पौडी बन्यो पेसा

नेपालमा नदीको आडमा बनेका राजमार्गमा दिनहुँजसो गाडी दुर्घटना हुन्छन्। ताल, खोला र नदीमा मान्छे बग्ने र डुब्ने पनि भइनै रहन्छन् । यस्ता विपद्मा उद्धार गर्ने थोरै गोताखेर (डाइभर) नेपालमा छन् । तीमध्ये एक हुन्, शिरबहादुर थापा ।
रमेशकुमार पौडेल

काठमाडौँ — गोताखोरसँग सीपका साथसाथै साहस पनि चाहिन्छ  । शिरबहादर थापाको अनुभवले यही भन्छ  ।

नदी वा पानीमा उद्धारको उद्देश्यले डुबुल्की मार्नु गोताखोर (डाइभर) को काम हो । थापा सशस्त्र प्रहरीको सहायक हवल्दार हुन् । ३७ हजार सदस्य रहेको सशस्त्र प्रहरी बलमा शिर यो वर्ष शीर्षस्थानमा परे ।


उत्कृष्ट कामले उनलाई सशस्त्र प्रहरी संगठनभित्रको ७५ सालको ‘वर्ष जवान’ को उपाधि दिलायो । शिरले गर्ने काम खतरनाक नदी, खोला र ताल तलैयामा डुबुल्की लगाउने हो । उनको डुबुल्की उद्धारका लागि हो । दुर्घटना वा विपद्का बेला बगेका र डुबेकाहरूलाई खोज्ने उनको काम हो । उनी नेपालमा थोरै संख्यामा रहेका गोताखोरका एकजना सदस्य हुन् । सशस्त्र प्रहरीसँग तालिम प्राप्त १८ जना गोताखोरहरू छन् ।

Citizen


बाग्लुङ रायडाँडाका हुन् शिरबहादुर थापा । उनी विसं २०६३ सालको कात्तिकमा सशस्त्र प्रहरीमा जवानका रूपमा भर्ती भए । विपद् व्यवस्थापनको तालिम लिएपछि उनलाई खोला वरपर हुने उद्धारमा रुचि बस्यो । गाउँमा पैरेनी, केसे जस्ता ठाडा खोलाहरू थिए । गोठालो जाँदा मन फुकाएर पौडी खेल्थे । पौडिन जानेका कारण जागिरका क्रममा नै एउटा अवसर आयो । विसं २०६९ सालको वैशाखमा उनी बंगलादेश गए । त्यो वर्ष बंगलादेशमा वैशाख ३१ गतेदेखि गोताखोरको तालिम हुँदै थियो । ‘पौडीमा रुचि भएका कारण जान पाए हुन्थ्यो भन्ने चाहना थियो । तर छनोट हुनुपर्दथ्यो । पछि छनोट हुँदा निकै खुसी लाग्यो,’ शिरबहादुरले भने । शिक्षालयबाट २५ जनाको टोली बंगलादेश गयो । तालिम सुरु भएपछि उनले थाहा पाए ‘गोताखोर हुनु भनेको सामान्य काम हैन रहेछ ।’


पौडीमा पारंगत हुन दिनमा लगातार चार घण्टासम्म पौडिनुपरेको थियो । तालिम दुई महिनाको थियो । तालिम पूरा गरेपछि नेपालका लागि पहिलो गोताखोर टोली तयार भयो । टोली नेपाल आयो तर उपकरणहरू थिएनन् । त्यसैले दुई वर्ष त्यसै बसे । ‘उपकरणहरू आए पनि हामीले बंगलादेशमा जमेको पानीमा तालिम गरेका थियौं, यहाँका ठाडो खोला र नदीमा पस्न त हिम्मत नै चाहिने’ थापाले भने ।


नेपालमा नदीको आडबाट गएका राजमार्गमा दिनहुँजसो गाडी दुर्घटना हुन्छन्् । ताल, खोला र नदीमा मान्छे बग्ने र डुब्ने पनि भई नै रहन्छन् । ‘जब उद्धार गर्न सुरु गरियो, त्यसपछि नदीको धारा जतिसुकै तेज किन नहोस्, जतिसुकै गहिरो किन नहोस् डर भाग्न थाल्यो,’ थापाले भने । अहिलेसम्म कति उद्धार गरे थापालाई हेक्का छैन । तर उनले जीवितै उद्धार गर्न भने एकजनालाई मात्रै सकेका छन् ।


‘एकपटक चितवन महोत्सवमा प्यारा मोटर उडाउने कार्यक्रम पनि थियो । तर उड्दाउड्दै प्यारा मोटर नारायणी नदीमा खस्यो । हामी त्यो बेला तयारी अवस्थामा त्यतै थियौं । घटना देख्नेबित्तिकै गएर प्यारा मोटरका चालक नेदरल्यान्डका नागरिकलाई जीवितै उद्धार गर्‍यौं । जीवित उद्धार गरेको यो नै हो,’ थापाले भने । उद्धारमा खट्ने थापाको सम्मान गर्दै सशस्त्र प्रहरी बलले माघ १६ गते उनलाई ‘वर्ष जवान’ घोषणा गर्‍यो ।


‘डुबेपछि जीवितै उद्धार गरे त्योभन्दा राम्रो केही हुँदैन तर त्यसरी उद्धार गर्ने अवस्था अल्लि छैन । एक त खबर अबेला आउँछ । खबर आएपछि पनि जानुपर्ने ठाउँ टाढा हुन्छ, समय घर्की सकेको हुन्छ,’ थापाले भने । गएको साउन २३ गते उनीहरू सोलुखुम्बुको गोक्यो तालमा डुबेका तीनजना विद्यार्थीको उद्धारमा गए । समुद्र सतहदेखि पाँच हजार मिटर उचाइमा रहेको तालको तापक्रम पाइनस पाँच डिग्री सेल्सियस थियो ।


‘४३ मिटर गहिरो तालमा तीनजना विद्यार्थी हराए भनेपछि हामी चारजना गोताखोर र अरूसमेत गरेर नौजना गयौं । खोज्दा खोज्दा एकजना मात्रै भेटिए अरू फेला परेनन्,’ थापाले भने । गोताखोरले धादिङ गजुरीमा बस दुर्घटना हुँदा ३४ वटा शव निकाले भने जाजरकोट दुर्घटनामा ३२ । गोताखोर नभएको भए यी घटनाहरूमा शव निकाल्न लगभग असम्भव जस्तै थियो । गोताखोरहरू ४० मिटर गहिराइसम्म पुगेका छन् । उच्च धारमा बग्ने नदीमा उद्धार कार्य निकै कठिन छ । नेपाली गोताखोरहरूले साहसपूर्ण काम हो ।


थापाकै साथी अर्का गोताखोर ओमबहादुर सलामी लुगा, ग्यास सिलिन्डर र अन्य उपकरणहरूले गर्दा गोताखोरहरू फरक देखिने तर काम गर्न गाह्रै हुने बताउँछन् । ‘हामीहरू ९/१० प्रकारका औजार उपकरणहरू बोकेर झर्दछौं । अक्सिजन सिलिन्डर र उपकरणहरूसमेत हामी २४/२५ किलो भारी बोकेर नदीमा हेलिन्छौं । तर नदीको धार धेरै तगडा हुन्छ । काम गर्न कठिन छ । तर पनि गरेकै छौें । जिउँदो नभेटे पनि किरिया गर्न लास कुरेर बस्ने चलन छ । लास नै बुझाउन पाउँदा पनि परिवारलाई केही राहत हुन्छ । यसो हुँदा हामी कामको दुःख बिर्सन्छौं,’ सलामीले भने ।

प्रकाशित : चैत्र १, २०७५ ११:४७
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

चर्चितसँग सेल्फी रहर

कतारको एक होटलमा काम गर्ने नवाङ लामा चर्चित व्यक्तिसँग सेल्फी खिचाइहाल्छन् । उनले सेल्फी खिचाएको चर्चित व्यक्तिको सूचीमा फुटबल खेलाडीको सूची लामो छ । उनी कसरी यस्तो मौका पाउँछन् ?
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ —  विश्व चर्चित खेलाडी भेट्न कति गाह्रो होला ? त्यस्ता खेलाडीको सुरक्षा व्यवस्थादेखि गोपनीयता उत्तिकै कायम गरिएको हुन्छ  । तर एक त्यस्ता भाग्यमानी नेपाली युवा छन्, जसले भेट्ने मात्र हैन दर्जनौं सेल्फीसमेत उनीहरूसँग खिच्न भ्याएका छन्  ।

उनी हुन् दोलालघाट काभ्रेका नवाङ लामा । कतारको दोहास्थित ‘द टर्च होटल’ मा छ वर्षदेखि काम गर्दै आएका उनले एक सय भन्दा बढी विश्व प्रसिद्ध खेलाडीहरूसँग सेल्फी खिच्न भ्याइसकेका छन् । त्यसमध्ये सबैभन्दा बढीचाहिँ फुटबलर छन् । यही साता मात्रै उनले ब्राजिलियन फुटबलर नेयमार जुनियरलाई भेटेर सेल्फी हान्न भ्याइहाले ।


उनले चर्चित डच खेलाडी आर्जेन रोबेन, सन् २०१४ को विश्वकप फाइनल खेलमा गोल गरेर जर्मनीलाई विजेता बनाएका मारियो गोजे, बार्सिलोनाका पूर्वकप्तान जाभियर हर्नान्डेजदेखि बार्सिलोनाका आर्टुरो भिडालसँग सेल्फी खिचेका छन् । त्यसैगरी, युभेन्ट्सका मिरालम पिजानिक, बार्यन म्युनिखका क्याप्टेन रोबर्ट लेवन्सकी, रियल मड्रिडका डिफेन्डर साल्गाडो, स्पानिस फुटबलर जाभी अलोन्सो, फ्रान्सका किङ्स्ले कोमनलाई पनि उनले आफ्नो सेल्फी फ्रेममा कैद गरेका छन् ।


अधिकांश खेलाडीहरू आफ्नो देशको जाडो छलेर कतारमा खेल अभ्यास गर्न आउँछन् । केही घाइते खेलाडीहरू उपचारका लागि आउने गर्छन् । गम्भीर घाइते भएका खेलाडीहरूको उपचारका लागि दोहास्थित आस्पेक्टेड अस्पताल संसारमै प्रसिद्ध छ । खेल अभ्यास गर्नका लागि आउने होस् या उपचारका लागि आउने हुन् । प्रायः यस्ता सबै खेलाडी ‘द टर्च होटल’ मै बस्ने गर्छन् ।


होटलका सबै कर्मचारीले खेलाडी भेट्ने अवसर कहाँ पाउँछन् र ? तर उनी अरूभन्दा भाग्यमानी छन् । भेट भएका अधिकांश खेलाडीहरूसँग छोटो मीठो गफगाफ गर्न पाउँछन् । ‘भेट भएपछि प्रायः सबैलाई आफ्नो परिचय सुरुमा दिन्छु,’ नवाङले फेसबुकमा भने, ‘धेरैले नेपालको नाम लिँदा नेपालबारे थाहा छैन भन्छन् । त्यतिखेरचाहिँ दुःख लाग्छ ।’ उनले अधिकांश खेलाडीहरू रसिक पाराको हुने बताए । जिस्किने, होहल्ला गर्दै रमाउनेहरू धेरै हुने गरेको उनको अनुभव छ ।


उनीहरूको सुरक्षा व्यवस्था अत्यन्तै कडा हुन्छ । त्यसैले जो कोहीलाई उनीहरूसँग भेट गर्न दिइँदैन । होटलका विश्वासिलो कर्मचारी भएकै नाताले उनले प्रायः खेलाडीसँग देखभेट गर्ने अवसर पाउँछन् । सबैसँग सेल्फी खिच्ने अवसर त जुर्दैन । तर जुरेको अवसर छुटाउँदैनन् । ‘केही महिना अघि माक्रै त्रिस्टियानो रोनाल्डो पनि तीन दिनका लागि आएका थिए ।’ उनले भने, ‘तर उनीहरूसँग देखादेख भयो । भेटघाट गर्ने र बोल्ने समय मिलेन ।’ मेस्सी आउँदा पनि रोनाल्डोकै जस्तो भयो ।


सन् २०२२ मा कतारमा विश्वकप फुटबलको आयोजना हुँदै छ । अरबी मुलुकमा आयोजना हुने पहिलो विश्वकपसमेत हो । त्यसैले कतारको हावापानीसँग अनुकूलित हुनका लागि पनि संसारका प्रसिद्ध खेलाडीहरू अभ्यासका लागि बेलाबेलामा पुग्ने गर्छन् । यस्ता विश्व प्रसिद्ध खेलाडीहरूसँग सेल्फी खिच्न पाएका नवाङलाई स्थायी रूपमा नेपाल फर्किसकेपछि सबै खेलाडीहरूसँगको तस्बिर मिलाएर एउटा ठूलो पोस्टर बनाउने रहर छ । जुन पोस्टर उनको जीवनको उत्तरार्द्धसम्म ‘मेमोरी’ बनोस् ।

प्रकाशित : चैत्र १, २०७५ ११:४७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT