‘सोसल सेप्टेम्बर’

सेप्टेम्बर महिनाभर सबैखाले सोसल मिडिया प्रयोगबाट टाढा रहेर सामाजिक सम्बन्ध बढाउने अभियान सुरू भएको छ । यो के हो ? यो किन आवश्यक छ ?
बेलायतको रोयल सोसाइटी अफ पब्लिक हेल्थले ‘स्क्रोल फ्रि सेप्टेम्बर’ अभियानको घोषणा गर्दै लेखेको छ– यसले हाम्रो सामाजिक सम्बन्ध मजबुत बनाउँछ ।
हेलो शुक्रबार

काठमाडौँ — घरमा खान बस्दा होस् वा अफिसको बैठक । हाम्रो हातको स्मार्टफोन स्क्रिन सधैं अन हुन्छ । जति बेला पनि मोबाइल चलाउने बानीले हाम्रो धेरै समय खेर गइरहेको छ । हामीलाई मोबाइलमा कैद गर्न बाध्य पार्नेमा सोसल मिडिया प्रमुख कारक हुन् । सोसल मिडियाका नोटिफिकेसन, अपडेट, अरूका फोटो र भिडियो हेरेर हाम्रो महत्त्वपूर्ण समय खेर गइरहेको त छ नै, आफू नजिकका व्यक्तिसँग घुलमिल हुने हाम्रो बानीलाई पनि यसले प्रभाव पारेको छ ।

भर्खरै मात्र बेलायतको एक संस्थाले प्रयोगकर्तालाई सेप्टेम्बर महिनाभरि सोसल मिडिया नचलाउन आग्रह गर्दै एक नयाँ अभियानको घोषणा गरेको छ– स्क्रोल फ्रि सेप्टेम्बर । एक महिना सोसल मिडियाबाट टाढै रहन आग्रह गर्नुको कारणबारे खुलाउँदै संस्थाले आफ्नो वेबसाइटमा लेखेको छ– यसले हाम्रो सामाजिक सम्बन्ध मजबुत बनाउँछ । बेलायतको रोयल सोसाइटी अफ पब्लिक हेल्थले यो अभियान सुरु गरेको हो । यो संस्थाले सामाजिक सञ्जालबाहेक अल्कोहल र चुरोट छाड्न पनि यस्तै खालको अभियान सुरु गर्दै आएको छ । उसले जनवरीमा अल्कोहल नखाने अभियान ‘ड्राई जनवरी’ र अक्टोबर महिनाभरि चुरोट नखाने अभियान ‘स्टपक्टोबर’ सुरु गरेको थियो ।


स्क्रोल फ्रि सेप्टेम्बर अभियानका लागि आह्वान गर्दै संस्थाले ३० दिन सबैखाले सोसल मिडिया एकाउन्ट प्रयोग नगर्न आग्रह गरेको छ । यो अभियानमा सहभागिता जनाउनेले म्यासेजिङ एप र कार्यालय प्रयोजनका लागि हुने एप प्रयोग गर्न भने सक्नेछन् । मोबाइल फोन र सोसल मिडियाको लत कम गर्न केही सुझाव पनि संस्थाले सार्वजनिक गरेको छ । जस्तै– कुनै कार्यक्रममा सहभागी हुँदा मोबाइल प्रयोग नगर्ने, ६ बजेपछि मोबाइल प्रयोग नगर्ने, आफ्नो बेडरुममा मोबाइल प्रयोग नगर्ने, कार्यालयमा आफ्नो व्यक्तिगत एकाउन्टहरू प्रयोग नगर्ने ।
मोबाइल, इन्टरनेट र सोसल मिडियाको लत मानिसलाई कति धेरै लागिसकेको छ भन्ने तथ्य पुष्टि गर्ने एक उदाहरण बेलायती कमेडियन रसेल केन पनि हुन् । आफ्नो अभिनय र व्यंग्यले उनले धेरै मानिसलाई हँसाएका छन् भने आफ्नो सामाजिक कामका कारण पनि उनी प्रशंसित छन् तर भर्खरैको एक अन्तर्वार्तामा उनले आफ्नो इन्टरनेटको लत छुटाउन परामर्श कक्षा लिने गरेको खुलासा गरे । ‘मैले यो मेसिन (मोबाइल) कसरी चलाइरहेको छु भन्ने नियन्त्रण मेरो हातमा छैन’ उनले भनेका छन् । रसेल केनको यो भनाइबाट पनि मोबाइलको लत कति भयावह हुन सक्छ भन्ने अनुमान लगाउन सकिन्छ ।

Yamaha


मोबाइल प्रयोगको लत हानिकारक भएको भन्दै सबैतिर यसको चर्चा हुन थालेपछि प्रविधि कम्पनीहरू आफैंले यसको समाधानको उपायका लागि समेत प्रयास गरेका छन् । केही अघि गुगलले आफ्नो आगामी अपरेटिङ सिस्टम एन्ड्रोइड पीको घोषणा गर्दै प्रयोगकर्तालाई मोबाइल कम प्रयोग गर्ने बानी पार्न नयाँ फिचर सुरु गरिएको जनाएको थियो । ड्यासबोर्ड नाम दिइएको उक्त फिचर एन्ड्रोइड पीमा उपलब्ध हुनेछ । यसले प्रयोगकर्तालाई कति घण्टा मोबाइल चलाइयो, कुन एप चलाइयो भन्ने विस्तृत जानकारी दिनुका साथै उनीहरूलाई दैनिक यति घण्टा मोबाइल चलाउने भनेर निर्धारण गर्ने सुविधा पनि दिनेछ ।


लगत्तै आफ्नो नयाँ आईओएस ल्याउँदै गुगलले यस्तै खालको फिचर घोषणा गर्‍यो जसको नाम दिइएको छ– स्क्रिन टाइम । आईओएस डिभाइसमा पनि यसले प्रयोगकर्ताको कति घण्टा कुन एपमा बित्यो, उनीहरूले केमा बढी समय बिताए, मोबाइल चलाउनमा उनीहरूको दैनिक कति समय गयो, घण्टामा कति पटक उनीहरूले मोबाइल अन गरेजस्ता विवरण दिनेछ ।


प्रौढ प्रयोगकर्तामा मोबाइलको लत त छँदै छ, यसबाहेक बालबालिकामा मोबाइलको लत झन् डरलाग्दो स्वरूपमा देखिएको छ । बालबालिकामा मोबाइलको लत डरलाग्दो देखिएको भन्दै केही अघि एप्पलकै लगानीकर्ताले समेत कम्पनीलाई खुलापत्र लेख्दै कुनै कदम चाल्न आग्रह गरेका थिए ।

hellosukrabar@gmail.com

प्रकाशित : श्रावण १८, २०७५ १०:३७
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

प्रमोदको प्रतीक्षा

आधा शताब्दीसम्म मूलधारका नेपाली फिल्ममा मधेसी चरित्रले मुख्य भूमिका पाएनन् । अझै उस्तै अवस्था छ । प्रमोद अग्रहरि यसलाई चिर्ने प्रयास गरिरहेका छन्, आफ्नो अभिनय कौशलमार्फत ।
गोकर्ण गौतम

काठमाडौँ — ‘उमा’ मा माओवादी छापामार छँदा प्रमोद अग्रहरिलाई नेपाली फिल्ममा आफ्नो भविष्य अन्योल लाग्थ्यो । नलागोस् कसरी, त्यस अगाडि उनले मधेसी चरित्रले मुख्य भूमिकामा खेलेको फिल्म हेरेका थिएनन् । मधेसी चरित्रलाई सधैं हँसिमजाक बनाइन्थ्यो, चटपटे र पान बेच्ने टाइपका भूमिकामा सीमित पारिन्थ्यो । भाषा र लवज बिगारेर बोल्न लगाइन्थ्यो ।

सामाजिक र राजनीतिक घटनाक्रमलाई नजिकबाट नियाल्ने यी अभिनेता भन्छन्, ‘सुरुका आधा शताब्दीसम्म नेपाली फिल्मको मूलधारमा मधेसी कलाकार र चरित्र अटाएनन् । त्यसैले आफ्नो क्षमतामा विश्वास भएर पनि डर लाग्थ्यो ।’


‘उमा’ रिलिज भएको ६ वर्ष बित्यो, यसबीचमा प्रमोद अभिनीत एक दर्जन फिल्म आए । जसले उनलाई जल्दाबल्दा अभिनेताका रूपमा परिचित गराएको छ । कम्तीमा उनी, हराउनुपरेन, मजाकको पात्र बन्नुपरेन । हरेक फिल्ममा उनको भूमिकाले तारिफ पाउँछ तर अझै अपेक्षाअनुरूप जम्न सकेका छैनन् । ठूला स्टार पुग्नै बाँकी छ । कारण पहिलेको तुलनामा मधेसी चरित्र बढेका छन् तर अझ मुख्य भूमिकामा पत्याइन्न ।


कतिपय फिल्म निर्मातालाई कुर्ता र पाइजामा लगाइदियो र टाउकोमा गम्छा बेरिदियो भने मधेसी चरित्र बन्छ भन्ने भ्रम छ । हाल नेपाल टेलिभिजनबाट प्रसारण भइरहेको सिरियल ‘सिंहदरबार’ मा अर्थमन्त्री बनेका प्रमोद भन्छन्, ‘नेपाली फिल्म अझै काठमाडौंको आँखाबाट मात्र बन्छ । बाहिरी समाजलाई वास्तै गर्दैन ।’ थोरै कालो वर्ण र दाह्री–जुँगा भएकै कारण ‘तिम्रो अनुहार नेपालीजस्तो लाग्दैन’ भनेर फिल्म खोसिएको तीतो अनुभव छ उनीसँग । भन्छन्, ‘यसले समाजको अन्य तहमा जस्तै सिनेमा पनि विभेद बाँकी छ भन्ने देखाउँदैन र ?’ तर प्रमोद हिम्मत हार्दैनन् ।


उनमा आफ्नै अभिनय कौशलबाट आफूलाई प्रमाणित गर्ने ऊर्जा दिनानुदिन बढिरहेको छ । संसारका जुनसुकै फिल्म उद्योगमा पनि ‘आउटसाइडर’ यस्तै विभेद र संघर्षको सामना गर्न अभिशप्त हुन्छन् । भारतमा केही नाटक र सिरियल खेलेर नेपाल फर्कंदै यसको हेक्का थियो प्रमोदलाई । त्यसमाथि उनलाई मौका र हौसला दिने निर्माता पनि उत्तिकै छन् । उनलाई कुनै बेला काम नपाएर भाडाको कोठामा टोलाएर बस्दा मनोज पण्डिते (फिल्म निर्माता) ले झक्झकाउने गरेका थिए । उनै मनोजले प्रमोदलाई फिल्म ‘एक’ मा मुख्य भूमिका दिएका छन् । दुई नाटक स्वप्नमहल र उम्बुगल्यान्डको मुठभेड खेलेका यी अभिनेता भन्छन्, ‘चाहेजस्तो भूमिका गर्न नपाएको भोक त छँदै छ तर पाएको भूमिकालाई जीवन्त बनाउँछु । त्यसैले कामको अभाव छैन ।’


प्रमोदलाई प्राय: मधेसी चरित्रमा देख्न पाइन्छ, त्यो पनि नकारात्मक भूमिकामा । टाइपकास्ट त भएको होइन ? चरित्र निर्माणमा चनाखो प्रमोद भन्छन्, ‘त्यस्तै लाग्छ तर तराईमा बोलिने फरक–फरक भाषामार्फत चरित्रमा नयाँपन दिने प्रयास गरेको छु ।’ जस्तो : उनले ‘झुम्की’ मा थारू, ‘संरक्षण’ मा भोजपुरी, ‘ग्याङस्टार ब्लुज’ मा अवधी बोले । ‘सुन्तली’ मा हिन्दी र भोजपुरी मिसाए । निर्देशकले दिएको चरित्रलाई पटकथाभित्र रहेर जीवन्त र बलियो बनाउने प्रयास गर्छन् । हरेक चरित्रको ‘ब्याक स्टोरी’ बनाउँछन्, मनोविज्ञान बुझ्छन् । हुलिया अलग हुन्छ । त्यसैले उनी उस्तै भूमिकामा पनि फरकपन आभास गराउन सफल छन् ।


यद्यपि रिलिजका क्रममा रहेको केही फिल्ममा प्रमोदलाई मधेसी चरित्रबाट पर राखिएको छ । नम्रता श्रेष्ठको ‘जायरा’ मा काठमाडौंमा बोलिने ठेट नेपाली भाषा बोल्छन् । ‘कथा काठमाडौं’ को चरित्र पनि ताजै लाग्छ । अचेल यसैमा उनी र प्रियंका कार्कीको अन्तरंग दृश्ययुक्त ‘रातको कुरा...’ गीत चर्चामा छ । यसलाई ‘भल्गर’ भन्ने पनि छन् तर कथाकै महत्त्वपूर्ण पाटो भएको निर्माण पक्षको दाबी छ । उनी भन्छन्, ‘कलाकारका रूपमा प्रियंका र मैले अभिनय गरेका हौं । कसैलाई मन नपर्न सक्छ तर यसलाई ‘रियल लाइफ’ सँग जोड्दाचाहिँ चित्त दुख्दोरहेछ ।’ त्यस्तै, प्रमोद अभिनीत ‘सुश्री सम्पत्ति’ र ‘जय श्रीदाम’ प्रदर्शनको पर्खाइमा छन् ।


नवलपरासीको व्यापारिक घरानाका प्रमोद परिवारको चाहविपरीत अभिनय सिक्न भारत गएका थिए । नाटक र केही सिरियल खेलेर सात वर्ष बिताएर नेपाल फर्किए । नवीन सुब्बाको ‘गुडबाई काठमाडौं’ खेले । एकखालको सफलता हात पारे । रवीन्द्र झा, नाजिर हुसैन, कामेश्वर चौरासियाजस्ता मधेसी मूलका कलाकार पनि व्यस्त छन् । तर चिन्ता उही, मधेसका कथा, पात्र, कलाकार र जनजीवन मूलधारमा अपेक्षाकृत रूपमा आएन भन्ने नै हो । आफ्ना कथा र आफूजस्तै लाग्ने चरित्र देख्न नपाएकाले होला, बुटवल, नेपालगन्ज, जनकपुर, वीरगन्जजस्ता ठूला सहरमा स्वदेशी फिल्मको खास प्रभाव छैन । प्रमोद आफैंचाहिँ नेपालका हरेक वर्ग/समुदायको भूमिकामा काम गर्न लालायित छन् । भन्छन्, ‘मलाई पहाडे भूमिका गर्न पनि रक्तिभर समस्या छैन । प्रस्ट र शुद्ध नेपाली बोल्न सक्छु ।’

gokarna.gtm@gmail.com

प्रकाशित : श्रावण १८, २०७५ १०:३७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT