किरालाई पासो थाप्ने नयाँ जुक्तिः पहेँलो सिट

कान्तिपुर संवाददाता

काँकडभिट्टा — लामखुट्टे, रातो माकुरो, सुल्सुले, खुम्रे किरा, लार्भा चियाका शत्रु हुन् । किराको प्रकोपका कारण चिया उत्पादन बर्सेनि खस्कँदो छ । कहिले बोट पहेँलिएर सुक्ने त कहिले जरै मासिनेजस्ता समस्याले चिया किसान हैरान छन् ।

झापाका चिया बगानले वर्षौंदेखि ती किराको आक्रमण सामना गरिरहेका छन् । विषादी प्रयोगबाट पनि किराको आक्रमण कम भएको छैन । जिल्लाका केही बगानले चियामा आक्रमण कम गर्न किरालाई पासो थाप्ने नयाँ जुक्ति अपनाएका छन् । चिया बगानका रूख वरिपरि पहेँलो प्लास्टिक अर्थात् ‘एल्लो सिट’ बाँधिन्छ । पहेँलो प्लास्टिकमाथि गम (टाँसिने पदार्थ) पोतिन्छ । त्यही गमको पासोमा किरा पर्छन् । ‘पहेँलो प्लास्टिकमा किरा झुम्मिन्छन्,’ टोकला चिया बगानका प्रबन्धक राजु सिन्हाले भने, ‘अनि गममा आएर टाँसिन्छन्, टाँसिएपछि उम्किन मुस्किल पर्छ ।’

उनका अनुसार यो प्रविधि किरा मार्न निकै प्रभावकारी बन्दै गएको छ । सस्तो र भरपर्दो पनि छ । अहिले टोकलासहित अन्य बगानमा समेत किरालाई पासो थाप्ने प्रविधि प्रयोग भइरहेको छ । सिन्हाका अनुसार सीमापारि पश्चिम बंगालका दार्जिलिङ, मिरिक, खरसाङ तथा तराईका बागडुग्रा आदि बगानमा दुई/तीन वर्षदेखि ‘एल्लो सिट’ प्रविधि प्रयोग भइरहेको छ । यो प्रविधि अपनाएसँगै बगानमा विषादी प्रयोग घटेको छ । चियामा तीन सय प्रजातिका किरा र ५८ प्रजातिका ढुसीजन्य रोग लाग्ने गरेको तथ्यांक छ । यो प्रविधिले प्राय: किरा नष्ट पारिरहेको छ । सिन्हाले झापाका सबै चिया बगानले यो प्रविधि पछ्याउनुपर्ने बताए । ‘कम खर्चमा किरा नष्ट पार्न सकिन्छ,’ उनले भने, ‘यसले विषादीमा लाग्ने खर्च पनि कम हुन्छ ।’


चिया प्राविधिक इन्द्र अधिकारीका अनुसार चियालाई बढी क्षति पुर्‍याउने रोग फोके मरुवा हो । ओसिलो र कुहिरो बढी लाग्ने क्षेत्रमा देखिने यो रोगले पातको तल्लो भागमा सेतासेता फोका निर्माण गर्छ । चियामा लाग्ने अर्को रोग हो सिन्दुरे । ढुसीजन्य यो रोगले पातको हरियो रङ हराउँदै जाने र पात झर्ने हुन्छ । जरा कुहिने रोग, थ्रिप्स आदिले पनि चिया उत्पादन चौपट पार्ने गरेको छ ।

किरा नियन्त्रणका लागि चिया बालीमा इमिडा क्लोरोपिड, इमामेक्टिम, बेन्जोएट, स्पाइरोमेसिफिन, एसिटामापिडलगायत दर्जनौं घातक विष प्रयोग भइरहेको छ । बगानहरूले वार्षिक करोडौंका विषादी भारतबाट आयात गर्दै आएका छन् ।

प्रकाशित : भाद्र १५, २०७५ ०७:२८
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

किशोरी बलात्कार र हत्या प्रकरणः प्रहरीले नै प्रमाण मासेको आशंका

कान्तिपुर संवाददाता

कञ्चनपुर — भीमदत्त–२ उल्टाखामकी निर्मला पन्तको बलात्कारपछि हत्या प्रकरणमा तत्कालीन प्रहरी प्रमुखसहितले प्रमाण मेटाउन लागेको स्थानीयले आशंका गरेका छन् ।

घटनास्थलमा शवसँगै भेटिएको निर्मलाको सुरुवाल प्रहरीले नै धोएर निचोरेको, घटनास्थलको सुरक्षा नगरेको, निर्मला पढ्न गएको बम परिवारको आँगनको अम्बाको रूख काटिएको र घरभित्र रंगरोगन गरिएको विषय शंकास्पद रहेको उनीहरू बताउँछन् ।


‘शव भेटिएकै समयदेखि प्रहरीले प्रमाण मेटाउने काम गरेको छ, नत्र त्यो सुरुवाल धोएर किन निचोर्‍यो ?’ एक स्थानीयले भने, ‘प्रहरीले घटनास्थलको सुरक्षामा पनि खासै चासो दिएन ।’ प्रहरीले निर्मलाको सुरुवाल धोएर निचोरेको भिडियो सामाजिक सञ्जालमा भाइरल
बनेको छ ।

‘अम्बाको रूख अहिले नै किन काटियो, निर्मलाले रूखमा चढेर अम्बा टिपेको कुरा पनि आएको छ,’ अर्का स्थानीय रतन ओझाले भने । निर्मलाकी आमा दुर्गादेवी पनि यिनै विषयलाई जोडेर बम दिदीबहिनीमाथि शंका व्यक्त गरिरहेकी छन् । छोरी खोज्न जाँदा उनीहरूले देखाएको व्यवहार र क्रियाकलापले पनि घटना त्यही घरभित्र भएको हुन सक्ने उनको बुझाइ छ । ‘प्रहरीले सुरुदेखि नै अनुसन्धानमा लापरबाही गरिरहेको थियो,’ उनले भनिन्, ‘तर त्यहाँ प्रमाण मेटाउने खेल भइरहेको रहेछ ।’


यसैबीच जिल्ला अदालतले यो प्रकरणमा पक्राउ परेका दिदीबहिनी रोशनी र बबिता बमलाई थप सात दिन थुनामा राख्न जिल्ला अदालतले म्याद दिएको छ । न्यायाधीश राजेन्द्रकुमार आचार्यको इजलासले बिहीबार म्याद थप गरेको हो ।


गत शुक्रबार पक्राउ परेका उनीहरूमाथि अनुसन्धानका लागि अदालतले सोमबार ६ दिन म्याद दिएको थियो । अनुसन्धान जारी रहेको भन्दै प्रहरीले दोस्रोपटक म्याद थपका लागि पेस गरेको हो । ‘अनुसन्धान प्रगतिका आधारमा म्याद थपिएको हो,’ जिल्ला अदालतका स्रेस्तेदार हरिकृष्ण अवस्थीले भने ।


एसपी कुबेर कडायतले बम दिदीबहिनीसँग बयान लिने काम भइरहेको बताएका छन् । ‘हामी अनुसन्धानमै छौं,’ उनले भने, ‘अहिल्यै केही भनिहाल्ने अवस्था छैन ।’ यो प्रकरणमा अनुसन्धानकै लागि गत शुक्रबार गृह मन्त्रालयले कडायत र डीएसपी कृष्ण ओझालाई यहाँ पठाएको हो । घटनाका दोषीका रूपमा भदौ ५ गते सार्वजनिक गरिएका भीमदत्त–१९ बाग्फाँटाका दिलीप विष्टलाई भने स्वास्थ्य परीक्षणका लागि काठमाडौं लगिएको छ । उनको म्याद पछि थपिने एसपी कडायतले बताए । विष्टलाई १० दिन थुनामा राख्न अघिल्लो सोमबार लिइएको म्याद बुधबार सकिएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र १५, २०७५ ०७:२८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्