दाँत कुहिएर हैरान

फातिमा बानु

गोरखा — ‘न चिया खान मिल्याछ न भात खान मिल्याछ, रमितैसित दुख्या मात्रै छ ।’ गोरखा को  उखुबारीकी ७५ वर्षीया हिरा देवकोटाले गालामा हात राख्दै दाँतका पीडा सुनाइन् । मुखमा केही खानेकुरा हालेकी दाँत सिरिङग हुने, चपाउने नमिल्ने भएपछि झोल पदार्थको भरमा बाँच्ने गरेको उनले सुनाइन् । 

उनको मुखमा केही दाँतका ठूटा मात्रै थिए । गिजा पनि पाकेर पीप भरिएका थिए । उनले भनिन्, ‘दुखेर मर्नु न बाँच्नु छ, मुखमा केही हाल्की बान्ता आइहाल्छ, सास गन्हाउने समस्या उस्तै ।’

Yamaha


दन्त चिकित्सकले हेर्दा उनका दाँत कमजोर भएर सबै फुटिसकेका थिए । ठूटाहरू जरैदेखि निकालेर नफालेसम्म उनको पीडा कम नहुने देखियो । लामो समयदेखि उच्च रक्तचापको औषधि खाइरहेकी हुँदा दाँत निकाल्न पनि मिलेन, उनी झनै आत्तिइन् ।

आइतबार गोरखास्थित पालुङटार र खोप्लाङमा पालुङटार नगरपालिका र रियल मेडिसिन फाउन्डेसन नेपालको आयोजनामा भएको निशुल्क दन्त शिविरमा अधिकांश बिरामी दाँत सडेको अवस्थामा भेटिए । संक्रमणले गिजा पाकेको, किराले दाँत टुक्रेको, दुखेको, बेस्सरी श्वास गन्हाउने लगायत अनेक समस्या लिएर बिरामी आइपुगे । बालबालिकादेखि पाकासम्म सबैका समस्या थिए– दाँत कुहिएको र गिजा सडेको ।

‘बरु सुत्केरी व्यथा खप्न सजिलो रैछ, दाँत दुखेको सहन धेरै अप्ठेरो,’ पनिरटारकी ४५ वर्षीया मीराकुमारी रानाभाटले सुनाइन् । केही समय अघि गर्भवती अवस्थामा हल्लिएको दाँत निकाल्ने उपाय नपाएपछि उनले आफै आँट गरिन् । मोटो सियो गिजामा घुसारेर दाँत निकालिन् । उनले सम्झिइन्, ‘रातभरि रगत बगेको थियो, त्यसपछि दुख्न चाहीँ दुखेन ।’

हल्लिएको दाँत निकाल्न टाढाको अस्पताल पुग्न नसक्दा उनी आफैले यस्तो उपाय निकाल्नु परेको थियो । सियोले घोचेको भाग दुखिरहने समस्या लिएर उनी शिविर आइपुगेकी थिइन् । अन्य दाँत पनि स्वस्थ थिएनन् । कुनै टुक्रिएका र कुनै हल्लिएका ।

दन्त चिकित्सकका अनुसार दाँत निकालेर फाल्नु अन्तिम विकल्प हो । लामो समयसम्म दाँत स्वास्थ्यमा हेलचक्र्याई गर्दा यस्तो अवस्था आउने दन्त चिकित्सक आस्था बिष्ट बताउँछिन् । उनी भन्छिन्, ‘जसरी घर सुरक्षित राख्न ढोका बलियो चाहिन्छ, त्यस्तै शरीर स्वस्थ राख्न मुख सफा राख्नुपर्छ ।’

सुगमका बिरामी समयमै अस्पताल पुग्ने हुँदा दाँत बचाउन सकिने तर दुर्गमका बिरामी अन्तिम अवस्थामा मात्रै अस्पताल पुग्ने कारण दाँत निकाल्नुपर्ने हुने उनले बताइन् । दाँत र मुखको समयमा उपचार नहुँदा पेट र मुटु सम्बन्धी गम्भिर रोग लाग्न सक्ने विशेषज्ञ बताउँछन् । गाउँमा सुर्तीचुरोट बढी प्रयोग गरिने हुँदा उनीहरूको दाँतमा दाग बस्ने, ती दागले गिजामा संक्रमण भएर रगत र पीप बग्ने समस्या बढी भोगिरहेका छन् ।

बालबालिकाको दुधे दाँत फुक्लेर जाने हो यसको सुरक्षा आवश्यक छैन भन्ने मानसिकता कारण पनि उनीहरू दाँत सम्बन्धी विभिन्न समस्या भोगिरहेका छन् । दन्त चिकित्सक रोशनी श्रेष्ठ भन्छिन्, ‘दुधे दाँत जथाभावी हल्लाएर निकाल्दा पछि आउने दाँत बाङगोटिङगो हुन्छ, बाङगोटिङगो दाँत हेर्दा नराम्रो र खानेकुरा चपाउन असजिलो बनाउँछ ।’ बाङगोटिङगो दाँत मिलाउने उपचार पनि महँगो छ ।

ग्रामीण क्षेत्रमा दाँत दुख्दा अझै धामीझाक्रीबाट उपचार गराउने चलन छ । कतै त दाँत हल्लिदा आरनमा गएर तातो चिम्टाले दाँत निकाल्ने गर्छन्, कतै पेन्चस प्रयोग गरि आफै निकाल्छन् । विशेषज्ञका अनुसार यस्तो परम्परागत उपचार कुनै पनि हिसाबले सुरक्षित छैन ।

आम जनमानसमा दाँतको समस्यालाई गम्भिर रुपमा लिइदैन । अधिकांश बिरामी समस्या भएपछि मात्रै अस्पताल पुग्छन् । गाउँका अस्पताल र स्वास्थ्य चौकीमा दन्त स्वास्थ्यको उपचार पनि सहज र सुलभ हुन सकेको छैन । जसले गर्दा बिरामी दाँत फुकाल्नुपर्ने अन्तिम अवस्थामा मात्रै अस्पताल पुग्ने गरेका छन् । दाँत स्वस्थ राख्न फ्लोराइडयुक्त मन्जन प्रयोग गरि बिहानबेलुका दाँत माझ्नुपर्छ । प्रत्यक ६ महिनामा एक पटक विशेषज्ञलाई दाँत देखाएर उपचार गर्नुपर्छ ।

डेन्टल हाइजेनिष्ट माइकल देवकोटा भन्छन्, ‘सरकारले सातै प्रदेशमा दन्त सेवाका लागि अस्पताल खोल्न आवश्यक छ, कम्तीमा स्वास्थ्य चौकीमा दन्त सहायकको दरबन्दी मात्रै भएपनि बिरामीले धेरै राहत पाउँथे ।’

प्रकाशित : भाद्र २५, २०७५ १२:५७
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

अस्पतालमा बढ्यो चोरी

बिरामीको सामान राख्ने स्थानमा लकर नहुँदा दैनिक केही न केही सामान हराउने गरेको छ
फातिमा बानु

काठमाडौँ — मंगलबार बिहान ४ बजे एक युवक थापाथलीस्थित प्रसूतिगृहको क्याबिनमा छिरे । उपचारका लागि एकजना मात्र राखिएको क्याबिनमा अपरिचित व्यक्ति पसेपछि बिरामीपक्ष एकछिन आत्तिए ।

बिरामीका कुरुवा आत्तिएर कराएपछि युवक भाग्नै लागे पनि अस्पताल प्रशासनबाट समातिए । सोधपुछ गर्दा युवकले आफू शौचालयको खोजीमा अस्पताल पसेको बताए पनि शंका लागेपछि नजिकैको प्रहरी कार्यालयमा बुझाइएको अस्पताल प्रशासनले जनाएको छ ।

प्रशासन प्रमुख रानु थापा भन्छिन्, ‘बिहानै ४ बजे बाहिरको मान्छे शौचालयकै लागि माथिल्लो तलाको क्याबिनसम्म पुग्न पर्दैन । शौचालय त गेटनजिकै छ, तलतिर पनि छ ।’ दुई महिनाअघि प्रसूतिगृहमा राति एक कुरुवाको मोबाइल हरायो । उनले तत्कालै प्रशासनमा उजुरी गरेपछि अस्पतालले सीसीटीभी फुटेज हेरे । उनको मोबाइल राति सँगै सुतेका अर्का कुरुवाले चोरेका रहेछन् ।

वीर अस्पतालमा पनि केही समयअघि पार्किङस्थलबाट कर्मचारीको मोटरसाइकल हरायो । सीसीटीभी फुटेजबाट चोर पत्ता लाग्यो, मोटरसाइकल पनि भेटियो ।

चोर्ने व्यक्ति भेटिएमा अस्पतालले प्रहरीको जिम्मा लगाइदिने गरेको छ । कुरुवाका सामान कुरुवाले नै चोर्ने गरेका घटना बढी छन् । कोही औषधि किनेर ल्याइदिन्छु भन्दै पैसा लिएर गायब हुन्छन् । कान्ति बाल अस्पतालमा छोरीको उपचार गर्न बसेका एकको ५ हजार रुपैयाँ हरायो ।

दिनभरि बिरामी कुरुवा बनेर गफ गरेका व्यक्ति सँगै सुतेर आधा रातमा गायब भए । उनलाई त्यही व्यक्तिमाथि शंका छ । उनले प्रशासनमा समेत उजुरी दिएको बताए । पैसा भने अझै भेटिएको छैन । उनी चिन्तित छन् । भन्छन्, ‘घरबाट उपचार गर्ने पैसा आफैंसँग राखेको छु, मोबाइल र पैसा हराउला भनेर रातभर सुत्दिनँ ।’

पाटनको मानसिक अस्पतालमा पनि अवस्था उस्तै छ । बिरामीको सामान राख्ने स्थानमा लकर नहुँदा दैनिक केही न केही सामान हराउने गरेको छ । सामान हराएपछि खोजीकार्यमा अस्पताल प्रशासनले चासो नदेखाइदिने कुरुवाहरूको गुनासो छ ।

अस्पतालका तथ्यांक अधिकृत वासुदेव कार्कीले अस्पतालमा सामान लक गरेर राख्ने व्यवस्था भएको दाबी गरे । पछिल्लो समय अस्पताल परिसरभित्र चोरीका घटना बढ्ने गरेका छन् । प्रसूतिगृहको प्रशासनमा दैनिक कोही न कोही सामान हराएको उजुरी लिएर पुग्छन् ।

सुतेकै ठाउँबाट पैसाको पर्स, मोबाइल र महत्त्वपूर्ण कागजात हराउँदा बिरामी र कुरुवा हैरान छन् । अधिकांशलाई अस्पतालले सीसीटीभी फुटेज हेरेर पत्ता लगाई कारबाही गर्ने गरेको छ । पैसा निकालेर नागरिकता, बिल जस्ता कागजात भने ओपीडी र शौचालयमा फालिएको भेटिन्छ ।

महाराजगन्जस्थित त्रिवि शिक्षण अस्पतालमा पनि दिनहुँ चोरी र ठगीका घटना हुने गरेका छन् । पार्किङ स्थलबाटै मोटरसाइकल तथा बिरामीका पैसा, मोबाइल र गहना हराउने गरेका छन् । भीडभाड हुँदा गोजीबाट नै मोबाइल र पैसा हराउँछ । तर कतिपय अस्पतालमा टोकन प्रणाली लागू भएपछि लाइनमा बस्दा पैसा हराउने समस्या समाधान भएको छ ।

विशेषगरी आईसीयू वार्डबाट बिरामी र कुरुवाका सामान हराउने गरेको अस्पतालका वरिष्ठ मेडिकल रेकर्डर कुमार केसीले बताए । उनले भने, ‘बिरामी र कर्मचारी दुवैका सामान हराउँछन्, धाराका टुटीदेखि जे भेट्यो त्यही चोर्छन् ।’ महाराजगन्जस्थित कान्ति बाल अस्पतालले अस्पतालभित्र चोरीका घटना बढ्न थालेपछि सीसीटीभी जोडेको छ । अस्पतालका सूचना अधिकारी रमेशनर्सिङ केसी भन्छन्, ‘चोरी अझै घटेको छैन, उजुरी आइरहेका छन् ।’

प्रकाशित : भाद्र २३, २०७५ ०८:२४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT