आइडियाको प्रतिस्पर्धा

विजय तिमल्सिना

हालै एनवाईइएफ बुट क्याम्पसमा देशभरका दुईसय ७७ जनाले व्यवसायिक आइडियाको लागि प्रतिस्पर्धा गरेका थिए । कसैले व्यक्तिगत र कसैले समूह बनाएर आफ्नो नयाँ प्राजेक्ट प्रपोजल पठाएका थिए ।

व्यवसाय सुरु गर्ने आइडिया भएका तर विजनेस सुरु नगरेका व्यक्तिहरूले बुट क्याम्पमा भाग लिएका थिए । तीमध्ये अधिकांश इन्जिनियरिङ र बिजनेसका विद्यार्थी थिए ।
आधाजसो उपत्यका बाहिरका थिए । प्रतिस्पर्धामा कम्युटर इन्जिनियरिङकी विद्यार्थी शिवानी क्षेत्रीको आइडिया प्रतिस्पर्धामा उत्कृष्ट ठहरियो । नेपाल युवा उद्यमी मञ्चले गरेको बुट क्याम्पमा फ्युजिङ फेसन एन्ड टेक्नोलोजी नाम दिइएको उनको प्रोजेक्ट उत्कृष्ट ठहरियो । फेसन र प्रविधिलाई जोडेर नयाँ उत्पादन बनाउनु यो प्रोजेक्टको उद्देश्य थियो ।
क्याम्पमा उनले एन्ड्रोइड एपको सहायतामा मुड अनुसार कपडाको चमक परिवर्तन हुने र ढोका खोल्ने वित्तिकै बल्ने कार्पेट बनाएर पि्रजेन्टेसन दिएकी थिइन् । पढाइ हुन्जेल फेसन सो र प्रदर्शनीमा आफ्नो प्रोजेक्टको प्रचार गर्ने र त्यसपछि मात्रै व्यवसायको रूपमा सुरु गर्ने योजना छ, क्षेत्रीको । सुरुमा १० लाख रूपैंया जति लगानी चाहिन्छ भन्ने अनुमान छ, उनले भनिन् ।
बुट क्याम्पमा आउनुभएका केही व्यक्तिले समेत यसमा लगानी गर्ने इच्छा देखाउनुभएको छ, उनी उत्साहित छिन् । व्यवसाय सुरु गर्दा उनी बुटिकबाट सुरु गर्न चाहन्छिन् । तर, फेसनका हरेक चिजमा प्रविधिको फ्युजन गर्न सकिने उनको धारणा छ । विदेशमा यस्ता कम्पनीहरू चल्तीमा रहे पनि नेपालको लागि आफ्नो प्रोजेक्ट नयाँ हुनसक्ने उनको अनुमान छ ।
विराटनगरकी ज्वाला दाहालको प्रोजेक्ट क्याम्पमा दोस्रो ठहरियो । धेरै कार्यालयमा लञ्च सर्भिस पुर्याउनु उनको प्रोेजेक्ट आइडियो हो । जसका नाम पनि उनले लञ्च सर्भिस नै राखेकी छन् । महेन्द्र मोरङ क्याम्पस विराटनगरमा मास कम्युनिकेसन पढ्दै गरेकी दाहालले आफ्ना दुई साथीसँग मिलेर विराटनगरमा आफ्नो प्रोजेक्ट लञ्च गर्ने तयारीमा जुटेकी छन् ।
केही दिन अघि मात्रै एउटा तालिममा लञ्च सर्भिस दिएकी थिएँ, उनले भनिन, सबैले साम्रो भन्नुभएको छ । नयाँ व्यवसाय भएकाले सानोबाट सुर गरेर ठूलो बनाउदै लैजाने उनको योजना छ । भन्छिन्, विराटनगरमा सफल भयो भने अन्य ठाउँमा पनि सेवा सुरु गर्ने योजना छ । कार्यालयमा खाजाको सुविधा नहुने, सामान्य होटल फोहोर हुने र राम्रो रेस्टुरेन्ट जाँदा महंगो पर्ने समस्या देखेर लञ्च सर्भिसको आइडिया फुरेको दाहालले सुनाइन ।
बुट क्याम्पमा प्रतिस्पर्धा गर्दा केही उद्यमीले आफ्नो प्रोजेक्टमा लगानी गर्न इच्छा देखाएको उनले बताइन् । आफ्नो लञ्च सर्भिस सफा र सस्तो बनाउने उनको तयारी छ । घर र कार्यालयमा हुने स्क्र्याप व्यवस्थापनको आइडिया बोकेको खालीबोत्तल डटकम बुटक्याम्पमा तेस्रो ठहरियो । काठमाडौंका रोजन श्रेष्ठको यो प्रोजेक्टको उदेश्य भनेको स्क्र्याप व्यवस्थापनमा सघाउनु हो ।
अनलाइनमार्फत स्क्र्याप किन्ने र बिक्री गर्ने यसको आइडिया हो, एस ईन्स्िटच्युट अफ म्यानेजमेन्टबाट बीबीए/बीआई पढ्दै गरेका उनी भन्छन््, यसलाई फोहोर व्यवस्थापनको कन्सेप्टसँग जोडेको हुँ । उनले आयोजकको तर्फबाट पुरस्कार स्वरूप खाली बोतल डटकम नाम गरेको डोमेन उपहार पाएका छन् । भन्छन्, अहिले रिचर्सको क्रममा छु । चाँडै अनलाइन प्लेटर्फम बनाएर काम सुरु गर्छु ।
श्रेष्ठ आफ्ना साथी राजन चक्रधर, निहारीका श्रेष्ठसँग मिलेर यो काम सुरु गर्ने योजनामा छन् । बुक क्याम्पमा प्रतिस्पर्धाको लागि आएका झन्डै तीन सय सहभागीमध्येबाट ३० जनालाई अन्तिम प्रतिस्पर्धाको लागि छानिएको थियो । त्यसमध्ये ८ वटा आइडिया अन्तर्गत राखेर क्याम्पमा सहभागी गराइएको थियो । पहिलो शिवानी क्षेत्रीको प्रोजेक्टको समूहमा क्षेत्रीसहित विकास गुरुङ, सावनी खनाल र सन्दीप भगत परेका थिए ।
तेस्रो भएको प्रोजेक्ट खालीबोत्तल डटकमको समूहमा अनुरूप मानन्धर, रूपक घिमिरे र आकृति मास्के थिए । उनीहरूलाई सम्बन्धित क्षेत्रका आएका विज्ञले मेन्टरको रूपमा सल्लाह सुझाव दिएका थिए भने व्यवसाय सुरु गर्दा चाहिने कम्युनिकेशन, बेसिक फाइनान्सको सीप सिकाइएको थियो । बुट क्याम्पस सहभागीलाई सल्लाह र सुझाव दिन आएका केही उद्यमीहरू समेत प्रतिस्पर्धा गरिरहेका प्रोजेक्टमा लगानी गर्ने इच्छा देखाएका थिए ।

प्रकाशित : चैत्र ६, २०७१ ११:२०
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

विज्ञापनमा 'सेलिबि्रटी'

रोशन अधिकारी

अस्ट्रेलिया र न्युजिल्यान्डमा वान डे विश्वकप सुरु हुन लाग्दा नेपाली क्रिकेट कप्तान पारस खड्का संचार माध्यममा छाउन थाले ।

पारस खेलका कारण समाचार बनेको नभएर विज्ञापनमा ब्रान्ड एम्बेसेडरका रूपमा छाएका थिए । विज्ञापनकर्ताले चलिरहेको विश्वकपदेखि आउँदो इन्डियन पि्रमियर लिग (आईपीएल) सम्मलाई लक्षित गरेर पारसलाई विज्ञापनमा उतारेका छन् ।
दर्जन हाराहारी ब्रान्डसँग जोडिइसकेका पारस सेलिबि्रटी खेलाडीका रूपमा विज्ञापन बजारमा सबैभन्दा बढी पकड भएका व्यक्ति समेत भएका छन् । मौदन बाहिर पनि राम्रो कमाई गर्नेमा उनको नाम सबैभन्दा अगाडि छ । पारसको विज्ञापन बजारको उपस्थिति सिजनल हो, विज्ञापनविज्ञ तथा पि|mल्यान्सर अभय पाण्डे भन्छन, क्रिकेट सुरु भएपछि विश्वयापी रूपमै क्रिकेटर विज्ञापन बजारमा छाउँछन् र त्यसपछि हराउँछन् ।
खेलाडी त्यसमा पनि विशेष गरेर क्रिकेटरको विज्ञापन आयु लामो नहुने विश्लेषण छ, उनको । पछिल्ला केही वर्ष हेर्दा वाषिर्क ५ अर्ब रूपैंया हाराहारी कारोबार गर्ने नेपाली विज्ञापन बजारमा स्थानीय सेलिबि्रटी र मोडलको उपस्थिति बढ्न थालेको छ । पारस जस्ता राष्ट्रिय हिरोसँगै सिनेमाका सदाबहार नायक राजेश हमाल र सबैभन्दा सफल कलाकार जोडी मदनकृष्ण श्रेष्ठ र हरिवंश आचार्य विज्ञापन बजारका सबैभन्दा ठूला खेलाडी छन् ।
व्यवसायी रकम, विज्ञापनको संख्या र असरका आधारमा हमाल र मह जोडीलाई अघि राख्छन् । सँगै काम गर्ने मह जोडी विज्ञापनमा पनि छुटिदैनन् । त्यसैले विज्ञापन बजारका सार्वधिक पि्रमियम ब्रान्ड पनि यी दुई हुन् । वर्षदिन चल्ने विज्ञापनका लागि २० देखि २५ लाख रूपैयाँसम्म कलाकारले माग गर्ने र पाउने अवस्था आएको छ, विज्ञापन व्यवसायी विशाल पुरुष ढकाल भन्छन् ।
एक्लै खेल्ने र बढी पारिश्रमिक पाउनेमा राजेश हमाल अघि छन् । बजार स्रोतका अनुसार सुटिङ हुने दिन, समय र विज्ञापनको अवधि हेरेर हमालले ८ देखि १० लाख रूपैयाँसम्म पारिश्रमिक लिन्छन् । मह जोडी र राजेश हमाल विज्ञापन बजारमा १ देखि १३/१४ नम्बरसम्म आउँछन्, विज्ञापन व्यवसायी सन्तोष सिलवाल गिरी भन्छन, नेपालको सहरी बजार सानो छ, ग्रामिण बजारमा सबैले चिन्ने सेलिबि्रटी कम छन् ।
त्यसैले होला, अधिकास विज्ञापनमा हमाल वा मह जोडी कुनै क्यारेक्टर नभएर स्वयम प्रचार गरिरहेका हुन्छन् । ब्रान्डका रूपमा आफूलाई स्थापित गरेपछि मात्रै यस्तो गर्न सम्भव छ । मह जोडीले धेरै वर्ष गरेको मिहिनेत लगानी बनेको छ, ढकाल भन्छन, अहिले त्यसको रिर्टन भइरहेको छ । हमाल पनि आफै ब्रान्डका रूपमा छाएका छन् । भारतमा अमिताभ वच्चनका धेरै सिनेमा नआए र नचलेपनि पनि विज्ञापन धेरै आउँछन ।
त्यसको कारण खुलाउँदै पाण्डे भन्छन, किनभने उनले केही बोल्दा सबैले सुन्ने र हेर्ने इमेज बनेको छ । राजेश हमालको पनि त्यस्तै हो । स्थानीय उत्पादन मात्रै नभएर विदेशी कम्पनीले पनि नेपाली सेलिबि्रटी मार्फत विज्ञापन गर्ने क्रम पछिल्ला वर्ष बढेको छ । हमालसँगै करिश्मा मानन्धर, निमा रुम्बा लगायत विदेशी कम्पनीले पत्याएका थोरै स्वदेशी सेलिबि्रटीमा पर्छन ।
विदेशी विज्ञापन यहाँ किन देखाउने भन्ने उठ्न थालेसँगै नेपालमा पनि राम्रो विज्ञापन बन्न सक्छ भन्ने विश्वास भयो, पाण्डे भन्छन, त्यसैले बहुराष्ट्रिय कम्पनीका विज्ञापनमा नेपाली सेलिबि्रटी छाउन थालेका हुन् । आकार र प्रभावसँगै केही वर्षयता बजार परिवर्तन हुन थालेको छ । पछिल्ला ४/५ वर्षमा अवस्था राम्रै परिवर्तन भएको छ, ढकाल भन्छन, प्रोजेक्ट र वर्ष हेरेर शुल्क तयार हुन्छ र पारिश्रमिक पाउने क्रममा पनि सुधार छ ।
विज्ञापन बजारमा नयाँ कलाकारको उपस्थिति पनि बढ्दो छ । नम्रता श्रेष्ठ, सदीक्षा श्रेष्ठ, माल्भिका सुब्बा, निशा अधिकारी पनि पछिल्ला समय विज्ञापन बजारमा देखिने क्रम बढेको छ । खेलाडी, गायकदेखि बैंकरसम्म विज्ञापनमा देखिन थालेका छन् । थोरै स्थापित सेलिबि्रटी र नयाँ अनुहारबीच पारिश्रमिकमा ठूलो खाडल छ । ४/५ लाख लिए भन्ने छन् । वास्तविकतामा ज्यादै कम पारिश्रमिक छ, बजारका एक निर्देशक भन्छन् ।
सेलिबि्रटी स्टाटस छुनेको संख्या कम रहेकाले पनि पारिश्रमिकमा फरक पर्ने गिरी बताउँछन् । सेलिबि्रटी भनेका इम्पोसिबल टु सि, टच एन्ड फिल भन्छन, गिरीले भने, त्यस अनुसार मेन्टेन हुनलाई पारिश्रमिक राम्रो पाउनु पर्यो र पारिश्रमिक पाउनका लागि त्यसै गरेर मेन्टेन हुनुपर्यौ । तर राम्रो पक्ष, पछिल्लो समय विज्ञापन पनि निश्चित अवधि तोकेर बन्ने क्रम सुरु भएको छ ।
धेरै जसो दुई वर्षका लागि गरिने सम्झौता अनुसार भुक्तानी पनि हुन थालेको छ । विदेशी कलाकार ल्याएर खेलाउन नसक्ने भएकाले पनि स्वदेशीको माग बढ्न थालेको छ । त्यसमा सिनेमा मात्र नभएर टेलिभिजनका कालाकारको पनि उपस्थिति बाक्लो छ । विदेश गएर विज्ञापन सुटिङ गर्ने छिटफुट घटना बाहेक विदेशबाट नेपाल आएर विज्ञापन बनाउने क्रम भने बढ्ने सम्भावना छ ।
विज्ञापन बजारका जानकार विदेशी एक्सपोजरको प्रसङ्गमा चिसो पेय पदार्थको सुटिङका लागि निमा रुम्बा विदेश पुगेको सम्भिmन्छन् । त्यही कम्पनीले भारतीय अभिनेता अमिर खानलाई भादगाउँले टोपी लगाएर नचाउँदै अर्को विज्ञापन पनि बनाएको थियो । विदेशमा चिनिएका र नेपाली विज्ञापनमा देखिएका नेपाली भने कम छन् । नेपालबाटै अभियन सुरु गरेर भारत पुगेकी मनीषा कोइराला र पछिल्लो समय बलिउडमा देखापरेका सुनिल थापा विदेशमा गरेको काम पछि स्वदेशी विज्ञापनमा देखिएका छन् ।
हाम्रोमा विज्ञापनमा सेलिबि्रटी प्रयोग गर्ने चलन पनि धेरै पुरानो छैन । टेलिभिजनको सुरुवातसँगै सम्भिmन सक्ने केही विज्ञापन बजारमा आए । डली गुरुङको चाउचाउको र मनिषा कोइरालाको मेगा उलको विज्ञापन सुरुका चर्चित विज्ञापनमा पर्छन, पाण्डे सम्झन्छन, तर त्यो समय दुवै सार्वजनिक रूपमा चिनिने गरेर चर्चित भैसकेका थिएनन् ।
सँगै नेपाल भित्रका विदेशीको क्रेज घट्ने पनि सम्भावना छैन । गत साता एउटा बहुराष्ट्रिय कम्पनीले बलिउड कलाकार साहरुख खानलाई प्रचारका लागि काठमाडौंमा उतार्यो । मिडिया कभरेजले उक्त योजना सफल भएको देखायो । नेपाली कलाकार विदेशी मिडियासम्म छाएका उदाहरण थोरै भए पनि छन् । पुराना हिरोइन मेलिना मानन्धर एक स्थापित भारतीय ब्रान्डको विज्ञापनमा छाएकी थिइन ।
पछिल्लो समय माल्भिका सुब्बा पनि हिन्दी भाषामा डब गरेर बजाइने विज्ञापनमा देखा परेकी छन् । नेपाली विज्ञापनको इतिहासमा पहिलो पटक भारतीय उत्पादनको नेपाली विज्ञापन बनाएर डब गर्दै भारतीय च्यानलमा देखाइएको छ, सुब्बाले आफ्नो फेसबुकमा मेलिनाको विज्ञापनबारे पनि उल्लेख गर्दै लेखेकी छन् । तर के गर्ने, विदेशमा चिनिएर वा ब्रान्डका रूपमा नेपाली कलाकारको उपस्थिति भने छैन ।

प्रकाशित : चैत्र ६, २०७१ ११:१३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT