सस्तिँदै सवारी कर्जा

७० प्रतिशत उपभोक्ताले बैंकबाट कर्जा लिएर सवारी खरिद गरेका छन्
हाल सवारी साधनसहित हायर पर्चेज कर्जाको हिस्सा बैंक तथा वित्तीय संस्थामा कुल लगानीको करिब ८० प्रतिशतभन्दा धेरै रहेको राष्ट्र बैंकको तथ्यांकले देखाउँछ
यज्ञ बञ्जाडे

काठमाडौँ — डेढ/दुई वर्षदेखि महँगो ब्याजदर तिर्दै आएका सवारीधनीहरूले असोजपछि केही राहत पाउने भएका छन् । तरलताको अवस्था सहज भएसँगै बैंक तथा वित्तीय संस्थाले ब्याजदर घटाउने भएपछि उपभोक्तालाई राहत हुने भएको हो । दसैंको अवसरमा फाइनान्समा सवारी साधन खरिद गर्न चाहने उपभोक्ताले अहिलेको भन्दा कम ब्याजदरमा ऋण पाउने अवस्था आउन लागेको हो ।

पछिल्ला ३/४ महिनायता बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूमा तरलता अवस्था सहज बन्दै गएको छ । लगानीयोग्य रकम बैंकमा जम्मा हुन थालेपछि बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कोषको लागतमा कमी आएको छ । राष्ट्र बैंकको निर्देशनअनुसार आधार ब्याजदरमा भएको परिवर्तनअनुसार हरेक त्रैमासमा ऋणको ब्याजदर पनि समायोजन गर्नुपर्छ । यही निर्देशनअनुसार पहिलो त्रैमासमा बैंकहरूले ऋणको ब्याजदर समायोजन गर्न थालेका हुन् । यद्यपि राष्ट्र बैंकले गत बुधबार जारी गरेको निर्देशनअनुसार आधार ब्याजदरमा कमी आएपछि जुनसुकै समयमा पनि बैंकले ऋणको ब्याजदर घटाउन सक्नेछन् । यसअघि हरेक तीन/तीन महिनामा मात्र ऋणको ब्याजदर समायोजन गर्नुपर्ने व्यवस्था थियो ।


कतिपय बैंकहरूको आधार ब्याजदर घटेकाले पहिलो त्रैमासपछि ब्याजदर केही घट्न सक्ने बैंकर्स संघका कार्यकारी सदस्य अशोक शेरचनले बताए । ‘सबै कर्जाको ब्याजदर नघटे पनि अटोलगायत अल्पकालीन प्रकृतिका कर्जाको ब्याज केही कम हुन सक्छ,’ उनले भने । ऋणीको स्थिर आम्दानीका आधारमा सवारी साधन कर्जा प्रवाह गरिने भएकाले जोखिम कम हुने भएकाले यो क्षेत्रमा बैंकहरूको आकर्षण बढेको उनको भनाइ छ । ‘बैंकहरूले जोखिम पनि मूल्यांकन गर्छन्,’ शेरचनले भने, ‘यो क्षेत्रमा जोखिम कम छ । त्यसैले बैंकहरूको प्राथमिकतामा परेको हो ।’ उनका अनुसार ग्राहकको आम्दानीको नियमितताका आधारमा प्रवाह हुने, अल्पकालीन प्रकृतिको, अन्य आम्दानी पनि बढ्ने र मासिक भुक्तानी नै यसका प्रमुख विशेषता हुन् ।

Yamaha


करिब २ वर्षअघिदेखि लगानीयोग्य रकमको अभाव रहेको भन्दै बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले ऋणको ब्याजदर महँगो बनाएका थिए । यही कारण कतिपय बैंक तथा वित्तीय संस्थाले निजी सवारी, घरजग्गा, रियल स्टेटलगायत क्षेत्रमा ऋण प्रवाह नै रोकेका थिए । तर, अहिले परिस्थिति बदलिएको छ । वित्तीय प्रणालीमा तरलता थुप्रिएको छ । यसकारण बैंक तथा वित्तीय संस्थाको निक्षेप, कर्जा र पुँजी अनुपातमा सुधार आएको छ ।


करिब ६ महिनाअघि बैंक तथा वित्तीय संस्थाले सवारी कर्जामा १५/१६ प्रतिशतसम्म ब्याजदर लिँदै आएका थिए । हाल यो दर १२ प्रतिशतसम्म झरेको छ । एक/दुई दिनयता केही बैंकहरूले अटो लोनमा ९ देखि १० प्रतिशत ब्याजदर अफर गरिरहेका छन् । आउँदा दिनमा धेरै बैंकहरूबाट यस्तो अफर आउने सम्भावना रहेको बैंकहरू बताउँछन् ।


उच्च ब्याजदरकै कारण गत वर्ष अपेक्षित रूपमा सवारी साधनको खरिदबिक्री (कारोबार) बढ्न नसकेको नेपाल अटो मोबाइल्स डिलर्स एसोसिएसन (नाडा) का पूर्वअध्यक्ष अञ्जन
श्रेष्ठले बताए । ‘ब्याजदर धेरै उच्च भयो, यसकारण सवारी बिक्रीमा समस्या भएको छ,’ उनले भने, ‘यसअघि फाइनान्सिङमा सवारी खरिद गरेका ग्राहकको पनि ईएमआई बढेको छ ।’ सवारी साधनको कर्जा प्रवाह गर्दा ऋण दिने सकिने सीमा राष्ट्र बैंकले घटाएकाले पनि समस्या भएको उनको भनाइ छ ।


राष्ट्र बैंकको पछिल्लो निर्देशनअनुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थाले सवारी साधन खरिदका लागि ऋण प्रवाह गर्दा सवारी मूल्यको बढीमा ६५ प्रतिशत मात्र फाइनान्सिङ गर्न पाइने व्यवस्था छ । बंैकहरूले कर्जा व्यवस्था सहज बनाएपछि ग्राहकले सहजता महसुस गर्ने र त्यसले सवारी साधनको कारोबार वृद्धिमा सहयोग पुग्ने नाडाका सचिव अनुप बरालले बताए । ‘फाइनान्सिङमा सवारी साधन खरिद गर्दा एकै पटक ठूलो रकम तिर्नु नपर्ने, सवारी साधनको बिमा हुने, मासिक रूपमा रकम भुक्तानी गर्न सकिनेलगायत कारण त्यसतर्फ उपभोक्ताको आकर्षण बढ्छ,’ उनले भने, ‘यस्तो अवस्थामा अटोबजार तीव्र रूपमा विकास तथा विस्तार हुनेछ ।’ कुल कर संकलनमा यो क्षेत्रको योगदान सबैभन्दा महँगो रहेको जनाउँदै उनले थपे, ‘मुलुकको आर्थिक समृद्धिका लागि यो क्षेत्रको तीव्र विकास अपरिहार्य छ ।’


हाल बिक्री भएका कुल सवारी साधनमध्ये करिब ७० प्रतिशत फाइनान्सिङ (बैंकबाट कर्जा लिएर) मा छन् । तीमध्ये ठूला सवारी साधन करिब ६० प्रतिशत र मोटरसाइकल करिब ३० प्रतिशत फाइनान्सिङमा छन् । बिक्री भएका निजी कारमध्ये करिब ९० प्रतिशत फाइनान्सिङमा रहेको जनाइएको छ । हाल सवारी साधनसहित हायर पर्चेज कर्जाको हिस्ता बैंक तथा वित्तीय संस्थामा कुल लगानीको करिब ८० प्रतिशतभन्दा धेरै रहेको राष्ट्र बैंकको तथ्यांकले देखाउँछ ।


गत आर्थिक वर्ष सवारी साधन तथा पार्टपुर्जामा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको लगानी करिब ९.६ प्रतिशतले बढेको छ । अघिल्लो आर्थिक वर्षको तुलनामा गत वर्ष यस्तो लगानी करिब ३ प्रतिशत विन्दुले कम हो । आर्थिक वर्ष ०७३/७४ मा यस्तो लगानी साढे १२ प्रतिशतले बढेको थियो । गत असारसम्म सवारी साधन तथा पार्टपुर्जामा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको लगानी ३६ अर्ब ९३ करोड रुपैयाँ छ ।


बैंक तथा वित्तीय संस्थाले सस्तो र सरल दरमा सवारी साधन कर्जा प्रवाह गरेकै कारण सवारी साधन तथा पार्टपुर्जामा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको लगानी तीव्र रूपमा बढेको हो । पछिल्ला केही वर्षयता सहरी क्षेत्रमा जनघनत्व बढेसँगै सार्वजनिक र व्यक्तिगत सवारी साधन प्रयोगकर्ता पनि बढेका छन् । यसले सवारी साधनको माग पनि बढाएको छ । सवारी साधनको माग बढेपछि बैंक तथा वित्तीय संस्थाले यो क्षेत्रमा कर्जा लगानी बढाए । एउटै क्षेत्रमा धेरै बैंक आकर्षित भएकै कारण प्रतिस्पर्धा बढयो । परिणामस्वरूप ब्याजदर घटयो । त्यसको प्रत्यक्ष फाइदा सेवाग्राहीलाई पुगेको जानकार बताउँछन् ।


सहरी क्षेत्रमा सार्वजनिक सवारीमा निर्धारित समयमा गन्तव्यमा पुग्न नसकिनु, मानिसको व्यस्तता बढ्नुलगायत कारण सवारी साधनको माग धेरैले बढेको व्यवसायीहरू बताउँछन् । यसकारण यो क्षेत्रमा बैंकको लगानी पनि बढेको हो । ‘बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट सस्तो ब्याजदरमा सजिलै सवारी साधन कर्जा पाइने भएकाले ग्राहक सवारी साधन खरिदमा आकर्षित भएका हुन्,’ नाडाका कार्यबाहक अध्यक्ष कृष्णप्रसाद दुलालले भने । बैंक तथा वित्तीय संस्थामा रहेको अधिक तरलताका कारण ब्याजदर न्यून दरमा झरेकाले अघिल्लो वर्षको तुलनामा यो वर्ष सवारी साधन र त्यसको पार्टपुर्जाको कारोबार तीव्र रूपमा विस्तार भएको उनले बताए ।

प्रकाशित : भाद्र २६, २०७५ ११:२९
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

प्रतिस्पर्धाले सुधार

नयाँ कम्पनीका बसहरुले आफ्ना कर्मचारीलाई पोसाक तोकिदिएका छन् भने यात्रुसँग शिष्ट भाषामा बोल्न र व्यवाहार गर्न तालिम नै दिएका छन्
लीलावल्लभ घिमिरे, विप्लव भट्टराई

काठमाडौँ — सार्वजनिक यातायातमा खुला प्रतिस्पर्धाले सुधार निम्त्याएको छ । पहिलेको जस्तो थोत्रा गाडीमा यात्रा गर्नु पर्ने बाध्यता छैन । बसका कर्मचारीहरूको रूखो बोली र तानातानको झन्झट पनि कम भएको छ । नयाँ कम्पनीका बसहरूले आफ्ना कर्मचारीलाई पोसाक तोकिदिएका छन् भने यात्रुसँग शिष्ट भाषामा बोल्न तालिम नै दिएका छन् ।

विगतको जस्तो कोचाकोच गरेर यात्रुसमेत खाँदिदैनन् । नयाँ आएका सगरमाथा, सूर्योदय र नागरिक बसले चोक पुग्नुअघि नै यात्रुहरूलाई झर्न तयारी रहन माइकिङ नै गर्छन् । ‘इटहरी चोकमा ओर्लनुहुने यात्रु महानुभावहरू तयारी अवस्थामा रहनुहोला’ चोक पुग्न लाग्दा माइकबाट यस्तो आवाज आउँछ । इटहरी मात्र हैन यी बसहरूमा हरेक चोक पुग्ने बेलामा चोकको नामसहित माइकिङ हुने गर्छ ।


सडक सञ्जालको विस्तारसँगै यातायातका साधन थपिने क्रम तीव्र छ । एक वर्षभित्र विराटनगरबाट चल्ने सार्वजनिक यातायातका साधन मात्र झन्डै २ सयको हाराहारीमा थपिएका छन् । यहाँबाट मेचीदेखि महाकालीसम्म यात्रुबाहक बस चल्ने गर्छन् । पूर्वको काँकडभिट्टा, ताप्लेजुङदेखि धनकुटा, भोजपुर, दिक्तेल, ओखलढुंगासम्म दैनिक यात्रुबाहक बस सञ्चालन हुन्छ भने पश्चिमतर्फ पोखरा, नेपालगन्ज, धनगढीसम्म बस चल्ने गर्छन् । विराटनगर बसपार्कबाट मात्र दैनिक १ हजार २ सय बस गन्तव्यका लागि निस्कने गर्छन् ।


नयाँ कम्पनीले छोटो दूरीको यात्रामा पनि टिकट अनिवार्य दिन्छन् । उनीहरूले यात्रुसँग गर्ने व्यवहार पनि सभ्य छ । यी कम्पनीहरूले आफ्ना कर्मचारीलाई तालिम दिएका छन् । पूर्व नेपाल यातायात व्यवसायी कम्पनीका अध्यक्ष राजन कँडेल पछिल्लो समय यात्रुको आवश्यकताभन्दा बढी बस सञ्चालनमा रहेको बताउँछन् ।


‘अहिले यात्रुभन्दा गाडी बढी भइसके,’ उनले भने, ‘सरकारले कुन क्षेत्रमा कति गाडी आवश्यक पर्छ भन्ने कुराको अध्यायन गर्नुपर्छ ।’ सडक विस्तार भए पनि सार्वजनिक यातायातका साधन सञ्चालन गर्न सक्ने अवस्थामा नरहेको कँडेलले बताए । ‘सडक बढेको छैन, गाडी मात्र थपिएका छन्,’ उनले भने, ‘पुराना गाडी विस्थापित गर्ने र नयाँ गाडी थप्ने नीति सरकारले ल्याउनै सकेको छैन ।’ पछिल्लो समय सरकारको नीतिका कारण यातायातमा लगानी गर्ने वातावरण नरहेको उनको भनाइ छ । अन्य क्षेत्रको तुलनमा पूर्व क्षेत्रमा सबै खाले सार्वजनिक यातायात सहज रहेको व्यवसायीहरू बताउँछन् । विराटनगरमा २ सयभन्दा बढी निजी भाडाका साना सवारी साधन छन् भने हरेक सहरमा त्यत्तिकै संख्यामा निजी सवारी साधन हुनाले यात्रुहरूलाई सहज छ ।

मेची राजमार्ग पनि सहज
झापाको चारआलीदेखि ताप्लेजुङसम्मको मेची राजमार्ग निर्माण भएयता चौडा गर्ने काम भएको छैन । तर, यो राजमार्गमा सवारीको चाप भने थेगिनसक्नु छ । मेचीका पहाडीसहित तेह्रथुमको संक्रान्ति क्षेत्रमा समेत यही राजमार्ग भएर सवारी साधन जाने गरेका छन् । त्यस्तै सीमावर्ती भारतीय क्षेत्रका सवारी साधन पनि यो क्षेत्रमा उत्तिकै दौडन्छन् । सवारी साधनको चाप तीव्र भए पनि राजमार्गलाई चौडा पार्ने काम हुन सकेको छैन । सूर्योदय नगरपालिकाले नगर क्षेत्रभित्र मेची राजमार्गलाई चौडा गर्ने अभियान थाले पनि प्रभावकारी हुन सकेको छैन । नगरपालिकाले कन्याम क्षेत्रमा सडक चौडा गर्ने भन्दै १५ मिटरभित्र ट्रयाक बढाउने काम गरे पनि स्तरोन्नतिको थप काम गरेको छैन ।


यी जिल्लाका गाउँगाउँसम्म सडक बनेकाले गाडी र मोटर साइकलको संख्या थपिँदो छ । हरेक जिल्लामा मोटरसाइकलका सोरुम खुलेका छन् । इलाम सदरमुकाममा रहेको यातायात व्यवस्था कार्यालयमा सवारी नवीकरण गर्ने तथ्यांकले अघिल्लो वर्षमा भन्दा ठूलो संख्यामा सवारी नवीकरण भएको देखाउँछ । ‘यहाँ बाहिर पनि नवीकरण गर्ने उत्तिकै भएकाले यो राजमार्गमा कति सवारी चल्छन् भन्न कठिन छ,’ कार्यालयका निमित्त प्रमुख दुर्गा दुलालले भने, ‘तर, सवारी साधनको चापचाहिँ बर्सेनि बढेर गएको छ ।’


कार्यालयमा आव ०७४/७५ मा ६ हजार ५ सय ९७ वटा सवारी साधन नवीकरण भए । २०७१ मा खुलेको यो कार्यालयमा आव ०७२/७३ मा ३ हजार ५ सय ६६ वटा सवारी साधन दर्ता भएका थिए । सबैभन्दा धेरै मोटर साइकलको संख्या बढेको हो ।


जिल्ला ट्राफिक कार्यालय इलामलाई पनि सवारी र मालबाहक गाडीको संख्या बढेसँगै ट्राफिक व्यवस्थापनमा हम्मे छ । वर्षौंदेखि उस्तै जनशक्तिले वढ्दो भार थेग्नुपरेको छ । ‘गाडी र मोटर साइकलको संख्या नियमित बढ्दो भएकाले व्यवस्थापनमा पनि उत्तिकै चुनौती छ,’ ट्राफिक प्रमुख पदम राईले भने, ‘अहिले नमुनाका लागि मेची राजमार्गको १० किलोमिटर क्षेत्र र इलाम बजारमा नमुना ट्राफिक व्यवस्थापन कार्यक्रम लागू गरिएको छ ।’ यो राजमार्गमा दिनमा १ हजार ५ सय धेरै सवारी साधन ओहोरदोहोर गर्ने अनुमान छ । यसमा अढाई सयभन्दा धेरै ट्याक्सी र जिप इलामबाट मात्र तराईका जिल्ला र गाउँगाउँका लागि छुट्छन् । पाँचथर र ताप्लेजुङमा करिब डेढ सय यस्ता गाडी आउजाउ गर्छन् ।


इलाम बजार र पशुपतिनगरबाट काठमाडौंका लागि ४ वटा रात्रि बस छुट्छन् । पशुपति धरान २ वटा बस र इलाम विराटनगर एउटा बस लाग्ने गरेको छ । इलामबाट ६ वटा माइक्रोबस काठमाडौंका लागि जान्छन् । केही सुमो र स्कर्पियो पनि काठमाडौं जाने गरेका छन् । इलाम, पाँचथर र ताप्लेजुङमा सामान ढुवानी र यहाँको उत्पादन निर्यातका लागि ५० हाराहारीमा ठूला ट्रक चल्छन् । यो राजमार्ग र भित्री गाउँसम्म २ सय जति टयाक्टर कुद्छन् ।


यो राजमार्ग र गाउँसम्म मोटर साइकल दगुर्ने क्रम भने धेरै छ । तीनवटै जिल्लामा गरी १ हजार धेरै मोटर साइकल कुद्ने अनुमान छ । सवारीका साधन बढेसँगै राजमार्ग जीर्ण हुने क्रम पनि उस्तै छ । मुख्यगरी इलामको गोलाखर्क, किटेनीलगायत खण्डमा सडक भासिने क्रम बढ्दो छ ।

प्रकाशित : भाद्र २६, २०७५ ११:२९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT