असान्जकै चर्चा

हेलो शुक्रबार

काठमाडौँ —  लन्डनस्थित इक्वेडर दूतावासमा ६ वर्षयता रहेका अस्ट्रेलियाली नागरिक जुलियन असान्ज फेरि चर्चामा छन्  । इक्वेडरले थप शरण दिन अस्वीकार गरेसँगै लन्डन प्रहरीले उनलाई गत साता पक्राउ गर्‍यो  ।

उनलाई अमेरिकी र स्वीडिस प्रहरीले पनि पक्राउ गर्ने प्रयास गरिरहेको छ ।


अमेरिकासहित धेरै देशका गोप्य कागजपत्र सार्वजनिक गर्दै आएको विकिलिक्सका संस्थापक असान्जले इक्वेडरको दूतावासमा शरण लिने बेलामै आफू उक्त संस्थासँग संलग्न नहुने प्रतिबद्धता जनाएका थिए । तर, उनी अझैं विकिलिक्सकै गतिविधिमा लागेको र दूतावासमा महत्त्वपूर्ण तथ्यांकहरू हात पार्न खोजेको आरोप लागेको छ । उनी सन् २०१२ देखि लन्डनस्थित इक्वेडरको दूतावासमा बस्दै आएका थिए । लन्डनको अदालतले उनलाई पक्राउ गरी अमेरिका पठाउन आदेश दिएपछि उनी दूतावासमा छिरेका थिए ।


आखिर असान्ज किन यति धेरै चर्चामा र खोजीको सूचीमा छन् ? कारण खोज्न सन् २०१० तिर फर्किनुपर्छ । विकिलिक्सको स्थापना २००६ मा भए पनि यसले व्यापक चर्चा २०१० मा आएर पायो । यसले अमेरिकी सेनाले इराक र अफगानिस्तानमा सर्वसाधारण मान्छे कसरी मारेको थियो भन्ने गोप्य दस्ताबेज र भिडियोसमेत सार्वनिक गरिदियो । त्यसपछि वर्षभरि नै अमेरिकी अधिकारीहरूले संसारभर आफ्ना कर्मचारीसँग गरेको गोप्य इमेलहरू पनि सार्वजनिक भइरहे ।


विकिलिक्सकै कारण अमेरिकी सरकारले संसारभर आलोचना खेप्नुपर्‍यो । सबैभन्दा आलोचित जानकारी इराकमा अमेरिकी सेनाले सर्वसाधारणको हत्या गर्दाको थियो । उक्त दृश्यमा हेलिकप्टरमा रहेका सेनाको टोलीले सर्वसाधारणलाई तोकेर गोली हान्ने सल्लाह गर्छन् । एक अधिकृतले अर्को जवानलाई भनेका छन्, तिनीहरू सबैलाई उडाइदेऊ । नभन्दै गोली चल्छ र सडकमा हिंडिरहेका सर्वसाधारण ढल्छन् ।


केहीबेरमा घाइते लिन आइपुगेको भ्यानमाथि पनि अमेरिकी सेनाले गोली चलाउँछन् र केहीको मृत्यु हुन्छ । अति अमानवीय र क्रूर यो तथ्य सार्वजनिक भएपछि संसारभर नै अमेरिकी सरकार र सेना आलोचित बनेको थियो । यसबाहेक सेलिब्रेटी, अमेरिकी र बेलायती दलहरूका गोप्य दस्तावेजहरू पनि सार्वजनिक गरेर विकिलिक्सले आफ्नो चर्चा त कमायो नै यसले संसारभर हुने तुच्छ कामको नालीबेली पनि बाहिर निकाल्यो ।


सन् २०१६ मा अमेरिकी राष्ट्रपति निर्वाचनको क्रममा हिलारी क्लिन्टनका प्रचार प्रमुखले क्लिन्टनकी प्रतिस्पर्धी बर्नी सान्डर्सलाई मूर्ख भनी सम्बोधन गरेको इमेल विकिलिक्सले सार्वजनिक गरेको थियो । सान्डर्सले उठाएको जलवायु परिवर्तनको मुद्दालाई लिएर उनलाई मूर्ख भनिएको थियो । त्यसअघि सन् २००८ मा विकिलिक्सले ब्रिटिस नेसनल पार्टीको सदस्यहरूको व्यक्तिगत विवरणसहित उक्त पार्टीले तयार पार्दै गरेको गोप्य घोषणापत्र पनि सार्वजनिक गरिदियो । उक्त घोषणापत्रमा मुस्लिम देशका नागरिकलाई बेलायत आउन प्रतिबन्ध लगाउने र केही नागरिकलाई
पुरानै देश फर्कन प्रोत्साहित गर्ने गरी नीति लिने लेखिएको थियो । त्यसले नेसनल पार्टीविरुद्ध आक्रोश बढायो ।


सन् २०१५ मा सोनी इन्टरटेनमेन्ट ह्याक भएको थियो । दक्षिण कोरियाली ह्याकरले गरेको भनी प्रचारित उक्त घटनासँग सम्बन्धित करिब २ लाख इमेलहरू विकिलिक्सले प्रकाशित गरिदियो । उक्त कागजपत्रमा फिल्म निर्माताहरूले महिला कलाकारहरूबारे के कुरा गर्छन् भन्ने विवरणहरू थिए । महिला कलाकारले पुरुष कलाकारको तुलनामा निकै कम पारिश्रमिक पाउने गरेको, आफ्नो फिल्म खेल्न नमान्दा कलाकारहरूलाई निर्माताले तुच्छ शब्दले सम्बोधन गर्ने गरेको जस्ता तथ्य सार्वजनिक भए ।


विकिलिक्सले धेरै गोप्य दस्ताबेजहरू सार्वजनिक
गरेको भए पनि यसलाई चर्चित बनाउन अमेरिकी गुप्तचर निकायकी विश्लेषक चेल्नी म्यानिकङको भूमिका पनि महत्त्वपूर्ण छ । सन् २०१० मा विकिलिक्सले सार्वजनिक गरेको इराक र अफगानिस्तान युद्धका दस्ताबेज र भिडियोहरू उनैले सार्वजनिक गर्न सघाएकी हुन् । इराक युद्धमा मात्रै ६६ हजार सर्वसाधारण मारिएका र सयौंलाई जेलमा यातना दिइएको तथ्यांकहरू सार्वजनिक गरेकी उनी अहिले जेलमै छिन् ।

hellosukrabar@gmail.com

प्रकाशित : वैशाख ६, २०७६ १२:१९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

रोकिएला लहडी प्रतिस्पर्धा ?

भारतबाट सञ्चालित युट्युब च्यानल टी सिरिज र स्वीडेनका युट्युबर पिउडाइपाईबीच सबभन्दा धेरै सब्सक्राइबर कसको हुने भन्ने अघोषित होड नै चलेको छ ।
हेलो शुक्रबार

काठमाडौँ —  प्रतिस्पर्धा पनि कस्तो ? जसले प्रतिस्पर्धा गरिरहेका छन्, उनीहरूलाई मतलब छैन  । जसले हेरेर मजा लिनुपर्ने हो, ऊ नै जुध्न तम्सिएको छ  ।

यो प्रतिस्पर्धा हो भारतबाट सञ्चालित युट्युब च्यानल टी सिरिज र स्वीडेनका युट्युबर पिउडाइपाईको । एउटाले बलिउड फिल्मको ट्रेलर र गीतको भिडियो हाल्छ अर्कोले अनलाइन गेमसम्बन्धी जानकारी दिन्छ । एउटा च्यानल संस्थागत रूपमा चलेको छ अर्को व्यक्तिगत लोकप्रियताको भरमा ।


यी दुई च्यानलबीच कसको धेरै सब्सक्राइबर भन्ने लहड चलेको झन्डै एक वर्ष पुग्न लाग्यो । यो बीचमा कहिले एउटा पहिलो बन्ने त कहिले अर्को पहिले बन्ने भई नै रह्यो र आ–आफ्नो च्यानलका प्रशंसकबीच हल्लीखल्ली भइरह्यो । गत साताको तथ्यांक हेर्ने हो भने टी सिरिजको सब्सक्राइबर ९ करोड २४ लाख नाघेको छ भने पिउडाइपाईका सब्सक्राइबर ९ करोड २६ लाख नाघेका छन् । खासमा यो तथ्यांकको दौड मात्रै थियो । यसमा कोही पहिलो र कोही दोस्रो भएर हानि कसैलाई थिएन । तर, पछिल्लोपटक पिउडाइपाईका प्रशंसकहरूले गर्नुसम्म गरे । केही प्रशंसकले ५० हजार प्रिन्टर ह्याक गरेर त्यसबाट प्रिन्ट हुने बिलमा टी सिरिज अनसब्सक्राइब गर्न र पिउडाइपाईलाई सब्सक्राइब गर्न सन्देश लेखे । यसले विश्वभर हंगामा मच्चियो । आखिर, यी दुई बीचको प्रतिस्पर्धालाई धेरै मानिसको ध्यानमा खिच्ने काण्ड पनि यही थियो ।


पिउडाइपाईलाई सबैभन्दा धेरै सब्सक्राइबर भएको युट्युबर बनाउने दौडमा सामान्य प्रशंसक नलागेर अर्का चर्चित युट्युब जिमी (मिस्टर बिस्ट) पनि लागे । उनले त पिउडाइपाईलाई सब्सक्राइब गरौं भनेको सन्देश लेखिएको टिसर्ट लगाएर आफ्ना साथीहरूसँग सार्वजनिक स्थानमा पुग्न थाले । विशेषतः १८ देखि २४ वर्षसम्मका उमेर समूहमा लोकप्रिय पिउडाइपाई सुरुवाती समयमा यस्ता विषयमा निकै रमाइरहेका थिए । उनी आफ्ना प्रशंसकलाई भन्थे– मलाई पहिलो नम्बरमा राख्ने प्रयासले म खुसी भएको छु । उनी आफूलाई पहिलो नम्बरमा राख्न गैरकानुनी उपाय नलगाउन पनि आफ्ना प्रशंसकलाई भनिरहन्थे । तर, लहडी प्रशंसक सबैले उनले भनेको किन मान्थे र ?


मार्च दोस्रो साताको कुरा हो । न्युजिल्यान्डको एक मस्जिद अगाडि अन्धाधुन्ध गोली चलाएर एक २८ वर्षीयाले ४९ जनाको ज्यान लिए । फेसबुकमा लाइभ गर्दै ऊनले गोली चलाएका थिए । आक्रमणका त्रममा उनले पिउडाइपाईलाई सब्सक्राइब गर्न आह्वान पनि गरे । प्रशंसकको यस्तै हर्कतले उनी फेरि सब्सक्राइबरको संख्यामा टी सिरिजभन्दा माथि पुग्ने त कहिले फेरि केही अंकले दोस्रो बन्थे । यो लडाइँमा टी सिरिजले पनि केही मार्केटिङ रणनीति लियो । एक अर्ब बढी जनसंख्या भएको र विश्वका धेरै देशमा लोकप्रिय बलिउड फिल्मसँग सम्बन्धित टी सिरिज पनि चर्चामा नरहने कुरै थिएन । टी सिरिजका मालिक भूषण कुमारले यो दौडमा आफूलाई कुनै रुचि र वास्ता नभएको बताइरहेका छन् । तर, उनका कम्पनीका वरिष्ठ कर्मचारीहरूले लगाएको जुक्ति पनि रोचक छ । पिउडाइपाईका प्रशंसकले आफ्नो च्यानललाई धेरै सब्सक्राइबर भएको पहिलो नम्बरमा आउन नदिन अनेक तिकडम गरेपछि उनीहरूले पनि जुक्ति निकाले– राष्ट्रवाद । टी सिरिजका कर्मचारीहरूले भनिरहे– संसारमा सबैभन्दा धेरै सब्सक्राइबर भएको युट्युब च्यानल हाम्रो देशमा हुनु हाम्रो गौरवको कुरा हो । यस्तै यस्तै कुराले संसारभर छरिएका भारतीयहरू पनि खोजीखोजी टी सिरिज सब्सक्राइब गर्न थाले । बलिउड फिल्मबाट प्रभावित नेपालसहित श्रीलंका, भुटान, माल्दिभ्ससहित विश्वका धेरै देशमा टी सिरिज आफैं पनि चर्चित नै थियो ।


टी सिरिजसँगको करिब एकवर्षे लामा प्रतिस्पर्धापछि पिउडाइपाईले यसै साता एक भिडियोमा सार्वजनिक हार स्विकारेका छन् । उनले यो दौडमा टी सिरिजको प्रशंसा पनि गरेका छन् । ‘एउटै बलिउड गीत बनाउन पनि कति धेरै खर्च हुने रहेछ,’ उनले भनेका छन् । उनको यो स्विकारोक्तिपछि यो लहडी प्रतिस्पर्धाको दौड रोकिने धेरैको विश्वास छ । पिउडाइपाईले हार स्वीकारे पनि उनका प्रशंसकले यसलाई स्विकार्लान् ?
–एजेन्सीको सहयोगमा

hellosukrabar@gmail.com

प्रकाशित : चैत्र २२, २०७५ १२:०९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्