कडा बन्दै ठूला बजार

नयाँ नियमले विदेशी कम्पनीलाई भारतीय कम्पनीसँग मूल्यमा प्रतिस्पर्धा गर्न कडाइ गरिनेछ । साथै, विदेशी कम्पनीले भारतीय प्रयोगकर्ताका तथ्यांकहरु भण्डारण गर्ने सर्भर भारतमै प्रयोग गर्नुपर्छ ।
हेलो शुक्रबार

काठमाडौँ — भारतले विदेशी कम्पनीद्वारा सञ्चालित सामाजिक सञ्जाल र व्यवसायलाई नियमन गर्न नयाँ नियम जारी गर्ने भएको छ । योसँगै चीन, युरोपपछि भारतले जारी गर्न लागेको यस्तो व्यवस्थाले प्रविधि कम्पनीसँगै सोसल मिडिया कम्पनी पनि सरकारको मातहत आउन सक्ने जोखिम बढेको छ ।

युरोप प्रविधि कम्पनीका लागि मे २०१८ देखि डरलाग्दो क्षेत्र बनेको छ । मेदेखि लागू भएको युरोपियन युनियनको नयाँ नियम यति कडा छ कि यसको फाइदा अहिले विश्वभरका प्रयोगकर्ताले उठाइरहेका छन् । नियमअनुसार प्रयोगकर्तालाई उनीहरूको तथ्यांक केमा प्रयोग हुन्छ भनेर प्रस्ट भाषामा बुझाउनुपर्छ भने ईयूको नियम नमान्ने कम्पनीलाई विश्वभर हुने कारोबारको ४ प्रतिशत रकमसम्म जरिवाना गर्न सकिने व्यवस्था गरेको छ । ईयूको यो नियम लागू भएपछि फेसबुकजस्ता सामाजिक सञ्जाल र गुगलजस्ता धेरै प्रयोग हुने सेवा दिने कम्पनीहरूले आफ्ना धेरै नीतिमा परिवर्तन गरेका छन् ।


भर्खरै मात्र ईयूले गुगललाई यतिसम्म भनेको छ कि एन्ड्रोइड अपरेटिङ सिस्टम प्रयोग गर्ने डिभाइसमा उसले आफ्ना एपहरू अनिवार्य राख्नुपर्ने नियम बनाउन पाउने छैन । आधा अर्ब बढी जनसंख्या र २७ देश भएको ईयू अवश्य पनि गुगल, फेसबुकजस्ता कम्पनीका लागि ठूलो बजार हो ।

Yamaha


प्रयोगकर्ताको दृष्टिकोणबाट हेर्दा यस्ता नियमले उनीहरूको अनलाइन क्रियाकलापका जानकारी सुरक्षित राख्न सघाउन पुर्‍याउँछ । तर, प्रविधि कम्पनीहरू भने पछिल्ला समय ठूला भनिएको बजारमा स्वच्छन्द व्यवहार गर्न छुट पाउने छैनन् । यस्तै, उदाहरण चीन पनि हो । एक अर्ब ४० करोड जनसंख्या भएको देश चीन प्रविधि कम्पनीका लागि ठूलो बजार हो । तर, समस्या के भने गुगल, फेसबुकजस्ता ठूला कम्पनीले यहाँ खुला प्रवेश पाएका छैनन् भने माइक्रोसफ्टका उत्पादनसमेत सीमित पारिएको छ ।


यो त भयो युरोप र चीनका कुरा । चीनले कडिकडाउ गरे पनि भारतीय बजार गुगल र फेसबुकका लागि मात्रै अन्य धेरै ई–कमर्श व्यवसायका लागि सम्भावनायुक्त स्थान थियो । यस्तै सम्भावनालाई मध्यनजर गर्दै केही महिना अघि मात्रै अमेरिकी अनलाइन रिटेलर वालमार्टले भारतीय कम्पनी फ्लिपकार्ट १६ अर्ब अमेरिकी डलरमा किनेको थियो ।


यस्तै, फेसबुक स्वामित्वको म्यासेजिङ एप ह्वाट्सएपले भारतीय बजारमा आफ्नो पेमेन्ट सेवा सुरु गर्ने तयारी थालिसकेको छ । तर, भारत सरकारले भने आफ्नो बजारका महत्त्व बुझेर नयाँ नियम जारी गर्ने भएको छ । विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यममा प्रकाशित समाचारलाई आधार मान्ने हो भने सेप्टेम्बरदेखि लागू हुन सक्ने नयाँ अनलाइनसम्बन्धी कानुनले विदेशी कम्पनीको भारतमा उपस्थितिलाई अप्ठेरोमा पार्नेछ । तर, भारतीय कम्पनीहरूलाई भने केही सुविधा दिनेछ ।


नयाँ नियमको प्रावधानबारे सार्वजनिक भएअनुसार नयाँ नियमले विदेशी कम्पनीलाई भारतीय कम्पनीसँग मूल्यमा प्रतिस्पर्धा गर्न कडाइ गरिनेछ । साथै, विदेशी कम्पनीले भारतीय प्रयोगकर्ताको तथ्यांकहरू भण्डारण गर्ने सर्भर भारतमै प्रयोग गर्नुपर्छ । यो कानुनको पूर्वसन्ध्यामै चिनियाँ कम्पनी साओमीले आफ्नो डाटा भारतमै भण्डारण गर्न सुरु गरिसकेको छ । भारतीय सेनाले पटकपटक विदेशी कम्पनीहरूले भारतीय प्रयोगकर्ताको तथ्यांकहरू चोरी गरेको आरोप लगाउँदै आएको थियो । अमेजन र माइक्रोसफ्टले पनि यस्तैखाले सर्भर भारतमै राखिसकेका छन् ।


सवा अर्ब जनसंख्या भएको भारत अमेरिकीसहित विश्वभरका ठूला प्रविधि र ई–कमर्श कम्पनीका लागि ठूलो बजार र सम्भावनाको भण्डार हो । अहिलेसम्म भारतीय बजारमा विदेशी कम्पनीहरूले अप्ठेरो बेहोर्नुपरेको छैन, एक उदाहरणबाहेक । सन् २०१६ मा फेसबुकले भारतीय बजारलाई लक्षित गर्दै एक योजना ल्याएको थियो । फेसबुक बेसिक नाम दिइएको उक्त योजनालाई भारतको केन्द्रीय दूरसञ्चार प्राधिकरणले रोकेको थियो । सस्तो फोन उत्पादन गर्ने, त्यसमा एक वर्षसम्म नि:शुल्क इन्टरनेट सुविधा दिने र फेसबुकसहित भारत सरकारको केही जानकारीमूलक एपहरू राखिएका यस्ता डिभाइस सस्तो मूल्यमा गाउँगाउँ पुर्‍याउने फेसबुकको योजना थियो । तर, यस्तो कार्य इन्टरनेट तटस्थता योजनाविपरीत हुने भन्दै भारतीय निकायले रोकेको थियो ।


यसबाहेक भारतीय नीति संसारका ठूला प्रविधि कम्पनीलाई स्वागत गर्ने खालको नै छ । यसैले ठूला प्रविधि कम्पनीहरूले भारतमा प्राविधिक विषय पढेका विद्यार्थीलाई सहयोग गर्ने खालका कार्यक्रम ल्याउने र आफूलाई भारतीय बजार केन्द्रित गर्दै आएका छन् । गुगलले भारतको सबै रेल स्टेसनमा नि:शुल्क इन्टरनेट राख्ने योजना यसैको उदाहरण हो ।


यस्ता ठूला कम्पनी आफ्नो बजार प्रवेशले भारतलाई रोजगारी र सीप वृद्धिका लागि उपलब्धि भए पनि भविष्यमा यसले आफ्नो बजारमा विदेशी कम्पनीको कब्जा हुने सोचका साथ यस्तो कानुन ल्याउन लागेको हो । यसले भारतीय इकर्म, पेमेन्ट सेवाजस्ता व्यवसायमा विदेशी कम्पनी मात्रै नभई भारतीय कम्पनीको पनि बलियो उपस्थिति हुनेछ । यस्तो नीतिले भारतीय प्रयोगकर्ताबाट संकलन हुने तथ्यांकहरू दुरुपयोग हुने सम्भावना पनि कम गर्ने सरकारको तयारी छ । भारतमा पछिल्लो समय ह्वाट्सएपमार्फत भाइरल हुने गलत जानकारीबाट फैलिएको दंगाले केहीको ज्यानसमेत गयो । सरकारले यस्ता कम्पनीले आफ्नो प्लेटफर्ममार्फत फैलिने गलत हल्लालाई तत्काल रोक्नुपर्ने प्रावधान पनि नयाँ नियममा राख्ने भएको छ ।


चीन, ईयूपछि दोस्रो धेरै जनसंख्या भएको क्षेत्र भारतको यो कदमले विश्वभरका प्रविधि कम्पनीलाई ठूला बजारहरू नियममा बाँधिने पक्का भएको छ । प्रविधि कम्पनीहरूलाई नियममा बाँध्ने सम्बन्धित मुलुकको नियमले अन्य देशले पनि उनीहरूलाई आफ्नो परिधिमा राख्ने गरी नियम बनाउन प्रोत्साहित गर्नेछ ।

hellosukrabar@gmail.com

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र २२, २०७५ १०:२६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

नेपाल चिनाउने एआई

ई–एग्रोभेट प्रयोग गरी बोटबिरुवामा लागेका रोग र त्यसको समाधान पत्ता लगाउन सकिन्छ । यसको क्यामरा इन्टरफेसका मद्दतले बोटको छिप्पिएको वा बिग्रिएको भागको फोटो खिचेपछि माइक्रोसफ्टको क्लाउड कम्प्युटिङ सेवा एज्योरमा अपलोड हुन्छ ।
विभु लुइटेल

काठमाडौँ — नेपाली विद्यार्थीहरु इडा रिजाल, मिलन थापा र शिशिर श्रेष्ठको टिम ‘सोचवेयर’ ले बनाएको आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) एप्लिकेसन ‘ई–एग्रोभेट’ माइक्रोसफ्ट इमेजिन कप २०१८ मा उत्कृष्ट ठहरियो ।

अमेरिकामा माइक्रोसफ्ट हेडक्वाटर्सको हलभित्र विभिन्न देशबाट पुगेका सयौं प्रतिस्पर्धी खचाखच भरिएका थिए । सबैको लक्ष्य एउटै थियो– माइक्रोसफ्ट इमेजिन कपको विजेता बन्ने । सबैले आफ्ना परियोजनाबारे बेलिविस्तार लगाइसकेपछि उद्घोषक बोले, ‘द विनर अफ आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स क्याटेगोरी इज... ।’ सबै प्रतिस्पर्धीको मुहारमा एक प्रकारको बेचैनी स्पष्ट देखिन्थ्यो । यस्तो माहोलमा एसीयुक्त हल भए पनि सबैको निधारबाट चिट्चिट् पसिना बग्नु स्वाभाविक थियो । अनि उद्घोषक चिच्याए, ‘नेपाल π’ नेपालको प्रतिनिधित्व गर्दै त्यहाँ पुगेका इडा रिजाल, मिलन थापा र शिशिर श्रेष्ठलाई सुरुमा त विश्वास गर्नै गाह्रो पर्‍यो तर २५ जुलाई २०१८ को वास्तविकता त्यही थियो ।


यी तीनका लागि नेपालदेखि अमेरिकासम्मको यात्रा सहज भने थिएन । यसका लागि उनीहरूले निकै मिहिनेत गर्नुपर्‍यो । गत वर्ष काठमाडौंमा आयोजित इमेजिन कपमा नेपाली संस्करणको विजेता टोलीलाई अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धामा पठाउने भनिएको थियो । यिनको टोली सोचवेयरले निर्माण गरेको आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) एप्लिकेसन ‘ई–एग्रोभेट’ उत्कृष्ट पाँचमा परेको थियो । मिलन थापा भन्छन्, ‘हामीले हार मानेनौं । अर्को वर्ष जित्ने संकल्प गर्‍यौं ।’


उनीहरूले निर्माण गरेको मोबाइल एप्लिकेसन ई–एग्रोभेट प्रयोग गरी बोटबिरुवामा लागेका रोग र त्यसको समाधान पत्ता लगाउन सकिन्छ । यसको क्यामरा इन्टरफेसका मद्दतले बोटको छिप्पिएको वा बिग्रिएको भागको फोटो खिचेपछि माइक्रोसफ्टको क्लाउड कम्प्युटिङ सेवा एज्योरमा अपलोड हुन्छ । त्यहाँ रहेका हजारौं तस्बिरसँग तुलना गरेपछि एप्लिकेसनले रोग र त्यसको रोकथाम विधिबारे सुझाव दिन सक्छ । नेपालजस्तो कृषिप्रधान देशमा कृषि र प्रविधि दुवैलाई अघि बढाउन यसले सहयोग पुर्‍याउने इडा बताउँछिन् ।
टिम सोचवेयरको यो पहिलो परियोजना भने होइन । यसअघि यिनले यही ढाँचामा ‘मसरुमेसन’ एप्लिकेसन निर्माण गरिसकेका छन् । च्याउ रोपिएको ठाउँको तापमान रेकर्ड गरी नियन्त्रण गर्न, कृषकलाई रोग नियन्त्रण विधि सिकाउन र च्याउ खेतीका क्रममा अत्यावश्यक पर्ने कार्य सम्झाउने एप्लिकेसन यिनले केही वर्षअघि निर्माण गरेका थिए । तर, च्याउ खेती गर्नेभन्दा अन्य किसानका संख्या धेरै भएकाले त्यो परियोजनालाई बीचमै छोड्नु पर्‍यो ।


गत वर्ष राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धाको उत्कृष्ट पाँचमा मात्र पुगेका सोचवेयरले यसपालि पहिलो हुने सपना बुनेका थिए । तर, यो साल प्रतियोगिता नै भएन । इच्छुकले सिधै माइक्रोसफ्टको वेबसाइटमा आफ्नो परियोजना दर्ता गरे पुग्ने भयो । सोचवेयरले त्यही गर्‍यो । दर्ता गरेको केही दिनमै सो परियोजना एसियाली स्तरमा प्रतिस्पर्धाका लागि योग्य भएको इमेल आयो । कार्यपत्र बुझाएर परियोजना सोचवेयरले दर्ता गरे पनि एप्लिकेसन पूरा गरिएको थिएन । आइडिया उत्कृष्ट भएका भरमा सोचवेयरको छनोट भएको थियो । एसिया लेभलको प्रतिस्पर्धा हुन बाँकी रहेको पन्ध्र दिनमा दिन–रात, भोक–तिर्खा नभनी एप्लिकेसन निर्माण पूरा गरिएको थियो ।


क्वालालम्पुरमा भएको १५ टिमको प्रतियोगिताबाट ‘वल्र्ड फाइनल्स’ मा नेपाल र श्रीलंका छनोट भए । धेरै वर्ष अध्ययन–अनुसन्धानपछि बनाइएका एआईका उच्चस्तरीय च्याटबोट र अन्य सुविधाजन्य एप्लिकेसनलाई उछिन्दै नेपालमा निर्मित यो कृषिमैत्री एप्लिकेसन एसियाकै उत्कृष्ट बन्यो ।


अमेरिकामा तय भएको वल्र्ड फाइनल्सका बेला त्रिभुवन विश्वविद्यालयको बोर्ड परीक्षा परेले उनीहरू समस्या परे । शिशिर सुनाउँछन्, ‘परीक्षा पछि दिए पनि हुन्छ । तर, यस्तो मौका घरीघरी आउँदैन । अमेरिका जानुबाहेक मसँग अरू विकल्प नै थिएन, देश चिनाउने योजस्तो राम्रो अवसर विरलै पाइन्छ ।’ उनले परीक्षा दिएनन्, बाँकी दुई पनि फेल भए । तर उनीहरू आ–आफ्ना कलेजमा सम्मानको पात्र बनेका छन् ।


वल्र्ड फाइनल्सको एआई विधामा ई–एग्रोभेटले जित्ने आशा कमै थियो । हात नभएका व्यक्तिका लागि बनाइएको एआई जडित स्मार्ट आर्म, बच्चा किन रोइरहेको छ भनी उसको अनुहार हेरेर पत्ता लगाउने एआई उपकरण, थ्रीडी कलर एक्सरे, आवाज सन्तुलन गरी सुन्न मिल्ने हियरिङ एडजस्ता एप्लिकेसनसँग ई–एग्रोभेटको प्रतिस्पर्धा थियो । तर, १५ हजार अमेरिकी डलरको उक्त पुरस्कार सोचवेयरका तीन युवाले पोल्टामा पारे ।


पुरस्कार जितेपछि उनीहरूलाई चुनौती पनि थपिएको छ । ‘सुरुमा त सबै ब्याकपेपर पूरा गर्नु छ,’ इडा सुनाउँछिन्, ‘त्यसपछि यस एप्लिकेसनलाई थप सुदृढ बनाएर धेरै बोटबिरुवाका डाटा थप्दै जानु छ । अनि, किसान–किसानको घरदैलोमा ई–एग्रोभेटको उपयोगिता र प्रयोग गर्ने विधि सिकाउनुपर्ने छ । सबै किसानका हातमा मोबाइल फोन नहुनु अर्को चुनौती हो । त्यसका लागि उसले प्रयास गरिरहेको छ ।


बोटबिरुवाको डाटा संकलन गर्न अर्को झन्झट छ । ‘खाद्य तथा कृषि संगठनले संकलन गरेको डाटा त छ । तर, हामीले खोजेका सबै पक्ष त्यसमा समेटिएका छैनन्,’ शिशिरले दुखेसो पोखे । तर, उनी हार मान्नेवाला छैनन् । कृषि मन्त्रालय तथा अन्य स्थानीय कृषि निकायमा एप्लिकेसन प्रदर्शनी गर्न लगेका बेला धेरैले पत्याएनन् । कारण, मानिसले गर्न नसक्ने काम एउटा मोबाइल उपकरणले गर्न सक्छ भन्ने कसैलाई लागेको थिएन । तर, केही बोटबिरुवामा यसको सफल परीक्षण भइसकेपछि हाललाई भने त्यहाँका प्रमुख यस एप्लिकेसनप्रति सकारात्मक देखिएका छन् । एप्लिकेसनको सार्थकता सिद्ध गर्न चुनौतीको थुप्रो नै छ । तर भन्छन्, ‘सहज छैन । तर, असम्भव पनि छैन ।’

twitter : @LuitelBibhu

प्रकाशित : भाद्र २२, २०७५ १०:२६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT