थोरै सफलता र धेरै विवाद

विजय तिमल्सिना

सूचना प्रविधि क्षेत्रमा भएका उल्लेखनीय काम र घटनाहरूको समीक्षा गर्ने हो भने वर्ष २०१६ लाई थोरै सफलता र धेरै विवादको वर्षका रूपमा उल्लेख गर्न सकिन्छ ।

यो वर्ष नयाँ कुराको आविष्कारभन्दा बढी पुरानै प्रविधि परिस्कृत भए तर प्रविधि र यससँग जोडिएका केही आयामका कारण वर्षभरि विवाद चलिरहयो । 

सोसल मिडियाका नयाँ फिचर, केही विवाद र नयाँ डिभाइसको आगमन वर्षभरि चर्चाको विषय रहे । सामसुङ नोट सेभेनको दु:खद् अन्त्य, आइफोन सेभेनको आगमन, आईओएस टेन, सिरी, फेसबुकको विवादजस्ता विषयले यो वर्ष धेरै चर्चा पाए । साथै, यो वर्ष एन्ड्रोइड नुगटको आगमन, विन्डोज १० टेनको अपग्रेड चर्चा पनि उत्कर्षमा थिए ।
तर, चर्चाको हिसाबले हेर्दा यो वर्षलाई पोकेमन गोको वर्षभन्दा पनि फरक नपर्ला किनकि यो वर्ष पोकेमन गोको चर्चाले ब्राजिलमा भएको रियो ओलम्पिकलाई समेत पछि पार्‍यो । रिलिज भएको केही दिनमै नेपालमा पोकेमन खोज्नेको संख्या बढे पनि यो धेरै दिन टिकेन । आधिकारिक रूपमा रिलिज नभएको देशमा पोकेमन गो अहिले चल्दैन तर रिलिज भएका देशहरूमा यसको चर्चा सायद अन्य सबै विषयभन्दा बढी भएका थिए । यसअघि सायदै मोबाइलमा खेलिने खेलको चर्चा त्यति भएको थियो होला जति यो वर्ष पोकेमन गोको भयो । 
सूचना प्रविधिको ट्रेन्डको कुरा गर्दा लाइभ भिडियोको लोकप्रियता यो वर्ष चर्चामा रह्यो । सबैभन्दा धेरै प्रयोगकर्ता भएको सोसल मिडिया साइट फेसबुकले सबै प्रयोगकर्ताका लागि यो वर्ष लाइभ भिडियो फिचर सुरु गर्‍यो । यसबाहेक माइक्रो ब्लगगिङ साइट ट्वीटरले पनि आफ्नो छुट्टै एप पेरिस्कोपको सट्टा सिधै एपबाट लाइभ गर्न सकिने फिचर सुरु गर्‍यो । फेसबुकमा दैनिक लाइभ हुने संख्यालाई हेर्दा लाइभ भिडियोमा प्रयोगकर्ताको आकर्षण बढेको दाबी गर्न गाह्रो हुन्न । साथै, म्यासेजिङ एपमा पनि प्रयोगकर्ताले भिडियो कल रुचाउन थालेको वर्षका रूपमा यसलाई लिन सकिन्छ । यो वर्ष ह्वाट्सएपसहितका म्यासेजिङ एपहरूले लाइभ भिडियोको सुविधा सुरु गरेका थिए ।
भ्वाइस रिकग्निसन टेक्नोलोजी यो वर्ष धेरै चर्चा भएको विषयमा पर्छ । आइफोन सेभेनसँग ताररहित एयरपोडको आगमन, विभिन्न टेक्नोलोजी कम्पनीको भ्वाइसमा केन्द्रित अनुसन्धानका कारण पनि यसको चर्चा बढी भयो । एप्पलले आफ्नो आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स सिरीलाई सुधारेको घोषणा यही वर्ष गरेको थियो भने गुगलले पनि आफ्नो पछिल्लो अपरेटिङ सिस्टममा यो प्रविधि सुधारेको दाबी गरेको छ । यही बीचमा गुगलले यो वर्ष आफ्नो भिडियो कलिङ एप डुओ र भ्वाइस म्यासेजिङ एप एल्लो सार्वजनिक गरेको छ । 
अप्रिलमा फेसबुकले आफ्नो म्यासेन्जरमा च्याटबट फिचर सुरु गरेपछि त्यसको पनि खुबै चर्चा भयो किनकि यो प्रयोगकर्ताका लागि नयाँ फिचर थियो र यसलाई प्रयोग गर्नेहरूका लागि पनि केही नयाँ । च्याटबटले मानिसको सहाराबिना प्रयोगकर्तालाई रिप्लाई गर्न सक्छ । अहिले फेसबुकबाट हुने धेरै सम्पर्क र व्यवसायका लागि च्याटबट प्रयोग भइरहेको छ । समयसँगै यसमा हुने सुधार र प्रयोगकर्ताको रुचिको आधारमा यसको भविष्यको निर्धारण हुनेछ ।
आफ्नो दुई दशक लामो मोबाइल उत्पादन यात्रालाई अन्त्य गर्दै ब्ल्याकबेरीले आफ्नो फोनको डिजाइन र बिक्रीको जिम्मा अन्य कम्पनीलाई दिने निर्णय पनि यो वर्षभरि चर्चाको विषय रह्यो । स्मार्टफोन बजारमा आफ्नो आधिपत्य नगन्य भइसकेको र आफ्नो पछिल्ला डिजाइनलाई पनि प्रयोगकर्ताले नरुचाएपछि ब्ल्याकबेरीले खाएको हार सायद अन्य स्मार्टफोन निर्माताका लागि पाठ सावित भयो किनकि ब्ल्याकबेरी यस्तो कम्पनी हो जुन बजारमा कुनै बेला एप्पलको आइफोन र एन्ड्रोइड डिभाइसभन्दा अगाडि थियो, बिक्रीमा र ब्रान्ड भ्यालुमा पनि ।
आईओएस टेनको आगमन र म्याकबुकमा अपरेटिङ सिस्टम सियराको आगमन यो वर्षको एउटा महत्त्वपूर्ण घटना थियो भन्दा फरक नपर्ला । धेरै नयाँ कुरा नअटाए पनि आईओएस टेनमा केही फिचरलाई एप्पलले सुधारेको छ र यसमा भएको भर्चुअल असिस्टेन्ट सिरीलाई सुधारेको छ । साथै, सिरीले एप्पलबाट अन्य केही एपलाई पनि सपोर्ट गर्छ । यही सुविधा पहिलो पटक म्याकबुक प्रयोगकर्ताहरूले पनि यही वर्षदेखि पाउन थालेका छन् । अहिले म्याकमा सियरा प्रयोग गर्नेहरूले सिरीको सहयोग लिन सक्छन् ।
अहिलेका अधिकांश स्मार्टफोनमा प्रयोग भइरहेको गोरिल्ला स्क्रिनको पाँचौं जेनेरेसन सार्वजनिक हुनु यो वर्षको अर्को सुखद पक्ष हो । उत्पादकको दाबीअनुसार यो यसअघिका स्क्रिनभन्दा बढी बलियो र प्रभावशाली हुनेछ जसका कारण अबका केही समयपछि स्मार्टफोनको स्क्रिन बलियो हुनेछ ।
पछिल्लो केही वर्षयता चालकरहित कारको चर्चा भई नै रहेको छ । तर, यो वर्ष भने सिंगापुरले आफ्नो सडकमा चालकरहित कारलाई ट्याक्सीका रूपमा परीक्षण नै सुरु गर्‍यो । सन् २०२० भित्र सिंगापुरका सबै ट्याक्सीलाई चालकरहित बनाउने सरकारको योजना छ । साथै, इन्टेल र बीएमडब्लूजस्ता ठूला कम्पनीबीच चालकरहित कार बनाउने सम्झौता हुनु, चिनियाँ कम्पनीले आफ्नो चालकरहित कारको परीक्षण गर्नु र एप्पलले समेत चालकरहित कार बनाउने योजना रहेको सार्वजनिक गर्नुले यो वर्ष बढी चर्चा पाएको छ । यस्ता बहसहरू प्राय: भविष्यमा सबै कारहरू चालकरहित बनाउन मिल्लान कि नमिल्लान भन्ने विषयमा केन्द्रित थिए ।
माइक्रोसफ्टले नोकियासँग किनेर आफ्नो ब्रान्डमा उत्पादन गरिरहेको मोबाइल युनिट यो वर्षदेखि बन्द भएको घोषणा गरेको छ । कुनै बेलाको सबैभन्दा सफल ब्रान्ड नोकियाको फोन युनिट किनेको माइक्रोसफ्टले मोबाइल फोनको सट्टा सफ्टवेयरमा आफूलाई केन्द्रित राख्ने घोषणा गरेको छ ।
यो वर्ष केही विवादका घटना पनि भए । आइफोन उत्पादक एप्पल र अमेरिकी अनुसन्धान निकाय एफबीआईबीचको विवादले धेरैको ध्यान खिच्यो र यसले डाटा सेक्युरिटीको बहस पनि जन्मायो । अमेरिकाको सान बर्नार्डिनोमा अन्धाधुन्ध गोली प्रहार गर्नेमध्ये एक जनाको आइफोन एफबीआईले हात पारेपछि एप्पलले त्यसलाई अनलक गर्न अस्वीकार गरेको थियो । जसका कारण फोन उत्पादकहरू सरकारी निकायले भन्दैमा यस्तो काम गर्न बाध्य हुने कि नहुने भन्ने ठूलो विवाद जन्मियो । अनि त्यसले डाटा सेक्युरिटीसम्बन्धी बहस सघन भयो । यद्यपि यो मुद्दामा एप्पलले एफबीआईको भनाइ अस्वीकार गरिरह्यो । बरु यसबाट पाठ सिकेर म्यासेजिङ एपहरूले आफ्नो प्रयोगकर्ताको च्याट कन्भर्सेसन बीचमा कसैगरी ह्याक भए पनि पढ्न नमिल्ने गरी इन्क्रिप्सन फिचर सुरु गरे ।
सोसल मिडिया साइटहरू मिडिया हुन् कि होइनन् र यसलाई कुनै कानुनी दायरामा राख्ने कि नराख्ने भन्ने विवादले पनि यो वर्षको अन्तिम दुई महिना संसारभरि चासोको विषय बनिरह्यो । फेसबुकमा सेयर भएको नक्कली समाचारले अमेरिकी मतदान प्रभावित भएको अनुसन्धानपछि यस्तो बहस जन्मिएको थियो । यसले के पनि देखाउँछ भने सोसल मिडियाहरू यति प्रभावशाली भएका छन् कि यसले मानिसको विचारसमेत तत्काल बदल्न सक्ने हैसियत राख्न थालेका छन् । फेसबुकमा सेयर हुने यस्ता गलत जानकारी अहिले धेरैका लागि टाउको दुखाइको विषय हुन थालेको छ ।
प्रविधि क्षेत्रमा केही उपलब्धि, केही विवाद र केही बहसका बीच यो वर्ष बित्यो । सायद, आगामी वर्ष केही यस्ता उपलब्धि परिस्कृत हुनेछन् र विवादहरू समाधानतिर लाग्नेछन् । 
–एजेन्सीको सहयोगमा

प्रकाशित : पुस १५, २०७३ ०९:५२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

थिंक पिंक, अफ द सोल्जर र मिडी स्कर्ट

सजना बराल

फिलिपिन्सकी फेसन ब्लगर जेनिफर बाचडिमले सन् २०१६ को सुरुवातमै भनेकी थिइन्– ‘यो साल अफ द सोल्जर ड्रेसको ट्रन्डे देखिनेछ ।

थिंक पिंक कायम रहेनेछ । टाई–डाई पहिरन हिप्पी आन्दोलन सम्झाउन सफल हुनेछन् ।’ जेनिफरको उक्त फेसन फोरकास्ट धेरै हदसम्म मिल्न गयो । टाई–डाई भने उतिसाह्रो चर्चामा आएन । 

क्रिटिक्सहरूका अनुसार फेसन ट्ेरन्ड कसरी, कुन बेला र ठ्याक्कै केले परिवर्तन गर्छ भन्ने यकिन हुँदैन । यद्यपि, कुन साल कस्तो ट्ेरन्ड सेट हुन्छ भन्ने कुरा अन्तर्राष्ट्रिय फेसन जगत्मा भने लगभग पहिले नै निश्चित हुन्छ । कुन रङ बढी चलाइन्छ, म्याटरियल के प्रयोग हुन्छन्, कस्तो कट्समा बढी चल्छन् जस्ता कुरा फेसन क्रिटिक्सले पहिले नै अनुमान लगाउन सक्छन् । 
आउँदो आइतबारबाट अङ्ग्रेजी नयाँ वर्ष यानी सन् २०१७ सुरु हुँदैछ । नयाँ सालको फेसन संसार कस्तो हुनेछ, त्यो त समयले देखाइहाल्ला । अहिलेलाई भने हामी पुरानै वर्षको गतिविधि पल्टाउनेछौं । फेसन क्षेत्रमा २०१६ लाई गुलाबी रङको वर्चस्व रहेको सालका रूपमा सम्झिनुपर्ने भएको छ । स्तन क्यान्सरविरुद्ध चेतना फैलाउने उद्देश्यले थालिएको ‘थिंक बिफोर यु पिंक’ अभियानलाई सेलेब्रिटीहरूले पहिरनमार्फत निकै बढावा दिए यसपालि । 
बेल्जियममा सन् २००२ बाटै सुरु भएको उक्त अभियान अहिले आएर अझै व्यापक बनिरहेको छ । थिंक पिंकका नाममा २०१६ मा थुप्रै च्यारिटी फेसन सोसमेत आयोजना गरिए । फेसन डिजाइनर एवं गायिका भिक्टोरिया बेकह्यामले गुलाबी रङलाई आफ्नै ‘ब्वाइइस’ (केटा शैलीको) लुक्समा पहिरिएकी थिइन् । बेलायती राजकुमारी केट मिडलटन, गायिका केटी पेरी आदि पनि गुलाबी पहिरनमा ठाँटिएको मनग्गे देखियो ।
अक्टोबर महिनामा थिंक पिंक व्यापक बनेको भए पनि वर्षको अन्त्यतिर सेलेब्रिटीहरूले रातो रङ बढी रुचाए । क्रिसमस, नयाँ वर्ष जस्ता चाडले गर्दा हुनुपर्छ पछिल्ला महिनामा आयोजित अवार्ड कार्यक्रमदेखि डिनर पार्टी र नाइट वाकमा निस्किँदासमेत विदेशी कलाकारलाई रातो पहिरनमा भेटिएको थियो । ‘संयोग हो कि के हो ?’ अमेरिकी म्यागजिन बिलबोर्डले लेखेको थियो, ‘कलाकारहरू रातो लुगा मात्रै लगाइरहेका छन् ।’
फेब्रुअरीमा सम्पन्न ५८ औं ग्रामी अवार्डदेखि डिसेम्बरसम्मका तस्बिर राखेर बिलबोर्डले कलाकारको रातो रङप्रतिको मोह देखाएको थियो । गायिका एरियाना ग्रान्डी, केटी पेरी, सेलेना गोमेजलगायतको तस्बिर उक्त म्यागजिनमा छ । 
कुनै बेला प्राय: सेलिब्रिटीहरूले मात्रै लगाउने गरेको अफ द सोल्जर टप अर्थात् कुम देखाएर लगाइने टप्सहरू यो साल स्ट्रिट फेसनकै रूपमा छाए । भारत, नेपाललगायत दक्षिण एसियाली मुलुकहरूमा समेत यस्तो गेट–अप प्रशस्त देखियो । फेसनको राजधानी मानिने पेरिस, न्युयोर्क, मिलान र लन्डनमा लेदर ज्याकेट, रकसाक झोला, हाई राइज जिन्स र किनोमो स्ट्रिट फेसन बनेका थिए । 
‘हामीकहाँ विदेशी फेसनको ठूलो प्रभाव छ,’ विगत २५ वर्षदेखि नेपाली फेसन क्षेत्रमा सक्रिय रहँदै मोडल एवं फेसन कोरियोग्राफर प्रशान्त ताम्राकारले भने, ‘पहिले लाहुरे परिवारले फेसन भित्राउँथे । अहिले सबै फेसन कन्सस भइसकेका छन् ।’ दक्षिण एसियाली मुलुकहरूमा विश्व फेसनको प्रभाव परे पनि यहाँ विशुद्ध विदेशी फेसन भने देख्न नपाइने उनले बताए । 
प्रशान्तका अनुसार दक्षिण एसियाली देशमा विदेशी र स्थानीय फेसन मिक्स्ड भएर हाइब्रिड संस्कृति सिर्जना हुने गरेको छ । उनको भनाइलाई २०१६ मा खुबै चलेको ‘इन्डो–वेस्टर्न वेयर’ को ट्ेरन्डले प्रमाणित पनि गर्छ । नेपाल, भारत, पाकिस्तान, बंगलादेश, श्रीलंकाजस्ता मुलुकमा पश्चिमा र स्थानीय पहिरनको फ्युजन गराउने चलन अहिले बढेको छ । सारी, ब्लाउज, कुर्ती, लेहेंगा जस्ता रैथाने लुगालाई गाउन, टनिक, वान पिस जस्ता अर्बान ड्ेरससँग फ्युजन गराइन्छ ।
अघिल्ला वर्षहरूमा झैं पार्टी वेयरका लागि यसपालि बढी नै इम्ब्रोइडर्ड लुगा रुचाइएको पाइयो । बलिउडमा यसपालि करिना कपुर खानको ‘म्याटरनिटी स्टाइल’ ले धमाका मच्चायो । पुक्क फुलेको पेटसहित उनले ल्याकमे फेसन विकको र्‍याम्पमा उत्रिएर मन्तव्य दिँदा निकै तारिफ पाएकी थिइन् । जुही चावला र सोफी चौधरीले लगाउने गरेका लामा कुर्ता यसपालि ‘रिभाइभ’ भए । यद्यपि कुर्तीको डिजाइन भने फरक छन् ।
०००
अमेरिकी गायिका बियोन्सेले फेब्रुअरीमा लन्च गरेको ‘फर्मेसन...’ म्युजिक भिडियोमा गुसी ब्रान्डको मिडी स्कर्ट लगाएकी छिन् । उनले झैं बलिउड अभिनेत्री दीपिका पादुकोणले पनि रातो ब्लाउज र स्कर्टमै गएको सेप्टेम्बरमा एक म्यागजिनका लागि फोटोसुट गराएकी थिइन् । वास्तवमा यो वर्षैभरि सेलेब्रिटीहरूले रेड कार्पेटदेखि व्यक्तिगत घुमफिरका क्रममा समेत थरीथरीका मिडी स्कर्ट लगाएको देखियो ।
भारतीय फेसन क्रिटिक्सहरूले २०१६ लाई बम्बर ज्याकेटको वर्षसमेत भनेका छन् । ट्राभल–वेयरका रूपमा गायिका रिहानादेखि अभिनेत्री आलिया भट्टले समेत यस्तो ज्याकेट लगाएको उनीहरूले उल्लेख गरेका छन् । कम्मरमा इलास्टिक भएको छोटो साइजको उक्त ज्याकेट लगाउनेमा ज्याकलिन फर्नान्डेज र प्रियंका चोपडासमेत थिए । 
एयरपोर्टमा भेटिँदा उनीहरू धेरैजसो बम्बर ज्याकेटमै हुने गरेको बताइन्छ । ‘यस्तो लाग्छ हरेक व्यक्तित्व, मुड र समारोहलाई मिल्ने गरी बम्बर बनाइएका छन्,’ भारतीय समीक्षकहरू भन्छन्, ‘यो वर्षको प्रिय पहिरन यसलाई मान्न सकिन्छ ।’ त्यसो त क्रप टप्स, पमपम र स्लोगन टिज पनि फेसनमै थिए यसपालि । द भोग म्यागजिनले गरेको सर्वेक्षणअनुसार सन् २०१६ को फेसन ट्ेरन्डमा अहिलेसम्म अफ द सोल्जर ड्रसे, थिंक पिंक, ओभर द नि बुट, किमोनोलगायत अग्रस्थानमा देखिन्छन् । 

प्रकाशित : पुस १५, २०७३ ०९:५१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्