दुर्घटनाको शृंखला

औसतमा प्रत्येक दिन ६ जनाको मृत्यु
२९,६३९ किमि सडक, ३२ लाख सवारी
दीपेन्द्र विष्ट

काठमाडौँ — केही दिनअघि उदयपुर नगरपालिका ४ बस्ने २५ वर्षीय विकास राई र २३ वर्षीय सचिन्द्र राईको टिपरको ठक्करले मृत्यु भयो । मोटरसाइकलमा सवार राई दाजुभाइलाई तीव्र गतिमा आएको टिपरले पूर्वपश्चिम राजमार्गको धारापानीमा किचेको थियो ।

राई दाजुभाइजस्तै सडक दुर्घटनामा परेर अंगभंग हुने र ज्यान गुमाउनेको संख्या बढ्दो छ । सडकको दुरवस्था, सवारी नियमको उल्लंघन, चालकको लापरबाहीलगायत दुर्घटनाका पछाडि अनेकौं कारण छन् । मुलुकभर सवारी दुर्घटनाबाट दैनिक ६ जनाको मृत्य हुने गरेको छ । प्रहरी प्रधान कार्यालयअन्तर्गतको ट्राफिक निर्देशनालयका अनुसार आर्थिक वर्ष २०७४/०७५ मा २ हजार ३ सय १८ जनाको मृत्यु भएको छ । त्यसैगरी १६ हजार ४ सय ७ सवारी दुर्घटना भएका छन्, जसमा बढी चालकको लापरबाही देखिएको छ ।


त्यसैगरी ०७३/०७४ मा २ हजार १ सय ९५ जनाको मृत्यु भएको छ । यी तथ्यांकले सवारी दुर्घटनाबाट मर्नेको संख्या दिन प्रतिदिन बढ्दै गएको देखाउँछ । प्रहरी प्रवक्ता शैलेश थापाले मुलुकभर सवारी दुर्घटनामा मृत्यु हुनेको संख्या बढेको जानकारी दिए । आव २०७२/०७३ मा २ हजार ६ जनाको सवारी दुर्घटनामा मृत्यु भएको छ । त्यसमध्ये १६ हजार ५ सय ७ सवारी दुर्घटना भएका छन् । दिन प्रतिदिन सवारी दुर्घटना बढ्दै गएको उल्लेख गर्दै थापाले दुर्घटना रोक्न ठोस कदम चाल्नुपर्ने बताए । ‘सवारी चाप बढेको छ, सडक सुधार हुन सकेको छैन,’ उनले भने, ‘अनुशासित चालकको कमी छ ।’

Yamaha


पछिल्लो समय सडक सञ्जालको विस्तार व्यापक रूपमा बढे पनि कालोपत्रे र व्यवस्थित सडकको अभाव भएकाले दुर्घटना बढ्ने गरेको प्रवक्ता थापाले बताए । भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात विकास मन्त्रालयले एक तिहाइभन्दा बढी सडक इन्जिनियरिङ अध्ययनबिना नै निर्माण गरिएकाले सडक सवारी दुर्घटना प्रत्येक वर्ष बढ्ने गरेको जनाएको छ ।
चालकको लापरबाही, तीव्र गति, मादक पदार्थ सेवन, यान्त्रिक गडबडी, ओभरटेक, पैदलयात्रीको लापरबाही, तोडफोडबाट सवारी साधनको क्षति, सडकको अवस्था र मौसम तथा चौपायाका कारण प्रत्येक दिन सवारी दुर्घटना बढ्दै गएको छ ।


सबैभन्दा बढी दुर्घटना चालकको लापरबाहीले हुने गरेको छ । उपत्यका ट्राफिक महाशाखाका प्रमुख वसन्त पन्तले पछिल्लो पटक उपत्यकाको सडकको दुरवस्थाले गर्दा सवारी दुर्घटना बढेको दाबी गरे । ‘चालकले ओभर कन्फिडेन्टमा गाडी हाँक्छन् तर सडकको अवस्था नाजुक छ,’ उनले भने, ‘अवस्था नबुझेरै गाडी हाँक्दा दुर्घटना बढेका छन् ।’ पन्तले दक्ष चालको अभावले गर्दा दुर्घटना अनुपात प्रत्येक वर्ष बढ्ने गरेको बताए ।


‘दक्ष चालक पनि छैनन्, राजधानीका सडक पनि राम्रा छैनन्,’ उनले भने, ‘त्यसकारण सडकको अवस्था पनि सुधार्नुपर्छ ।’ अस्वस्थ प्रतिस्पर्धाले गर्दा चालकले जथाभावी गाडी चलाउँदा दुर्घटनाको अनुपात बढेको उनको भनाइ छ । त्यसैगरी प्रत्येक वर्ष सवारी साधनको संख्या अत्यधिक रूपमा बढ्दै गएको उनले बताए ।


यातायात व्यवस्था विभागका अनुसार आव २०७४/७५ सम्ममा मुलुकभर करिब ३२ लाखभन्दा बढी गाडी गुडिरहेका छन् । उक्त वर्ष ४ लाख ३७ हजार १४ वटा गाडी थपिएका छन् । कुल सवारी साधनमध्ये ७९ प्रतिशत मोटरसाइकलको संख्या रहेको छ ।


गाडीको संख्या जति थपिए पनि सडक पूर्वाधार अवस्था सुधार नभएको विज्ञहरूको भनाइ छ । सार्वजनिक यातायातमा लामो अध्ययन र अनुसन्धान गरेका प्राध्यापक सूर्यराज आचार्यले यातायात पूर्वाधार नै कमजोर भएको बताए । ‘सडक निर्माण हुन्छ, पूर्वाधारमैत्री हुँदैन,’ उनले भने, ‘जेब्रा क्रसिङ पैदल यात्री मात्र होइन, गाडीलाई खोई ?’ स्थानीय तहले निर्माण गरेका सडकहरूमा जथाभावी रूपमा गाडी कुद्ने गर्दा दुर्घटना बढेको उनले बताए ।


बिनाइन्जिनियरिङका सडक सञ्जालले गर्दा यात्रीको ज्यान जोखिममा भएको जानकार बताउँछन् । दैलैदैलोमा गाडी पुर्‍याउने होड चल्ने क्रम चलेपछि बिनाइन्जिनियरिङ सडक विस्तार भएको आचार्यले बताए । आर्थिक सर्वेक्षण ०७४/७५ अनुसार हाल मुलुकभर २९ हजार ६ सय ३९ किमि सडक सञ्जाल विस्तार भएको छ । त्यसमध्ये कालोपत्रे १३ हजार १ सय ४९, खण्डास्मिथ ६ हजार ९ सय ५६ र कच्ची सडक ९ हजार ५ सय ३४ किमि रहेको छ । स्थानीयस्तरमा निर्माण भएका सडकमा कालोपत्रको स्थिति न्यून छ ।


ती सडकमा जथाभावी गाडी
गुड्दा दुर्घटना हुने गरेको हो । कच्ची भएकाले गणस्तरीय र सुरक्षित सडक सञ्जालको पहुँचमा पुग्न सकेको छैन । विभागका प्रवक्ता मुक्ति गौतमले मुख्य सडकलाई कालोपत्रे गर्न समस्या भएको बताए । स्थानीयस्तरमा निर्माण गरिएका सडक कालोपत्रे तथा सुधार गर्ने जिम्मा स्थानीय तहको भएको उनले बताए । ती सडकको स्तरोन्नति तथा पूर्वाधार सम्पन्न बनाउनुपर्ने उनले बताए ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र २६, २०७५ ११:२९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

राजधानीका महत्वपूर्ण पार्क नै लथालिंग

‘एक नगर एक पार्क’ अभियानको सुरुवात गर्दैछौं : सहरी विकासमन्त्री 
दीपेन्द्र विष्ट

काठमाडौँ — बालाजुका ६५ वर्षीय सिद्धि मानान्धरलाई कुनै वेला बालाजु पार्क मनोरन्जन गर्ने थलो थियो । विगत २० वर्षदेखि बालाजु पार्कमा मर्निङवाक गर्दै आएका उनलाई पार्कको अवस्था हेर्दा निकै दिक्क लागेर आउँछ । उचित संरक्षणका अभावमा पार्कको अवस्था लथालिंग भएको उनले बताए । 

बालाजु पार्क

‘बालाजु बाइसधारा पार्क निकै चर्चित हरित उद्यान हो,’ उनले भने, ‘अहिले त खास त्यति मानिस आउँंदैनन।’ भूकम्पले क्षति पुगेको भन्दै उनले उद्यानको आर्कषण नै घटेको बताए। काठमाडौं महानगरपालिकाले बाइसधारालाई संरक्षण गरेर संचालनमा ल्याउनु पर्ने उनले बताए। बाइसधारा पार्कलाई संरक्षण गरेर थप आकर्षक, सुविधायुक्त र मनमोहक बनाउन महानगरले गुरुयोजना तयार पार्ने गृहकार्य सुरु भएको महानगर वातावरण विभागका प्रमुख हरि कुँुवरले बताए।

‘पुनर्संरक्षण गरेर स्मार्ट पार्क बनाउने तयारीमा छौं,’ उनले भने, ‘अब लथालिंग अवस्थामा कुनै पनि पार्कलाई राख्दैनौं।’ भूकम्पका कारण क्षतिग्रस्त भएको बालाजु पार्कको स्वीमिङ पुललगायतका संरचनालाई नयाँ स्वरुप दिइने उनले बताए। पिकनिक स्पटलाई पनि व्यवस्थित गरिने उनले बताए। महानगर साना-सान पार्कलाई पनि व्यवस्थित बनाउन लागेको उनले बताए।

शंख पार्क

महानगरले यसैवर्ष भित्र बाइसधारा पार्कभित्रको पिकनिक स्पटलाई व्यवस्थित गरी सञ्चालन गर्ने तयारी गरेको छ। २०१८ सालमा तत्कालीन राजा महेन्द्रको निर्देशनमा बालाजुमा पार्कको निर्माण भएको थियो। महानगरका अनुसार बालाजुको बाइस धारा धार्मिक हिसावले महत्वपूर्ण मानिन्छ।

२२ मध्ये २१ धारा राजा जयप्रकाश मल्ल र एउटा धारा राजा रणबहादुर शाहले निर्माण गराएका हुन्। पानीका अभावले २२ धारा सुकेका छन्। धार्मिक तथा पर्यटकीय हिसाबले महत्वपूर्ण भएको भन्दै कुँवरले बुढानीलकण्ठ, राधाकृष्ण, शिव पार्वती, शीतला माई, जलभैरव र वनदेवीको मन्दिर र गुम्बा रहेको बताए। ‘गुरु योजना बनाएका छौ,’ उनले भने, ‘दुई वर्षभित्र निर्माण सम्पन्न हुन्छ।’

पार्कमा आदिकवि भानुभक्त आचार्यको शालिक, गुम्बा, राजा महेन्द्र र रानी रत्नको प्रतिमा राखिएको छ। बालाजु पार्क १ सय ५९ रोपनी जग्गामा फैलिएको छ। हाल उपत्यकामा शंख पार्क, बालाजु पार्क, रत्नपार्क, यूएन पार्क र त्रिभुवन पार्क गरी ५ वटा ठूला पार्क छन्। ३० भन्दा बढी स-साना पार्क छन्। तर तिनीहरुको संरक्षण हुन सकेको छैन। शंखमूल पुलदेखि टेकू दोभानसम्म फैलिएको संयुक्त राष्ट्रसंघीय (यूएन) पार्क अवस्था पनि लथालिंग छ। १ हजार ५६ रोपनी जग्गामा फैलिएको पार्क अव्यवस्थित छ। सरसफाइ र संरक्षण अभावमा पार्कलाई पार्कका रुपमा विकास गर्न सकिएको छैन। २०५२ चैत २६ मा यूएन पार्क स्थापना भएको थियो।यूएन पार्क

पार्कमा अहिले विभिन्न जातका बिरुवा रोपिएका छन्। उपत्यकाका मध्य भागमा हरियाली छाए पनि राम्रो व्यवस्थापन हुन सकेको छैन। चक्रपथसँगै जोडिएको शंख पार्क २२ रोपनी क्षेत्रफलमा फैलिएको छ। पछिल्लोपटक यसलाई विकसित गरेर पुन: निर्माण गर्नका लागि महानगरले गुरु योजना बनाएको छ। २०४३ मा पञ्चायत रजत जयन्ती अवसरमा यो पार्क निर्माण गरिएको थियो। त्यसपछि २०४६ मा प्रजातन्त्र पुन:स्थापनापछि ‘शंख पार्क’ को नामाकरण गरिएको हो।

सहरी विकासमन्त्री मोहम्मद इस्तियाक राईले खुला क्षेत्रलाई पार्कका रुपमा विकास गर्ने मन्त्रालयको नीति नै रहेको बताए। ‘उपत्यका वरिपरि पार्क निर्माण भइरहेका छन्,’ उनले भने, ‘अब पुरानाको संरक्षण र नयाँ निर्माण गर्छौ’। सरकारले ‘एक नगर एक पार्क’ नीतिअनुरूप निर्माण कार्य अघि बढाइने उनले बताए।
काठमाडौं महानगरपालिका वडा नं. ४ का वडाध्यक्ष मोहन बिष्टले शंखपार्कलाई पुननिर्माण गर्न लागिएको जानकारी दिए। ‘व्यवस्थित पार्क बनाउँदै छौं,’ उनले भने, ‘त्यसका३ करोड २७ लाख रुपैया विनियोजन भएको छ।’
पार्क निर्माणका अभियन्ता तथा वातावरण तथा जलसरोकार मञ्च अध्यक्ष पुष्पराज पाण्डेले करोडौं रुपैया खर्चेर निर्माण गरिएका ऐतिहासिक महत्वका पार्कहरूलाई सरकारले संरक्षण नगरेको गुनासो गरे।

‘मुलुकभर खाली जग्गा अतिक्रमण हुने क्रम जारी छ, खाली जमिनमा साना(सान पार्क निर्माणमा जोड दिनुपर्छ,’ उनले भने, ‘जसले गर्दा खाली जमिनको संरक्षण हुन्छ।’ उनले मुलुकभर नै पार्क निर्माण अभियानकै रुपमा अघि बढाउनु पर्ने बताए। ‘केन्द्र, प्रदेश र स्थानीय सरकारले पार्क निर्माण गर्नुपर्छ,’ उनले भने। रत्नपार्कलाई समेत व्यवस्थित बनाउने तयारी भइरहेको उनले बताए।

प्रकाशित : भाद्र २१, २०७५ २१:०५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT