संस्कृत सिक्दै मुस्लिम बालबालिका

विनोद भण्डारी

विराटनगर — मोहमद सफिकुल शेक यहाँको गायत्री संस्कृत मावि आसपास हुने प्राय: सबै धार्मिक कार्यक्रममा स्वस्ती वाचन गर्न पुग्छन् । उनले स्वस्ती वाचन गर्दा कार्यक्रम आयोजकले शेक मुसलमान हुन् भन्ने भेउ नै पाउँदैनन् ।

विराटनगरको गायत्री संस्कृत विद्यालयमा पढ्ने मुस्लिम समुदायका बालबालिका । तस्बिर : विनोद भण्डारी

उनी संस्कृत फररर पढ्छन् । स्वस्ती वाचन गर्दा शेकलाई अरू केही मुसलमान र हिन्दु बालबालिकाले साथ दिन्छन् । विद्यालय आसपास हुने धार्मिक कार्यक्रममा स्वस्ती वाचन गर्न संस्कृत पढ्दै गरेका बालबालिका पठाइ दिन आयोजक आएर आग्रह गर्छन् ।

विद्यालयका प्राचार्य युगेश्वर मेहताले भने, ‘त्यसका लागि शेकसहितको टिम पठाउने गरेका छौं ।’ उनका अनुसार विद्यालयमा राष्ट्रिय गानपछि वाचन गरिने स्वस्ती र आसपास हुने धार्मिक कार्यक्रममा जाने बालबालिकामा आधा मुस्लिम र आधा हिन्दु हुन्छन् ।

Yamaha

बाल कक्षादेखि १० सम्म संस्कृत पढाइ हुने यो विद्यालयमा शेक कक्षा १० मा पढ्छन् । तर उनी एक्ला भने होइनन् । विद्यालयका ३ सय बालबालिकामा ४६ मुस्लिम छन् ।

शेकले कक्षा २ देखि यो विद्यालयमा संस्कृत अध्ययन गरेका हुन् । उनका दाजु मोहमद रफिकुलले यसैपालिको एसइई परीक्षामा बी प्लस जीपीए ल्याएर उत्तीर्ण गरेर यहीँको सिटी कलेजमा कक्षा ११ मा शिक्षा संकाय पढ्दै छन् । बहिनी खुसवु ७ र भाइ सलमान कक्षा ३ मा अध्ययनरत छन् ।

‘हामी एक दिन पनि मदरसा पढ्न गएनौं,’ उनले भने, ‘आमाले पटकपटक मदरसा पढ्न जान र संस्कृत विद्यालय नजान भने पनि मानेनौं ।’ सरकारी विद्यालय पढ्दा सरकारी जागिर खान पाइन्छ भन्ने बुझेकाले घरनजिकैको संस्कृत विद्यालयमै पढेको उनको भनाइ छ ।

‘सुरुमा संस्कृत पढ्न र बुझ्न गाह्रो भयो,’ उनले भने, ‘अब त कुरानभन्दा संस्कृत पढ्न सजिलो लाग्न थाल्यो ।’ एसईई उत्तीर्ण गरेर कक्षा ११ र १२ मा व्यवस्थापन संकाय पढ्ने शेकको इच्छा छ । उनकी बहिनी खुसवु पनि स्वस्ती वाचन गर्न हिँड्छिन् । यो विद्यालयको बालकक्षामा अध्ययनरत २७ बालबालिकामध्ये १६ जना मुस्लिम छन् । कक्षा १ मा ९, कक्षा २ मा ४ जना मुस्लिम बालबालिका छन् ।

त्यसैगरी कक्षा ३ मा २३ मध्ये ७, कक्षा ४ मा १, कक्षा ५ मा ४, कक्षा ६ मा १, कक्षा ७ मा २, कक्षा ९ र १० मा एक–एक मुस्लिम विद्यार्थी पढ्ने गरेको विद्यालयको अभिलेखमा छ ।

साना कक्षामा मुस्लिम बालबालिका भर्ना हुने क्रम बढदो रहेको प्राचार्य मेहताको भनाइ छ । ‘पाँच कक्षासम्म मुस्लिम बालबालिका नियमित विद्यालय आउँछन्,’ उनले भने, ‘त्यसपछिका कक्षामा उनीहरूको उपस्थिति न्यून हुन्छ ।’

उनीहरू विद्यालय छाडेर अविभावकसँग मजदुरी गर्न हिँड्ने र केही सागसब्जी बिक्री गर्न हिँडने गरेको पाइएको मेहताले बताए । यी सबै बालबालिका विद्यालय नजिकको सिंघीया खोलाको ऐलानी जमिनमा बसोबास गर्ने सुकुम्बासी परिवारका हुन् । मेहताका अनुसार कक्षा ५ सम्म पढेर अधिकांश बालबालिका मजदुरी गर्न हिँड्ने गरेको पाइएको छ ।

विद्यालयमा हरेक वर्ष मुस्लिम बालबालिका भर्ना हुने क्रम नियमित छ । तर माथिल्लो कक्षामा केही बालबालिका मात्र टिक्छन् । मेहताका अनुसार यो विद्यालयवाट अहिलेसम्म संस्कृत पढेर मुस्लिम समुदायका ३ जनाले एसइई उत्तीर्ण गरेका छन् ।

२०६८ सालमा मोहमद समशिलले प्रथम श्रेणीमा एसएलसी उत्तीर्ण गरेका थिए । यसपालि मोहमद रफिकुल र अघिल्लो वर्ष मोहमद डोमीले बी प्लस जीपीए ल्याएर एसइई उत्तीर्ण गरेका थिए ।

प्रकाशित : भाद्र १२, २०७५ ०७:२०
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

पहिले हात्ती सयर अहिले सिटी रिक्सा

विनोद भण्डारी

रंगेली (मोरङ) — राजकुमारी राजवंशी कुनै बेला हात्ती चढेर माइत पुग्थिन् । उबेला जमिनदारकी छोरी अनि जमिनदारकै बुहारी रहेकी उनलाई माइत आउजाउ गर्न दुई किलोमिटर टाढा रहेको पतिको घरबाट हात्ती पुग्थ्यो ।

सिटी रिक्सा कुदाउँदै मोरङको रंगेलीकी राजकुमारी राजवंशी । तस्बिर : विनोद

समयक्रमले उनलाई हात्तीबाट ‘सिटी रिक्सा’ मा पुर्‍याएको छ । अचेल दुई सन्तानको हातमुख जोड्न रंगेलीका कच्ची सडकमा उनी दिनभर सिटी रिक्सा कुदाउँछिन् । उनको बासचाहिँ पतिको परिवार जमिनदार हुँदा २०२५ सालमा बनाइएको हालको रंगेली ६ मा पर्ने पुरानो विशाल घरमै छ ।

२०४९ वैशाख २५ गते विवाह गरेकी राजकुमारी दुई सातापछि घरमा भएको बहादुर नामको हात्तीमा चढेर दर्वेशास्थित माइत गएकी थिइन् । त्यसबेला उनले आफ्ना नन्दहरू ममता, गीता र वसन्तीलाई पनि सँगै लगेकी थिइन् । दुई दिनपछि हात्तीमै फर्केको उनले सुनाइन् ।

त्यसै साल फागुनमा उनको जेठो छोरा भवेशको जन्म भयो । उनलाई पनि पहिलोपटक हात्तीमै राखेर मामा घर लिएर गएको राजकुमारी सम्झन्छिन् । पछि हात्ती पाल्न समस्या भएपछि ससुरा खेमराजले २०५३ सालमा भारत सीतामढीका एक व्यक्तिलाई साढे तीन लाखमा बेचेको उनले बताइन् ।
वैवाहिक जीवनको सुरुवातमा साँच्चिकै ‘राजकुमारी’ झैं सुविधाभोग गरेकी उनले दुई वर्षअघि परिवारको गुजारा चलाउन सिटी रिक्सा चलाउन थालेकी हुन् । पति शिवराज साथ छाडेर अन्यत्र बस्दै आएका छन् ।

‘परिवारको गुजाराका लागि सिटी रिक्सा कुदाउँदा मेरा पतिको बेइज्जती भयो अरे,’ राजकुमारीले भनिन्, ‘त्यसैले मसँग सम्बन्धविच्छेद माग गर्दै अन्यत्र बस्दै आएका छन् ।’

परिवार टाट उल्टेर घरमा बिहान–बेलुका चुलो धुवाँउन पनि छाडेको थियो । पतिले कमाइ पनि नगर्ने भएकाले आफूले सिटी रिक्सा चलाउन थालेको उनले बताइन् । ‘अहिले मेरो केही नभए पनि म अहिले पनि मनको जमिनदार हुँ,’ शिवराजले भने, ‘श्रीमतीले सिटी रिक्सा चलाउन थालेपछि मेरो इज्जत सडकमा पुग्यो, त्यसैले छाडेर बेग्लै बस्दै आएको हुँ ।’

उनीहरूलाई सँगै बस्न स्थानीय महिला समूहले आग्रह गरेका थिए । तर शिवराजले पत्नीले सिटी रिक्सा कुदाएकै कारण सम्बन्धविच्छेद गर्ने अडान लिएपछि सम्भव नभएको प्रगतिशील नगर महिला सञ्जालकी अध्यक्ष पुनम सापकोटाले बताइन् । ‘शिवराज कुनै समयका जमिनदार नै थिए तर अहिले उनको केही पनि छैन,’ उनले भनिन्, ‘परिवारको गुजारा चलाउन राजकुमारीले सिटी रिक्सा चलाउँदा उनले आफ्नो इज्जत गएको भन्दै घरै छाड्नु र सम्बन्धविच्छेद गर्न दबाब दिनु अनुचित हो ।’

राजकुमारी तत्कालीन दर्वेशा गाविसका जमिनदार करमचन राजवंशीकी छोरी र रंगेलीका अर्का जमिनदार खेमराज राजवंशीकी बुहारी हुन् । ‘म २०४९ सालमा यो घरमा बुहारी भएर भित्रँदा ससुराको नाममा करिब ३० बिघा जमिन र घरमा हात्ती थियो,’ राजकुमारीले भनिन्, ‘अहिले आफू बुहारी भएर भित्रिएको पुरानो हबेली घरले चर्चेको रंगेली ६ मा १७ धुर जमिन र सुनवर्षी नगरपालिका ८ कुडेलीमा ५ कट्ठा जमिनबाहेक केही पनि छैन ।’ उनका अनुसार ससुराहरू छुट्टिँदा सुन र चाँदी तराजुमा जोखेर बाँडफाँट गरेका थिए ।

भएको जमिन सबै बिक्री गर्दै मोजमस्ती गरेर सिध्याएको उनको भनाइ छ । ‘घरको गर्जो टार्नैका लागि आफू तीनपटक वैदेशिक रोजगारीका लागि विदेश पनि गएँ । त्यहाँबाट पठाएको रकमसमेत मोजमस्तीमै सिध्याएछन्,’ उनले भनिन् ।

२०६३ सालमा कुवेत गएर दुई वर्ष बसेकी थिइन् । त्यहाँबाट पठाएको साढे ३ लाख श्रीमान्लाई पठाए पनि सबै मोजमस्तीमा सकेको उनले बताइन् । २०६६ मा फेरि साउदी गइन् । त्यहाँको कमाइ पनि सुरक्षित हुन पाएन । त्यसपछि पतिलाई सँगै लिएर भारत गएको उनले सुनाइन् । ‘मदिरा खाने लत भएका उनी त्यहाँबाट भागेर आएपछि म पनि फर्किएँ,’ उनले भनिन्, ‘केही गर्दा साध्य नभएपछि सिटी रिक्सा चलाएर परिवारको गुजारा चलाउन थालेकी हुँ ।’ राजकुमारीले २ लाख ३५ हजार ऋण लिएर सिटी रिक्सा चलाएकी हुन् । २८ हजार ऋण तिर्न बाँकी रहेको उनले बताइन् ।

प्रकाशित : भाद्र ८, २०७५ ०७:१८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT