागी नियन्त्रणका लागि भरतपुर महानगरको बारुणयन्त्र विभागले दमकल पठाएको थियो ।

अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यासमा दमकल सेवाका लागि १० किमिको दूरीमा एक स्टेसन अनिवार्य मानिन्छ । ६० हजार जनसंख्या बराबर १ दमकल चाहिन्छ । आफ्ना सबै वडाहरूमा समेत प्रभावकारी सेवा दिन नसक्ने भौगोलिक बाध्यतामा रहेको महानगरको दमकललाई भने आफ्नो जिल्ला र छिमेकी जिल्लामा समेत आगो निभाउन कुद्नुपर्ने बाध्यात्मक अवस्था छ ।

विगतका घटनालाई हेर्ने हो भने सूचना पाएलगत्तै कुदेका दमकलले भरतपुर १५, भरतपुर २, भरतपुर ९ का क्षेत्रमा समेत मुस्किलले आगो नियन्त्रण गरेको पाइन्छ । महानगरको बारुणयन्त्र विभागबाट केवल १ किमि पर रहेको अस्पताल रोडको होटल तथा पसलमा केही महिनापहिले आगलागी हुँदा लाखौंको क्षति भयो ।

तर महानगरको दमकललाई झन्डै ६० किमि परका क्षेत्रमा समेत आगो निभाउन कुद्नुपर्ने बाध्यता छ । दाउन्ने, मनहरीसम्म आगो लागेको खबर पाएपछि महानगरका दमकल साइरन बजाउँदै कुद्ने गरेका छन् । आगो लागेका टाढाका ठाउँमा दमकल पुग्न झन्डै ४५ मिनेटसम्म लाग्ने गरेको छ ।

चालु आवको २०७५/०७६ को फागुनसम्म महानगरका दमकल ५१ स्थानमा आगो निभाउन पुगेका थिए । यस्तै ०७४/७५ मा ४९ ठाउँमा लागेको आगो निभाउन महानगरका दमकल पुगेका थिए । ती मध्ये ३३ वटा आगलागी भरतपुर महानगरभित्र लागेका थिए भने ४ वटा रत्ननगर नगरपालिकामा, ३ वटा राप्ती नगरपालिका, कालिका नगरपालिकामा एउटा, खैरहनीमा दुई ठाउँ र नवलपुरको गैंडाकोटमा ६ ठाउँमा आगलागी भएका थिए ।

अघिल्ला वर्षको तथ्यांकलाई हेर्ने हो भने भरतपुरमा सबैभन्दा बढी आगलागीका घटना भएको देखिन्छ । भरतपुर महानगरमा बढदो सहरीकरणसँगै बाक्लिएको बस्ती, अस्पताल तथा उद्योगको संख्यामा वृद्धि, विद्युतीय उपकरणको बढदो असुरक्षित प्रयोगले बाह्रै महिना आगलागीको जोखिम बढाइदिएको वारुणयन्त्र विभाग प्रमुख देवेन्द्र रेग्मीले बताए ।

जोखिमको तुलनामा आगलागी नियन्त्रणका लागि स्रोत साधनको अभाव र टाढासम्म पुग्नुपर्ने बाध्यताले चुनौती थपेको उनले बताए ।

(प्रशिक्षार्थी)

प्रकाशित : चैत्र २५, २०७५ ०७:२०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT