आयुर्वेद उपचारमा आकर्षण

हाम्रो स्वास्थ्य
अर्जुन शाह

पिलुचौर (बाजुरा) — ग्रामीण क्षेत्रका बासिन्दामा आयुर्वेदिक उपचारप्रति आकर्षण बढ्दै गएको छ। जिल्लाको विकट कोल्टी क्षेत्रको पिलुचौरमा दुई दिनसम्म सञ्चालन गरिएको आयुर्वेदिक उपचार कक्षमा बिरामीको घुइँचो नै लागेको थियो।


सदरमुकामबाट २ दिन टाढा कर्णालीसँग जोडिएको पिलुचौरमा पहिलोपटक आयुर्वेदिक उपचार शिविर चलाइएको हो। दुई दिन सञ्चालन गरिएको उपचार कक्षमा ५ सयभन्दा बढी बिरामीले सेवा लिए।
पेट दुख्ने समस्याले ग्रसित जगन्नाथ गाविस ८ का रामबहादुर रोकायाले उपचारका लागि अस्पताल नगएर आयुर्वेदिक नै रोजे। आकस्मिक र दीर्घ रोगले थलिएपछि गाउँ समाजका बिरामीले आधुनिक उपचार प्रदान गर्ने जिल्ला स्वास्थ्यअन्तर्गतको कोल्टी प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्र धाउने गर्छन्। रोकायाले भने आयुर्वेदिक रोजेका हुन्। 'यो उपचारले राम्रो गर्छ भन्ने विश्वासले आएँ,' रोकायाले भने। पिनास, जन्डिस, ग्यास्टि्रक, हातखुट्टाका जोर्नी दुख्ने, बाथलगायत रोगबाट ग्रसित धेरैजसो आयुर्वेदिक उपचार नै रोज्छन्।
सदरमुकाम मार्तडीमा जिल्ला आयुर्वेद स्वास्थ्य केन्द्र र कोल्टीमा आयुर्वेद औषधालय गरी जिल्लामा दुइटा केन्द्रमा आयुर्वेदिक उपचार सेवा उपलब्ध छ। कोल्टी औषधालयमा दैनिक ३० बिरामी उपचारका लागि आउने गरेको कविराज अधिकृत सन्तोष साहले बताए। १२ वर्षदेखि बाजुरामा कार्यरत साहले भने, 'विगतको तुलनामा आयुर्वेदिक उपचार पद्धतिमा बिरामीको विश्वास बढ्दै गएको छ।'
जिल्ला केन्द्रमा समेत लगभग त्यतिकै संख्यामा उपचारका लागि बिरामीहरू दैनिक आउने गर्छन्। कतिपयलाई जिल्ला अस्पतालले रिफर गरेर आयुर्वेदमा पठाएको केन्द्र प्रमुख दिलीप नायक बताउँछन्। 'जन्डिसका बिरामीलाई सीधै हामीकहाँ रिफर गरिन्छ,' जगन्नाथकै रंगबहादुर बिष्टले भने, 'मलाई आयुर्वेदको औषधिमै विश्वास छ, बिरामी हुँदा अहिलेसम्म आयुर्वेदिक औषधि नै प्रयोग गर्छु।'
आकर्षण बढ्दै गए पनि पूर्वाधार विस्तारमा भने सरकारले प्राथमिकता नदिएको गुनासो नायकको छ। सरकारी नीतिले हरेक पाँच गाविसमा एउटा औषधालय स्थापना गर्ने भने पनि बाजुरामा भने २ ठाउँबाट मात्रै उपचार पाइन्छ। 'नीति कार्यान्वयन हुनुपर्‍यो,' नायकले भने।
ग्रामीण क्षेत्रमा वैद्यहरूले अझै जडिबुटीबाट उपचार गर्ने गरेका छन्। बिरामी पर्दा परम्परागत उपचार गराउन वैद्यकहाँ जानेको संख्या अहिले पनि उस्तै रहेको मार्तडीका नरबहादुर रावलले बताए। अनुभवका आधारमा बिरामीलाई जडिबुटीबाट उपचार गराउने वैद्यहरूलाई गाउँ समाजमा सबैले भरोसा गर्दै आएका छन्।

प्रकाशित : मंसिर २६, २०७१ ०९:१२
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

'हेड सर' जेल परेपछि विद्यार्थी अलपत्र

भूषण यादव

वीरगन्ज — पर्साको एक दलित प्राविका प्रधानाध्यापक हत्या कसुरमा जेल परेपछि त्यहाँ अध्ययनरत करिब एक सय विद्यार्थी अलपत्र परेका छन्। सदरमुकाम वीरगन्जबाट ५५ किमि पश्चिम महादेवपट्टी गाविसको प्राणनाथ दलित प्राविका प्रअ जवाहिर पासवान ०७० पुस २९ मा कारागार चलान भएका हुन्।


सुवर्णपुर ४ का भगन पासवानका १६ वषर्ीय छोरा कमलेशको हत्यामा पासवानको संलग्नता प्रमाणित भएपछि अदालतले कैद तोकेको हो। ०७० असार २४ गते राति खाना खाएर गएका कमलेशको भोलिपल्ट बिहान घरनजिक बाँसघारीमा शव फेला परेको थियो। 'हेड सर' जेल गएपछि विद्यार्थीको पठनपाठन प्रभावित बनेको छ। विद्यालयको खाता रोक्का भएकाले राहत र बालविकासका शिक्ष्ाकले तलब पाएका छैनन्। बिहीबार विद्यालय पुग्दा कलिला विद्यार्थी कक्षाबाहिरको खाल्डो पुर्न माटो हालिरहेका थिए। केहीले विद्यालय पोसाकसमेत लगाएका थिए।
हातमा कोदालो र तगाड बोकेर पालैपालो माटो ओसारिरहेका थिए। दुईकोठे भवनमा छानो नभएकाले जाडोमा बाहिर घाममा पठनपाठनका लागि खाल्डो पुरेको विद्यालयकी परिचर हीरामती पासवानले बताइन्। 'हेडसर जेल जानुअघि एक सयभन्दा बढी विद्यार्थी आउँथे,' उनले भनिन्, 'अहिले २५/३० जना मात्र आउँछन्।' नजिकै अर्को विद्यालय नभएकाले अधिकांश विद्यार्थी घरमै दिन बिताइरहेका छन्। उक्त विद्यालयमा अधिकांश विद्यार्थी दलित समुदायका छन्। 'सबैको पढाइ बिथोलियो,' उनले भनिन्, 'विद्यालयको खाता रोक्का भएकाले १० महिनादेखि तलब पाएको छैन।'
राहत र बालविकाससहित विद्यालयमा दुई शिक्षकको दरबन्दी छ। प्रअ जेल गएपछि बालविकासकी शिक्षिका कमलावती पासवान पनि आएकी छैनन्। 'उनी प्रअकी श्रीमती हुन्,' परिचर पासवानले भनिन्, 'निजी स्रोतकी शिक्ष्ािका गीता बस्नेत पनि तलब नपाएपछि कात्तिकदेखि अनुपस्थित छिन्।' परिचर पासवान प्रअकी भाइबुहारी हुन्। उनका पति व्यवस्थापन समितिका पूर्वअध्यक्ष हुन्, जो दाइ जेल परेपछि मजदुरी गर्न भारत गएका छन्।
उक्त विद्यालयबारे आफूले जानकारी पाएको जिल्ला शिक्ष्ाा अधिकारी बरखुप्रसाद रजकले बताए। 'विद्यार्थीको पठनपाठन प्रभावित बनेको सूचना पाएको छु,' उनले भने, 'विद्यालयसम्म पुग्न सकेको छैन।' शिक्षक व्यवस्था गरी विद्यालय सुचारु गर्न स्रोत व्यक्तिलाई निर्देशन दिइएको उनले बताए। हालसम्म जिल्ला शिक्षाबाट कसैले चासो नलिएको स्थानीय महेन्द्र पासवानले गुनासो गरे।
विद्यालयको समस्या समाधानका लागि पहल थालिएको व्यवस्थापन समिति अध्यक्ष रमेश यादवले बताए। विद्यार्थीलाई अल्झाउन भए पनि उनले गाउँकै पुनम कुमारीलाई हेरचाह गर्न खटाएका छन्।
 

प्रकाशित : मंसिर २६, २०७१ ०९:११
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT