महिलाको मस्तिष्क बढी सक्रिय

कान्तिपुर संवाददाता

एक अध्ययनले महिलाको मस्तिष्क पुरुषको भन्दा बढी सक्रिय हुने बताएको छ । महिला मस्तिष्क मुख्य रूपले आवेग नियन्त्रण, ध्यान केन्द्रित, भाव र तनावको क्षेत्रमा बढी सक्रिय हुने बताइएको हो ।

४६ हजार ३४ वटा मस्तिष्कको इमेजिङ अध्ययन गरेर तयार पारिएको उक्त अनुसन्धान जर्नल अफ अल्जाइमर डिजिजमा प्रकाशित भएको हो ।

उक्त अध्ययनले महिलाको मस्तिष्क पुरुषको दाँजोमा केही क्षेत्रमा बढी सक्रिय पाइएको थियो । लिंगमा आधारित मस्तिष्कको भिन्नता बुझ्नलाई यस अध्ययन महत्त्वपूर्ण मानिएको छ । पुरुष र महिला मस्तिष्कबीचको यस्तो भिन्नताको पहिचान अल्जाइमर रोग जस्तो मस्तिष्कसँग जोडिएको विषयलाई लैंगिक आधारमा बुझ्न महत्त्वपूर्ण मानिएको छ ।

महिलाको मस्तिष्क मुख्य रूपले आवेग नियन्त्रण, भावुकता, ध्यान र तनावको क्षेत्रमा बढी सक्रिय फाइदा पुरुषको मस्तिष्क भने दृश्य र समन्वयन केन्द्रमा बढी सक्रिय देखिए । अध्ययनमा १ सय १९ स्वस्थ व्यक्ति र मस्तिष्कको आघात, वाई पोलर डिजअर्डर, मनोदशा विकार, सिजोफ्रेनिया भएका विभिन्न २६ हजार ६ सय ८३ बिरामीलाई समेत सामेल गरिएको थियो । यी विषयमा एकाग्रतावाला काम गर्दा समय जम्मा १ सय २८ मस्तिष्क क्षेत्रको विश्लेषण गरियो ।

मस्तिष्कको विकारले पुरुष र महिलालाई फरकफरक तरिकाले प्रभावित गर्ने पनि अध्ययनले देखाएको थियो । महिलामा उल्लेखनीय रूपले अल्जाइमर रोग, अवसाद र तनाव विकारको दर बढी देखियो भने पुरुषमा एडीएचडीको दर र आचरणसम्बन्धी समस्या बढीदेखिएको हो ।

अध्ययनमा के पाइयो भने, महिलामा प्रिफन्टल कर्टेक्स रगतको प्रवाहको कारण सहानुभूति, अन्तरज्ञान, आत्म नियन्त्रण, चिन्ता र सहयोगको क्षेत्रमा बढी शक्ति प्रदर्शित गर्छ । प्रि–फ्रन्टल कर्टेक्समा रगतको प्रवाहमा वृद्घिले गर्दा बढी चिन्ता, उदासी रोग, अनिद्रा, खानपानमा असन्तुलन पाइने गर्छ ।

प्रकाशित : आश्विन ७, २०७४ ०७:५८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

डिप्रेसनको औषधि बन्न सक्छ खतरा

कान्तिपुर संवाददाता

उदासी उत्पन्न गर्ने रोग र चिन्ताबाट बच्न प्रयोग गरिने औषधि जीवनको लागि घातक हुने दाबी गरिएको छ । एक अनुसन्धानका अनुसार यस्ता औषधिले मृत्युको जोखिम झन् बढाउँछ ।

उदासी उत्पन्न गर्ने रोग र चिन्ताबाट बच्न प्रयोग गरिने औषधि जीवनको लागिघातक हुने दाबी गरिएको छ । एक अनुसन्धानका अनुसारयस्ता औषधिले मृत्युको जोखिम झन् बढाउँछ ।

साइको थेरापी एन्ड साइको म्याटिक्समा प्रकाशित अध्ययन प्रतिवेदनअनुसार यस्ता औषधि नलिने व्यक्तिको दाँजोमा औषधि सेवन गर्नेहरूमा मृत्युको सम्भावना ३३ प्रतिशतसम्म बढेको देखिएको छ ।

अध्ययनअनुसार औषधि सेवन गर्नेहरूमा मुटुसम्बन्धी रोगहरू जस्तै पक्षाघात, हृदयाघात बढी देखिएका छन् । जसबाट ज्यान लिन सक्ने रोग हुने सम्भावना १४ प्रतिशत बढ्छ ।

मस्तिष्कमा सेराटोनिनको प्रभावले हाम्रो ‘मुड’ बन्नुको साथै बिग्रिन्छ । डिप्रेसनबाट बँच्न सामान्यत: यस्तो औषधि दिइन्छ जो न्युरोनको माध्यमले सेराटोनिनलाई अवशोषित गरेर डिप्रेसनको प्रभावलाई रोक्छ । तर सेरोटोनिन शरीरको प्रमुख अंग फोक्सो, मुटु, कलेजो, मृगौला आदिमा रगत
सञ्चालन गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ । डिप्रेसनबाट बँच्न लिइने औषधि यी अंगहरूमा सेराटोनिनको अवशोषणलाई रोक्छ, जसले ती अंगहरूको काममा नराम्रोप्रभाव पर्छ । उसो त डिप्रेसन आफैंमा पनि ज्यान लिनेखालको हुन्छ ।

प्रकाशित : आश्विन ७, २०७४ ०७:५८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्