औषधिका खोलबाट मूर्ति

सुशीला तामा‌ङ

काठमाडौँ — ‘हृवाट एक्सेलेन्ट, सोच्नै नसकिने कन्सेप्ट । कन्सेप्ट मात्र नभएर मेटिरिएलको पनि नयाँ प्रयोग । मैले पहिलो पटक यस्तो कला देखेँ,’ बिहीबार राजधानीको बबरमहलस्थित नेपाल आर्ट काउन्सिलमा कला अवलोकनका लागि आएका सरिन श्रेष्ठ यसो भन्दै थिए ।

भारतीय मूर्तिकार विमान नागले ट्याबलेट औषधिका पत्ताहरूसंकलन गरेर बनाएको दुर्गा माताको मूर्ति साँच्चिकै नौलो थियो ।

‘इन्डो–नेपाल आर्ट इभेन्ट’ का क्रममा राखिएका नागका मूर्तिकला देखेर अवलोकनकर्ताहरूमा कौतुहलता नै थियो । ‘त्यतिकै खेर जाने सामान पनि राम्रोसँग प्रयोग गर्न सकेमा फाइदा लिन सकिन्छ,’ मूर्तिकार नागले भने । ग्यालरी भ्रमणमा आउनेहरूलाई आफ्नो कलाकृतिबारे बुझाउनमै व्यस्त रहेका उनले फालिएका ट्याबलेट औषधिका खोलहरू कलामा मूर्तिकै रूपमा प्रयोग गरिएको भारतमा सम्भवतः आफू नै पहिलो कलाकार रहेको दाबी पनि गरे ।

नागल बनाएको दुर्गा माताको मूर्तिमा अवधारणा पनि नौलो छ । हिन्दु धर्मअनुसार दुर्गा माता भन्नेबिक्तिकै सत्ययुगमा मानव जातिलाई दुःख दिएको दानवसँग युद्ध गरेर मुत्ति दिलाएको अनि हातमा त्रिशूल, तरबार, धनुष आदि बोकेर बाघमाथि विराजमान भएको फिगर हाम्रो मानसपटलमा आउँछ । उनको बनाएको दुर्गा माताको हातमा भने तरबारको सट्टामा पातसहित कमलको फूल छ, जसमा लडाइँ, युद्ध मात्र नभएर शान्तिको पनि आवश्यकता छ भनी देखाउन खोजेको उनले बताए । प्रदर्शनीका संयोजक सपना शाहले कलाकार नागले बताएका मूर्तिहरू नै प्रदर्शनीमा आकर्षणको केन्द्र बनेको बताइन् । उनका अनुसार नेपालमा यी कला एकदमै नौलो हो ।

‘मूर्तिकलाले नौलो प्रयोग मात्रै हैन यो, हाम्रा वरिपरि कला सामग्रीहरू त्यसै खेर गइरहेका छन् भन्ने सन्देश पनि हो,’ उनले भनिन् ।

प्रदर्शनीमा नै राखिएको गणेशको मूर्तिमा अझै सुन्दर ढंगको नयाँ कन्सेप्ट पाइन्छ । औषधिकै खोलबाट तयार गरिएको गणेशलाई एउटा घुँडा टेकेर भायोलिन बजाइरहेको स्वरूपमा ढालेका छन् नागले । शरीरमा सिल्भर कलरका खोलहरूका साथै भायोलिन, गणेशको आँखा, कपडा, गहनामा देखिएका गोल्डेन कलरका खोल झनै उत्कृष्ट देखिन्छन् । औषधिकै खोलबाट नै बनेका बिरालो, बुद्धका मूर्तिहरू पनि त्यतिकै सुन्दर छन् ।

भारतीय चित्रकार रितु सिंहको एउटी महिला र नवजात शिशु अनि शिवपार्वतीको क्यानभास उत्तिकै अर्थपूर्ण छन् । यता नेपाली चित्रकार मिथिला यादव, हरि खडका, नरेश सैंजू, सपना पौडेल महर्जनका साथै माला श्रेष्ठ, रोशन प्रधानजस्ता कलाकारले उतारेका प्राकृतिक, धार्मिक, सामाजिक तथा मानवीय संवेदनाका क्यानभास उत्तिकै उत्कृष्ट छन् । नेपालमा भएको यस कला प्रदर्शनी एकदमै रमाइलो र अर्थपूर्ण भएकोमा भारतीय चित्रकार गायत्री मभुरुले खुसी व्यक्त गरिन् । ‘नेपालजस्तै नेपालीहरू पनि राम्रो हुनुहुन्छ । हामीले नेपालबाट माया, सम्मान र सद्भाव लिएर जाँदै छौँ । यहाँहरूको स्वागतले हामी खुसी छौँ,’ उनले भनिन् ।

भारतीय कलाकारलाई बिदाई गर्ने क्रममा बुधबारे नेपाल ललितकला प्रज्ञा प्रतिष्ठानका कुलपति केके कर्माचार्यले फरक फरक देशका कला अवधारणा र शैलीगत प्रस्तुतिले नयाँ ज्ञान दिने बताउँदै भिन्न समाज र संस्कृतिको अन्तरघुलनमा कलाले सघाउने दाबी गरे ।

प्रदर्शनीमा भारत, बंगलादेश, बेलायत तथा नेपालका ३५ जना कलाकारका ६५ भन्दा बढी चित्रकलाका साथै ५ मूर्तिकला र एउटा भिडियोकलासमेत राखिएका छन् । कार्यक्रम औपचारिक रूपमा बिहीबार समापन भए पनि प्रदर्शनीमा राखिएका नेपाली चिक्रहरू शुत्रबारसम्म ग्यालरीमा रहनेछन् । प्रदर्शनी सांस्कृतिकको आदानप्रदानमा निकै उपयोगी रहेको नेपाल ललितकला प्रज्ञा प्रतिष्ठानका चित्रकलाविभागकी प्रमुख सुषमा राजभण्डारीले बताइन् ।

प्रकाशित : वैशाख २०, २०७६ १०:०६
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

‘मनोरञ्जनलाई आदर्श नठानौं’

एजेन्सी

काठमाडौँ — सेलिब्रेटीलाई सामाजिक सञ्जालमा गरिने ट्रोलिङ टाउको दुखाइको विषय बन्दै गइरहेको छ । खासगरी कलाकारलाई आदर्शवान् मानिदिने र गाली बेइजत गर्नेबीच खास फरक हुन छोडेको छ । यही कारण बलिउड अभिनेता नवाजुद्दिन सिद्दिकी बेलाबखत निराश पनि हुन्छन् ।

अभिनयका कारण प्रसिद्धि कमाएका सिद्दिकी पछिल्लो समय सामाजिक सञ्जालमा भने उत्तिकै ट्रोलको सिकार हुन थालेका छन् ।

यस्ता ट्रोल बनाउनेदेखि हैरान अभिनेताले आफूहरू केवल मनोरञ्जनका लागि कला देखाउने कलाकार मात्रै भएकाले आदर्शवान् रूपमा नबुझ्न र नसोच्न आग्रह गरेका छन् । सिद्दिकीले व्यंग्यात्मक शैलीमा भनेका छन्, ‘पहिले पहिले नाटक देखाउने कलाकारलाई कसैले आफ्नो गाउँ, समाजमा राख्नै चाहँदैनथे । कलाकार स्वच्छन्द शैलीका हुने भएकोले समाज नै बिगार्छ भन्ने मान्यता थियो । हो हामी, कलाकार नै हौं, आदर्श व्यक्ति नमान्दा हुन्छ ।’

सिद्दिकीलाई उनले छनोट गर्ने फिल्मलाई लिएर पनि मजाक उठाउन थालिएको छ । ‘जिनियस’ जस्तो फिल्म खेल्न सहमत भएको भन्दै अधिकांशले उनको मजाक उडाएका थिए । कतिपयले सिद्दिकीको स्तर धेरै माथिल्लो भएकोले राम्रा फिल्म र राम्रो चरित्रमा मात्र देखिनुपर्ने तर्क गरेका थिए । तर सिद्दिकी पनि यसरी तर्क गर्छन्, ‘त्यो फिल्म मैले केवल पैसाका लागि खेल्न राजी भएको हुँ, ताकि मैले फेरिफेरि ‘मंटो’ जस्ता फिल्ममा पैसा नै नलिएर पनि काम गर्न सकूँ ।’

उनले सञ्जालहरूमा आफ्नो मजाक उडाउने उद्देश्यले गरिने ट्रोलिङका कारण आफू साह्रै दुःखित हुने गरेको अनुभव सुनाउँदै भन्छन्, ‘यस्ता ट्रोलिङ र गाली सुनेपछि म छाँगाबाट खसेझैं हुन्छु । जमिनमा पछारिन्छु र आफ्नो हैसियतमा आउँछु । उनीहरूको काम नै गाली गर्ने हो । सामाजिक सञ्जालमा गाली लेख्ने अधिकार सबैलाई मिलिरहेको छ । मान्छे प्रधानमन्त्रीलाई त छोडदैनन् ।’

अभिनेता सिद्दिकीलाई बालासाहब ठाकरेको बायोपिकमा खेल्न लागेकोमा समेत ट्रोल बनाइएको थियो । ‘जब मैले फिल्म ठाकरे साइन गरें । तब अधिकांशले मलाई यस्तो फिल्म नखेल भने । तर म त एउटा कलाकार हुँ । मेरो काम नै अभिनय गर्ने हो । २१ वर्षदेखि यही गर्दै आइरहेको छु । मेरो काम नै दुनियाँको कुनै पनि चरित्रको निर्वाह गर्नु हो । कहिले सन्त त कहिले बदनाम मान्छेको पनि भूमिका निर्वाह गर्नुपर्ने हुन्छ । यसलाई कृपया चरित्रभन्दा बढी नसोचिदिनुहोला । हामी नौटंकी गर्ने कलाकार माक्रै हौं, आदर्शवान् हैनौं । आदर्शवान् व्यत्तिहरू समाजमा अरू थुप्रै छन् ।’ सिद्दिकीको यस वर्ष ‘फोटोग्राफ’ सहित पाँच फिल्म रिलिजको क्रममा छन् ।

प्रकाशित : वैशाख २०, २०७६ ०९:५९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT