विकेन्ड कसरी बिताउने ?

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — एक अध्ययनका अनुसार सातामा ५० घण्टा बढी काम गर्ने मानिसको काम गर्ने क्षमतामा विस्तारै ह्रास आउँदै जान्छ ।

जब कामले ५५ घण्टाको रेखा पार गर्छ, त्यसपछि काम गर्नुको कुनै औचित्य नै हुँदैन । त्यसको अर्थ हो, सातामा ७० घण्टा खटिएर गर्नेबाट हुने काम र ५५ घण्टा गर्नेबाट हुने काम एकै स्तरको हुन्छ ।

त्यसैले त धनाढ्यहरूले विकसित गरेको बिदा बनाउने चलन ‘विकेन्ड कल्चर’ लोकप्रिय भइरहेको छ । उनीहरू त्यो समयमा काममै हुन्छन् र हुँदैनन् पनि । भनाइको मतलब उनीहरूको त्यो समय आनन्दसँग बसेर विगतको साताको समीक्षा गर्छन् र भविष्यको योजना बुन्छन् । यहाँ केही आर्थिक रूपमा सफल व्यक्तिहरूसँग गरिएको कुराकानीमा आधारित भएर सप्ताहन्तमा समय कसरी व्यतीत गर्ने भन्नेबारे केही टिप्स :

१। सधैं एकै समयमा उठ्ने
जो कसैलाई पनि सप्ताहन्तमा अलि धेरैबेर सुत्न मन लाग्छ । तर त्यो केही समयको आनन्दले दैनिक जीवनको क्रियाकलापलाई नराम्रो असर गर्छ । शरीरले हाम्रो दैनिकीअनुसार एक प्रकारको सुत्ने, उठ्ने र काम गर्ने चक्रीय प्रणाली आफैं तयार गरेको हुन्छ । त्यसअनुसार हामी चल्यौं भने हामीलाई काम गर्ने बेला निद्रा लाग्दैन र ताजा महसुस गरिरहन्छौं । एक दिन अबेरसम्म सुत्दा शरीरमा एक प्रकारको थकान रहिरहन्छ, जसले गर्दा बिदाको दिन त बिग्रिन्छ नै आइतबारको दिन पनि अल्छी लागिरहन्छ । किनभने शरीरलाई लाग्छ, उठ्ने समय भएकै छैन । त्यसैले जुनसुकै दिन होस् एकै समयमा सुत्नुस्, एकै समयमा उठ्नुस् ।

२। बिहानको समय आफ्नै लागि
परिवारसँगै छ भने आफूले भनेको समयमा सबै काम गर्न पाइन्छ भन्ने हुँदैन । त्यसैले बिहान सबेरै उठेर केही समय व्यायाम गर्दा शरीरमा फूर्ति आउँछ । सबै नित्यकर्म र व्यायाम सकेर बस्दा लगभग ३­­­­–४ घण्टा भइसकेको हुन्छ । बाँकी समय काम गर्ने उत्कृष्ट समय हो । त्यसैले यो बेला केही दिमागी काममा आफूलाई व्यस्त बनाउनुपर्छ ।

३। स–साना साहसिक योजना
केहीले कन्सर्ट हेर्न जानु अथवा नयाँ खुलेको होटल वा रेस्टुराँमा जानु, सधैं ट्रेडमिल वा घर वरपर दौडनुहुन्छ भने त्यो नगरेर हाइकिङ जानुपर्छ । लामो समयदेखि नगरेका वा पूर्ण रूपमा नयाँ केही गर्नुपर्छ । केही राम्रो हुँदै छ वा आउँदै छ भन्ने सोचले पनि शरीरमा सकारात्मक ऊर्जाको विकास हुन्छ । त्यसैले आउँदो शनिबार केही रमाइलो गरिन्छ भन्ने योजना भयो भने साता नै राम्रोसँग कट्छ । त्यस साताभरि ‘मुड फ्रेस’ रहन्छ ।

४। आफ्नो लगावलाई स्थान
साताभरिको थकान मेट्ने अर्को राम्रो काम भनेको आफूलाई मन पर्ने काम गरेर दिन बिताउनु पनि हुन सक्छ । हरेक दिनको भागदौडबाट विश्राम लिएर आफूलाई मनपर्ने किताब पढ्ने, गीत–संगीत सुन्ने, गाउने, बजाउने, पकाउने वा बच्चाहरूसँग खेल्ने गरे पनि थकानबाट मुक्ति मिल्छ ।

५। काम घरमा नलग्ने
सप्ताहन्तमा कामलाई पूर्ण रूपमा कार्यालयमै छोडेर मात्र घर जानुपर्छ । सप्ताहन्तमा घरमा भए पनि कार्यालयकै फोन उठाउने वा इमेलहरूको जवाफ लेख्ने गरिएको छ भने त्यो पूर्ण रूपमा गलत हो । त्यसो गरे बिदा बस्नुको कुनै अर्थ नै हुँदैन । हो, बिदामा पनि कुनै एक समय आफ्नो कार्यालयको इमेल चेक गरेर अत्यन्त जरुरीको मात्रै जवाफ लेख्दा भने खासै फरक पर्दैन । तर कार्यालयकै लागि २४ दिन, सातै बार उपलब्ध हुनु गलत हो ।

६। हरेक साता एकै काम नगर्ने
यदि हरेक साताको सप्ताहन्तमा बगैंचामा काम गर्छ भने त्यो पनि एक प्रकारको काम नै हुन जान्छ । त्यसैले सकेसम्म हरेक साता भिन्न काम गर्नुपर्छ ताकि दिमाग र शरीरलाई यो सधैंको काम हो भन्ने भान नहोस् । शरीर र दिमागले पनि केही सुस्ताउने समय पाऊन् ।

७। व्यायाम गर्न नछुटाउने
पूरा साता व्यायाम गर्ने समय पाइँदैन भने पनि सप्ताहन्तमा केही व्यायाम गर्नैपर्छ । व्यायाम शरीरका लागि मात्र नभएर दिमाग स्वस्थ राख्न पनि आवश्यक हुन्छ । व्यायाम गर्दा शरीरमा नयाँ सोच पनि आउँछ । त्यसैले शनिबारको दिन अल्छी भएर बस्ने काम त गर्नै हुन्न ।

८। साताभरका कुरा सोच्नुपर्छ
साताभरि गरेका कुराहरू सोचेर के ठीक भयो, के बेठीक भनी पहिल्याउनु भविष्यका लागि राम्रो हो । केही गलत भएको रहेछ भने पनि सच्याउन र पुन: नदोहोरिन दिन के गर्न सकिन्छ भनेर सोच्ने समय मिल्छ । त्यस्तै भविष्यमा के गर्दा उचित हुन्छ भन्ने सोच बनाएर साताको सुरुवात गरेमा साताभरि धेरै काम गर्न सकिन्छ ।

९। परिवारसँग समय
माथि उल्लिखित सबै काम गरेर पनि परिवारसँग राम्रो समय बिताउनु निकै उचित हुन्छ किनभने साताभरि परिवारका सबै सदस्य केही न केही काममा व्यस्त हुँदा त्यो दिन कसले के गरिरहेको छ र के गर्नुपर्छ भन्ने पनि थाहा हुन्छ । परिवारसँग समय व्यतीत गर्दा एक प्रकारको छुट्टै आनन्द पनि त महसुस हुन्छ । समय भएका बेला परिवारसँग बिताइएन भने पछि त्यो समय चाहेर पनि फर्केर आउँदैन ।

१०। आउने साताको तयारी
केही नभए पनि शनिबारको दिन सकिनै लाग्दा भोलि आइतबारदेखि अर्को शुक्रबारसम्म आफूले के–के गर्ने भनेर सोच्यो भने पनि काम गर्न सहज हुन्छ । त्यो हिसाबमा धेरै कामहरूको समय मिलाउन वा पूर्वतयारी गर्न पनि दिमागी रूपले तयार भइरहनु हुन्छ ।

–फोब्र्स म्यागजिन

प्रकाशित : चैत्र १६, २०७४ ०९:३२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

फोर्ब्स सूचीमा दूरदर्शी उद्यमी

विजय तिमल्सिना

काठमाडौँ — अमेरिकी म्यागजिन फोर्ब्समा सन् २०१८ को ३० वर्षमुनिको एसियाका प्रभावशाली व्यक्तिहरुको सूचीमा पर्नका लागि १० हजार बढीले आवेदन दिएका थिए । त्यसबाट फोर्ब्सको एसिया संस्करणले ३ सय जना छनोट गर्दै मंगलबार सूची सार्वजनिक गर्‍यो ।

त्यसमा चार नेपाली उद्यमका ६ जना संस्थापक छन् । फोर्ब्सले तीन वर्षयता निकाल्दै आएको यस सूचीमा पर्नुलाई ठूलै उपलब्धि मानिन्छ । फोर्ब्सले हरेक वर्ष अमेरिकामा ६ सय, युरोप र एसियाका ३–३ सय प्रभावशाली युवाको सूची तयार पार्दै आएको छ । उसले १० विधामा ३०–३० जनाको सूची निकाल्ने गरेको छ। अघिल्लो वर्ष नेपालका पाँच युवा फोर्ब्सको सूचीमा थिए । उनीहरुको दूरदर्शिता, दिगो र फरकखाले प्रभावका आधारमा यो सूची तयार पारिएको फोर्ब्सले जनाएको छ।

निशान चण्डी, सचित पण्डित, सुवास श्रेष्ठ
संस्थापक, इको सेल
इको सेलले थाई प्रविधिमा आधारित भएर सिमेन्ट र अन्य सामग्री प्रयोग गरी इँटा बनाउँछ । यी इँटा आपसमा ‘लक’ हुने भएकाले यसबाट निर्मित घर भूकम्प प्रतिरोधी हुन्छन् । यो इँटाको प्रयोगमा प्लास्टरको आवश्यकता पनि पर्दैन । त्यसैले इको सेलको इँटाबाट घर बनाउँदा लागत पनि ३० प्रतिशत कम हुन्छ ।

इको सेलले इँटा पोलेर नभई पानीमा भिजाएर बनाउने भएकाले वातावरणमैत्री भएको यसका एक संस्थापक सचेत पण्डित बताउँछन् । नेपालमा २०७२ सालको भूकम्पले ५ लाख बढी घर ध्वस्त भएको थियो भने करिब तीन लाख घर क्षतिग्रस्त बनेको थियो । भूकम्पका बेला राहत बाँड्न सिन्धुपाल्चोक, दोलखा र गोरखासम्म पुगेका सचित, निशान चण्डी र सुवास श्रेष्ठले गाउँमा घरहरू भत्किएको देखेका थिए । एमबीए अन्तिम सेमेस्टरमा पढिरहेका उनीहरूले लगत्तै इको सेल इन्डस्ट्रिज नाम दिएर उद्योग खोलेका हुन् ।


भूकम्प गएको तीन महिनापछि इन्टरनेटमा खोजेर यस्तो उद्योग खोल्ने आइडिया फुरेको निशानले बताए । ‘पहिला गैरप्राविधिक विषय पढेका साथीहरू मिलेर स्थापना गरेका थियौं । अहिले हाम्रो समूहमा इन्जिनियर साथीहरू पनि समावेश छन् । त्यसैले काम गर्न सजिलो भएको छ,’ उनले भने । बनेपामा इँटा उत्पादनका लागि फ्याक्ट्री स्थापना गरिएको छ । नजिकका जिल्लाबाट अर्डर आउँदा सोही फ्याक्ट्रीमा इँटा बनाएर बिक्री गरे पनि टाढाबाट अर्डर आए त्यहीं गएर सानो इँटा बनाइदिने गरेको निशानले बताए ।

इको सेलले १५ स्थानमा शाखा खोल्ने सम्झौता गरिसकेको छ । पाँच शाखा सञ्चालनमा आइसकेको छ । शाखामा जनशक्ति उत्पादनका लागि तालिम दिने र मेसिन उपलब्ध गराउने काम कम्पनीले गर्छ । भूकम्प पुनर्निर्माणमा काम गरिरहेका गैरसरकारी संस्थाहरू पनि इको सेलका ग्राहक बनेका छन् । इँटा निर्माणमा उनीहरू सिमेन्टबाहेक स्थानीयस्तरमै उपलब्ध बालुवालगायत सामग्री प्रयोग गर्छन् । कम्पनी आफैंले स्थानीयवासीलाई इँटा जोड्ने तरिका पनि सिकाइन्छ । ‘सिकेपछि जोसुकैले पनि आफैं इँटा जोड्न सक्छन्, जसको घर बनाउने हो, उसैले घरको पर्खाल बनाउन सक्छन्,’ निशानले भने ।

आयुषी केसी
संस्थापक/सीईओ, खालीसिसी
फोहोर व्यवस्थापनको लक्ष्यसहित करिब १० महिनाअघि खोलिएको खालीसिसी म्यानेजमेन्टले अहिले काठमाडौं र वरपरका क्षेत्रमा उल्लेख्य नाम कमाइसकेको छ । यसका संस्थापक/सीईओ आयुषी केसीलाई यही कामका लागि सामाजिक उद्यमशीलता विधातर्फ फोर्ब्सले एसियाको उत्कृष्ट ३० को सूचीमा समावेश गरेको हो । खालीसिसी केही महिनाअघि गुगलको स्टोरिज सर्च प्रतिस्पर्धामा पनि अन्तिम मनोनयनमा परेको थियो ।

खालीसिसीले अहिले चक्रपथभित्र र वरपरका क्षेत्रका घर, कार्यालय, होटललाई सेवा दिइरहेको छ । ‘रिसाइकल’ गर्न मिल्ने फोहोर किन्ने व्यक्तिहरू घर–घरमा आउने भए पनि खालीसिसीको विशेषता भनेको आफूलाई पायक पर्ने समयमा यस्ता सामान किन्ने मानिसलाई बोलाउन सकिने व्यवस्था हो । यस्ता सामग्री घर–घरमा गएर किन्ने व्यक्तिहरूलाई नै खालीसिसी म्यानेजमेन्टले आफ्नो नेटवर्कमा आबद्ध गरेको छ । अहिलेसम्म १ सय ५० बढी यस्ता व्यक्तिहरू खालीसिसीको सम्पर्कमा छन् । उनीहरूलाई प्रयोग गरी चक्रपथभित्र र केही टाढाबाट पनि सामग्रीहरू संकलन गरिन्छ ।

‘सबै घरमा यस्ता सामग्री हुन्छ जुन हामी बिक्री गर्न चाहन्छौं,’ संस्थापक आयुषी केसी भन्छिन्, ‘त्यसलाई आफूलाई पायक पर्ने समयमा किन्ने मानिस बोलाएर बिक्री गर्दा सजिलो हुन्छ र त्यसको मूल्य पनि पाइन्छ ।’ काठमाडौं कलेज अफ म्यानेजमेन्टबाट बीबीए सकेकी उनले आफू अमेरिका भ्रमणमा गएका बेला त्यहाँको फोहोर व्यवस्थापन प्रणालीबाट प्रभावित भई यस्तो व्यवसाय सुरु गरेको बताइन् ।

स्थापनाको केही समयमा नै खालीसिसी चर्चित बन्यो । फोहोर किन्न आउनुपर्‍यो भने कम्पनीलाई फोन गर्न, फेसबुकमार्फत म्यासेज गर्न सकिन्छ । हालै कम्पनीले आफ्ना नियमित ग्राहकलाई अनलाइन लग–इन उपलब्ध गराएको छ, यसबाट आफूले बिक्री गरेको फोहोरको तथ्यांक पाउन सकिन्छ । फोहोरलाई आफूलाई पायक पर्ने समयमा बिक्री गर्न मिल्ने भएकाले झन्झट नहुने केसीको तर्क छ ।

खालीसिसीले आफूले किनेको यस्ता रिसाइकल गर्न मिल्ने फोहोर बिक्री गरिरहेको छ । ‘हामीसँग यस्ता फोहोर राख्ने गोदाम छैन । त्यसैले घर–घरबाट किनेका फोहोर सोझै बिक्री गर्छौं,’ आयुषी भन्छिन्, ‘पुन: प्रयोग गर्नका लागि किन्नेहरूलाई पनि फोहोर उपलब्ध गराउँछौं ।’ खालीसिसीमा आबद्ध फोहोर संकलनकर्ताहरूको आम्दानी पनि ३० प्रतिशतसम्म वृद्धि भएको केसीको दाबी छ । उनी भन्छिन्, ‘उहाँहरू पहिला घर–घरमा खोज्दै जाँदा कति दिनसम्म बिक्रेता नै नभेट्ने पनि हुन्थ्यो । अहिले हामीलाई आएको अनुरोधका आधारमा उहाँहरू घर–घरमा जान व्यस्त हुनुहुन्छ ।’ व्यावसायिक रूपमा सञ्चालन गर्दा फोहोर संकलनकर्ताको सम्मान पनि हुने उनको बुझाइ छ ।

कञ्चन अमात्य
संस्थापक, दिगो माछापालन अभियान
केही महिनाअघि मात्रै अमेरिकी पूर्वराष्ट्रपति बिल क्लिन्टनको ‘क्लिन्टन फाउन्डेसन’ बाट ग्लोबल इनिसिएटिभ प्रेसिडेन्सियल अनर रोल अवार्ड जितेकी कञ्चन अमात्य सामाजिक उद्यमशीलता विधामा फोर्ब्सको सूचीमा परेकी हुन् । उनले स्थापना गरेको दिगो माछापालन अभियान (एसएफएफआई) ले नेपालका ग्रामीण भेगमा खाद्य संकट र गरिबी निवारणलाई सहयोग गरेको फोर्ब्सले जनाएको छ । उनको अभियानले ग्रामीण महिलालाई आर्थिक उपार्जनका लागि सीपसहित उद्यमशीलताका लागि सहयोग पनि गरिरहेको छ । २३ वर्षीय उनी संयुक्त राष्ट्रसंघअन्तर्गत महिलाको आर्थिक सशक्तीकरण दूत पनि हुन् ।

अन्जल निरौला
महाप्रबन्धक, घाम पावर
नेपालमा लोडसेडिङको समस्या उच्च रहेका बेला स्थापना भएको थियो– घाम पावर । अहिले घाम पावरले विभिन्न स्थानमा साढे २ मेगावाट बढी उत्पादन गर्ने सोलार जडान गरिसकेको छ । घाम पावरका महाप्रबन्धक अन्जल निरौला घर, होटल, कार्यालय आफ्ना ग्राहक भएको बताउँछन् । घाम पावरले अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगको कार्यालयमा ५ सय किलोवाटको सोलार पनि जडान गरेको छ । यसबाहेक सहरी क्षेत्रमा उसका अरू ग्राहक पनि छन् ।

विद्युत् नपुगेका गाउँमा आफ्नै ‘ग्रिड’ सहित सोलारबाट ऊर्जा वितरण गरिएको अन्जल बताउँछन् । उनी उद्योग, उत्पादन र ऊर्जा विधाअन्तर्गत फोर्ब्सको ३० वर्षमुनिका ३० जनाको एसियाली सूचीमा परेका हुन् । घाम पावरले खोटाङ, ओखलढुंगा, सिन्धुपाल्चोक, रामेछापलगायत जिल्लामा सेवा विस्तार गरेको छ । गाउँमा एक ठाउँमा सोलार राखेर आफ्नै ग्रिडमार्फत घर–घरमा ऊर्जा पुर्‍याएको अन्जलले बताए । सेवाग्राहीले एकै पटक वा मासिक रूपमा शुल्क तिर्न सक्छन् । कम्पनीले यसको लागि २ हजार बढी स्थानमा आफ्नो सिस्टम जडान गरेको छ । अब पर्यटकीय रुटमा सोलार प्रणाली जडान गर्ने तयारी पनि गरिरहेको छ ।

घाम पावरले सिँचाइका लागि समेत सौर्य ऊर्जा प्रयोगमा प्रोत्साहन गरिरहेको छ । कैलाली, कञ्चनपुर, रौतहटजस्ता जिल्लामा सौर्य ऊर्जाबाट सिँचाइका उपकरण सञ्चालन गर्न सघाइरहेको छ । यी जिल्लामा ७० बढी स्थानमा सिँचाइका लागि सौर्य ऊर्जा प्रयोग गरिने अन्जल बताउँछन् । जर्मनीको ज्याकोब विश्वविद्यालयबाट इन्जिनियरिङ गरेका उनले सन् २०१५ मा चेभेनिङ फेलोका रूपमा इडनवर्ग विश्वविद्यालयबाट ऊर्जा प्रणालीबारे स्नातकोत्तर गरेका थिए ।

twitter : @bjtimalsina

प्रकाशित : चैत्र १६, २०७४ ०९:३५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्