उत्तेजक नयाँ पुस्ता

सामाजिक विषयवस्तुलाई हास्यव्यंग्यका रूपमा प्रस्तुत गर्दै युवाहरूको केही समूह स्ट्यान्डअप कमेडीमार्फत लोकप्रिय भइरहेका छन् ।
विमल खतिवडा

कमेडी सर्कलले आफ्नो युट्युब च्यानलमा २९ जेठमा एउटा भिडियो अपलोड गरेको थियो, ‘रिलेसनसिप्स एन्ड ब्रेकअप्स’  । एक महिना नपुग्दै ३० लाख भ्युअर्स पुगिसक्यो  ।

भिडियो लाइक गर्ने ९५ हजार नाघ्यो । डिस लाइक नौ हजार छन् । प्रतिक्रिया लेख्ने मात्रै ६ हजार बढी । भिडियोमा देखा परेकी छन्, विराटनगरकी सिमरन पाण्डे । भिडियो आएपछि सामाजिक सञ्जाल टिकटकदेखि फेसबुकसम्मै उनकै चर्चा छ । उनले बोलेको संवाद ‘म भन्छु नि’ सबैको जिब्रोमा झुन्डिएको छ । उनी पढाइका लागि अमेरिका उड्ने प्रयासमा छिन् ।
‘भिडियो यत्ति चर्चित होला भन्ने लागेको थिएन,’ सिमरन भन्छिन्, ‘सुरुमा नराम्रा प्रतिक्रिया आए पनि अहिले साहसी भन्नेहरू निस्किएका छन् ।’ उनले केटा र केटीको यौनांगका बारेमा बोलेको संवादले बढी चर्चा पायो । यसलाई छाडा भन्दै सामाजिक सञ्जालमा स्ट्यान्डअप कमेडीमाथि प्रश्नसमेत खडा गरियो ।
‘समाजले नस्विकारेको कुरा पस्कियो भने त्यो भाइरल हुन्छ,’ कमेडी सर्कलका फाउन्डर अनुप घिमिरे भन्छन्, ‘सिमरन जसरी बोल्ने कसैले हिम्मत गरेका थिएनन्, त्यही शब्द केटाले बोल्दा केही नहुने, केटीले बोल्दा बेठीक हुने । कतिसम्म पक्षपाती छ हाम्रो समाज ।’ उनी समयअनुसार समाज पनि परिवर्तन हुँदै जानुपर्ने तर्क गर्छन् । अहिले जमाना स्ट्यान्डअप कमेडीको छ । विभिन्न पेसा, व्यवसाय गरिरहेकाहरू स्ट्यान्डअप कमेडीतिर आकर्षित भएका छन् ।
‘हामी सन्तोष पन्तको हिजो आजका कुरा हेरेर हुर्किएका पुस्ता हौं, गाईजात्रा हाम्रो जमानादेखिको संस्कृति नै छ,’ अनुप भन्छन्, ‘कमेडी हाम्रा लागि नयाँ कुरा होइन । तर पुरानो कमेडी फरक धारको भयो । भारतमा माथिल्लो स्तरमा पुगिसकेको स्ट्यान्डअप कमेडी नेपालमा हामीले ल्याएका हौं ।’ कमेडी सर्कल नेपाली कमेडियनहरूको लागि पहिलो अवसर भएको उनको दाबी छ ।स्ट्यान्डअप कमेडी एउटा कला हो । यसमा कलाकारको काम भनेको स्टेजमा चढेर समाजको वरिपरि भएका विसंगति र समस्यालाई व्यंग्यात्मक रूपमा प्रस्तुत गर्दै दर्शकलाई हँसाउने हो ।
‘१५ मिनेट उभिएर जोक्स भनेको १० हजारदेखि ३० हजार रुपैयाँसम्म लिने कलाकार हाम्रैमा छन्,’ अनुपले भने, ‘एक वर्षअघिको अवस्था त्यस्तो थिएन ।’ उनले सूचना प्रविधिमा स्नातकोत्तर गरेका छन् । ‘पढाइ मेरो आईटी हो, आईटीले सबै उद्योग तेरो हो भन्छ,’ उनले सुनाए, ‘चिनिने केही काम गरौं भनेर यसमा लागेका हौं ।’
‘झम्सीखेलको बियर्स एन चियर्स रेस्टुरेन्टमा प्रत्येक सोमबार साँझ हाम्रो अभ्यास हुन्छ,’ अनुप भन्छन्, ‘जहाँ रेस्टुरेन्टमा आएका पाहुनाले पनि मनोरञ्जन लिइरहेका हुन्छन् ।’ चितवन र बुटवलमा समेत कार्यक्रम गरिसकेको कमेडी सर्कलले दुई—दुई महिनामा ‘ग्र्यान्ड शो’ आयोजना गर्छ । ‘इन्टरनेटमा पाएको चर्चा एकदमै छोटो हुन्छ,’ उनी भाइरल हुने प्रसंगलाई कोट्याउँदै भन्छन्, ‘जति चाँडै पाइन्छ, त्यति चाँडै सकिन्छ ।’ फरक पेसामा आबद्धहरू समूहमा संलग्न छन् ।

उमेश गौतम (यूकेजी) नेप ग्याजमका कलाकार हुन् । नेप ग्याजम सेलेब्रिटी म्यानेजमेन्ट नेपालसँग आबद्ध एउटा स्ट्यान्डअप कमेडी युट्युब च्यानल हो । नेप ग्याजमले प्रत्येक बिहीबार एक जना कलाकारको भिडियो बनाएर युट्युबमा रिलिज गर्दै आएको छ । उमेशको युट्युबमा ‘सोझो बुबा र नाम’ शीर्षकमा अपलोड भएको भिडियोको ‘हेर केटा हो, मेरो लाइफको ४० प्रतिशत ब्याट्री सकिसक्यो’ निकै हिट छ । टिकटकमा उनको संवाद राखेर छोटो भिडियो बनाउनेको प्रतिस्पर्धा नै चल्यो ।
‘पहिलाको कमेडीमा दालभात तरकारी मात्र हुन्थ्यो,’ उमेश भन्छन्, ‘हामीले त्यसमा अचार थपिदिएका छौं, अचार थपिएपछि स्वाद राम्रो भएको छ ।’ पहिलाको कमेडीमा प्रायः हुलिया परिवर्तन गरेर हँसाउने गरिन्थ्यो । ‘यो स्ट्यान्डअप कमेडी पूरा फरक छ,’ उनी भन्छन्, ‘उभिएर शरीरको हाउभाउ देखाउँदै बोलेर मान्छेलाई हँसाउने नयाँ माध्यम हो ।’ उनले थपे, ‘छाडा शब्द बोलेको कमेडी हिट हुन्छ, नहुने होइन । हामीले जिन्दगीमा परिवारसँग बसेर हेर्न नमिल्ने कुराबाटै बढी रमाइलो लिइरहेका हुन्छौं, सबैसामु पो भन्न सक्दैनौं ।’ उनी आफैंले भने कमेडीमा छाडा शब्द प्रयोग नगरेको बताए ।
नेप ग्याजमको सिर्जना बिहीबार साँझ ७ बजे युट्युबमा अपलोड हुन्छ । यो टिमले होटल तथा रेस्टुराँमा कमेडी प्रस्तुत गर्दैन । ‘आफ्नै शो गर्छौं,’ उमेशले सुनाए, ‘रेस्टुरेन्टमा जाँदा दर्शक व्यस्त हुन्छन् । उनीहरूले हामीले के माथि व्यग्यं गरिरहेका हुन्छौं, ध्यान दिएका हुँदैनन् । यस्तोमा सुन्ने र कमेडी प्रस्तुत गर्ने दुवैलाई मज्जा आउँदैन ।’
कमेडी टुकटुकका संस्थापक आयुष श्रेष्ठ पेसाले कम्प्युटर इन्जिनियर हुन् । उनी फुर्सदको समय कमेडीमा लगाउँछन् । ‘स्ट्यान्डअप कमेडी साधारण मानिसको धारणाबाट प्रस्तुत गर्ने भएकाले मन पराउनेको जमात् बढेको छ,’ उनले भने, ‘यसको भारतमा बजार ह्वात्तै बढ्यो । हाम्रोमा सुरु भएको २ वर्ष पनि भएको छैन ।’ चार जनाबाट सुरु गरिएको यसमा कलाकार एक दर्जन भइसकेका छन् । ‘कमेडी सर्कल र नेप ग्याजम बढी युट्युबमा केन्द्रित भए,’ उनी भन्छन्, ‘हामीले लाइभ शो र बार रेस्टुरेन्टहरूमा बढी ध्यान दिएका छौं ।’
कमेडी टुकटुकले पहिला जोक्स बनाउँछ । ‘प्रायः प्रत्येक हप्ता कुनै न कुनै रेस्टुरेन्ट तथा बारले कार्यक्रम गर्न निम्ता दिन्छन्,’ आयुष भन्छन्, ‘निम्तो स्विकार्छौं, सकेसम्म बढी आम्दानी चाहन्छौं ।’ पुरानो भइसकेपछि मात्र यसको भिडियो युट्युबमा राख्ने गरिन्छ । ‘युट्युबमा हामी पछि नै छौं,’ उनी भन्छन् । यो समूहले आफ्नो भिडियो कमेडी सर्कल र अरूकै युट्युब च्यानलबाट अपलोड गरिरहेका छन् ।
सर्लाहीस्थित हरिवनका २६ वर्षीय अपूर्व क्षितिज सिंह पेसाले सीए हुन् । दिनभर जागिरमा व्यस्त हुन्छन् । साँझ भने कमेडी स्ट्यान्डअप कमेडीमा जुट्छन् । चौधरी ग्रुपमा कार्यरत उनी लोकप्रिय छन् । उनको ‘पोर्न ब्यान्ड इन नेपाल’ खुबै हिट भयो । ‘दिल्लीमा सीएको परीक्षा दिएर फर्किनुअघि नै नेपालमा स्ट्यान्डअप कमेडी सुरु भइसकेको थियो । मेरो रुचि थियो, अडिसनमा पास भए र कार्यक्रममा पनि राम्रै गर्न थाले । अचेल भिडियो कहिले आउँछ भनेर सोध्दा साह्रै खुसी लाग्छ,’ उनले सुनाए ।
झापाकी योजना थापा मगर बी—फार्म सकेर लाइसेन्सका लागि परीक्षा दिन डेढ वर्षअघि काठमाडौं आएकी थिइन् । यही बीचमा उनी स्ट्यान्डअप कमेडीमा जोडिन पुगिन् । अहिले स्क्रिप्ट लेख्न र कमेडी प्रस्तुत गर्न व्यस्त छिन् । ‘पढाइअनुसारको काम गर्ने सोचेकै छैन, यसैमा रमाइलो भइरहेको छ,’ कमेडी टुकटुकमा आबद्ध उनी भन्छिन्, ‘कार्यक्रम पनि पाइरहेकी छु । यसैको आम्दानीले काठमाडौंमा टिकिरहेकी छु ।’

कमेडी सर्कल
२०७४ पुस १४
युट्युब सब्सक्राइबर : ३,६३,०४६ (सोमबारसम्म)
कलाकार : अपूर्व क्षितिज सिंह, सुजन जिम्बा, हिमेश पन्त, धिमान्त अधिकारी, क्षितिज केसी, सञ्जु कटुवाल, नमुना गिरी, सिमरन पाण्डे, कुशालसिंह राठौर

कमेडी टुकटुक
२०७४ फागुन २५
युट्युब सब्सक्राइबर : आफ्नै युट्युब च्यानल छैन
कलाकार : आयुष श्रेष्ठ, रजिना श्रेष्ठ, अस्तिवा अधिकारी, फेडोर इकलार, आदर्श मिश्र, सजन श्रेष्ठ, एलनजंग थापा, योजना थापामगर, श्रद्धा बर्मा

नेप ग्याजम
२०७४ फागुन ५
युट्युब सब्सक्राइबर ३,१२,४०९ (सोमबारसम्म)
कलाकार : उमेश गौतम, लेखमणि त्रिताल, डोरेश खतिवडा, सरोज भण्डारी, विवेक उप्रेती

प्रकाशित : असार २७, २०७६ ११:५३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

लिपि सुन्दरी

हिमेशरत्न बज्राचार्य

पछिल्लो समय रञ्जना लिपि खुबै चर्चामा छ  । नहोस् पनि किन र ? यो जत्तिको सुन्दर र आकर्षक लिपि अरू कमै छन्  ।

नेपालले ‘हाम्रो हो है यो’ भनेर गर्व गर्न लायकमा पर्छ, रञ्जना लिपि । पछिल्लो समयको चर्चा केन्द्रित रहेको छ, यसलाई संरक्षण गर्नुपर्छ, यसको प्रचार प्रसार हुनुपर्छ भन्नेमा । मूलधारको नेपाली मिडियाले नै यसलाई लिएर बाक्लो चर्चा गरेको छ र भनेको छ, अब यस लिपिलाई लिएर केही गर्नै पर्छ, अहिले नगरे कहिले त ?
राम्री त सुनिता डंगोल पनि छिन् । पहिलो त उनको स्वर नै राम्रो छ, अझ फरक छ । उनी प्रायः मुस्कुराइरहेकी हुन्छिन् र केही प्रतिक्रिया दिन अगाडि उनको मुखमा हाँसो देखिन्छ । त्यसमाथि उनको हस्की स्वर । त्यही स्वरलाई सुहाउँदो अलि मोटो, तर मोडल जस्तै केही न केही देखिन्छ भने त्यो मिल्ने शरीर । त्यसैले त उनी हुन्, सन् २०११ की मिस नेवाः । अब प्रश्न उठ्छ, यो रञ्जना लिपि र यी सुनिताबीचको सम्बन्धचाहिँ के हो त ?
सबैभन्दा पहिले त्यही मिस नेवाः कै प्रसंगतिर । यस्ता सुन्दरी प्रतियोगिता जित्नेले वास्तवमै ठूल्ठूला दाबी गर्ने गर्छन्, म यस्तो गर्छु, म उस्तो गर्छु भनेर । तर केही सबैले यस्ता दाबीअनुसार काम गरेका छन् त ? उत्तर दिन सजिलो छ, यस्तो भएको छैन । केही अपवाद नभएका पनि होइनन्, जस्तो यिनै सुनिता । उनलाई मन पर्ने विषय हो, सामाजिक कार्य । अझ भनौं, सामाजिक काम । सुरुमा विज्ञानकी विद्यार्थी रहेकी सुनिता अहिले त्यही कारणले ‘सोसल वर्क’ मा स्नातकोत्तर गर्दैछिन् । अहिले तेस्रो सेमेस्टर चलिरहेको छ ।
उनी पढाइमै मात्र सीमित छैनन्, समाजलाई फाइदा पुग्ने केही न केही काम गरिरहेकै छिन् । उनको यो काम विशेषतः शिक्षा क्षेत्रमा केन्द्रित छ । उनी यसबीच हल्का पत्रकार पनि हुन्, टीभीतिर कार्यक्रम पनि चलाउँछिन् । स्टेज कार्यक्रम चलाउन भनेपछि उनी हुरुक्क हुन्छिन् । भित्री काठमाडौंमा जन्मेर हुर्केकी सुनिता अचेल कीर्तिपुरवासी भएकी छन् र अहिले उनको प्रमुख परिचय बनेको छ, लिपि सुन्दरीका रूपमा ।
अचेल उनी अधिकांश समय रञ्जना लिपिको प्रचारप्रसारमै व्यस्त छिन् र यसका लागि उनले नयाँ–नयाँ उपाय निकालिरहेकी छन् । उनको यो काम युवा वर्गमा केन्द्रित छ । यो आधुनिक छ । पछिल्लो समय रञ्जना लिपिले लेखिएका टिसर्ट जताततै देख्न सकिन्छ, त्यसमा कुनै न कुनै हात सुनिताको हुन सक्छ । केहीले लिपि लेखिएकै ह्यान्ड–ब्याग पनि बोक्ने गरेका छन् । यी ब्याग पनि कुनै न कुनै रूपमा सुनितासँग जोडिन सक्छ ।
सुनिता र उनको समूहले अचेल गरिरहेको सबैभन्दा ठूलो काम भने क्याली जात्रा हो । शनिबार पारेर होस् अथवा कुनै बिदाको दिन उनको समूहले यस्तो क्याली जात्रा गर्न थालेको भर्खरै हो, ०७५ यता । तर यस्तो जात्रा दुई दर्जनभन्दा बढी भइसकेका छन् । यसलाई आधुनिक पारामा भन्दा रञ्जना लिपिको उत्सव हो । साहित्यिक उत्सव भनेजस्तै लिपिको उत्सव, जहाँ दोहोरो कुराकानी हुन्छ र यस्तो युवा वर्गलाई बढी मन पर्छ ।

लगभग १० हजार जत्तिले यस्ता उत्सवमा भाग लिइसकेका छन् । भर्खर यस्तै एउटा उत्सव वसन्तपुरमा भएको थियो, त्यो पनि बृहत् रूपमा । धेरैले यसमा भाग लिए । केही नाम चलेका रेस्टुरेन्टमा पनि यस्ता उत्सव भएका छन् । यस्ता रेस्टुरेन्टमा एकातर्फ सबै सँगै मिलेर खाने अनि रञ्जना लिपिलाई लिएर खुलेर कुराकानी गर्ने । मज्जा हुन्छ नि, यस्तो काममा । काठमाडौंबाट सुरु भएका यात्रा क्याली जात्रा लमजुङसम्म पुगिसकेको छ र लक्ष्य छ, योभन्दा पनि बाहिर जाने ।
यस लागि उनी स्थानीयसँग साझेदारीलाई राम्रो मान्छिन् । रञ्जना लिपिमा लेख्न, पढ्न यी सुन्दरी पोख्त भइसकेकी छन् । अझ यो लिपिबारे धारा प्रवाह बोल्न पनि सक्षम भइसकेकी छन् । उनी भन्छिन्, ‘रञ्जना लिपि खालि लिपि मात्र होइन । यो सुन्दर पक्कै छ, तर यसलाई सुन्दर छ भनेर मात्र पुग्दैन । खासमा यो हाम्रो संस्कृति हो, इतिहास हो । सम्पदा नै हो । हाम्रो धार्मिक पक्षसँग पनि यो ठ्याक्कै जोडिएर आउने गर्छ । आजको युवा पुस्ताले यसमा रुचि राख्नै पर्छ ।’
उनकै भाषामा इतिहासले वर्तमान पुस्तालाई शिक्षा दिन्छ । यो पुरानो शिक्षा सिक्ने एउटा राम्रो उपाय रञ्जना लिपि सिक्नु पनि हो । सुनिता त्यसैले युवा पुस्ता रञ्जना लिपितर्फ आकर्षित होस् भनेर नै आधुनिक जुक्तिलाई व्यवहारमा लागू गरिरहेकी छन् । जस्तो, अचेल रञ्जना लिपिलाई लिएर एप नै उपलब्ध छ । फेसबुक, यु–ट्युबजस्ता सामाजिक सञ्जालबाट प्रचार प्रसार पनि भएकै छ । यसमा बढी काम गर्ने सोच छ, उनको ।
यस्तोमा उनको प्रशंसा नगरेर सुख पाइन्छ र ? पक्कै पाइन्न । खासमा उनले गरिरहेको काममा उनी मात्र छैनन् । उनका साथीहरू छन् र सायद यिनै साथीहरू बढी काम गरेका पनि होलान् । यस्तो काममा एउटा अनुहार भने चाहिन्छ, अनि ‘ग्ल्यामर’ को मात्रा भए, अझ राम्रो । रञ्जना जस्तो सुन्दर लिपिको बखान सुन्दर युवतीले गर्छ भने अब के चाहियो र ? २६ वर्षीया सुनिता भन्छिन्, ‘आउनुहोस्, हामीसँग सहकार्य गर्नुहोस्, रञ्जना लिपिको प्रचारप्रसार गर्नु हामी युवाकै काम हो ।’

प्रकाशित : असार २७, २०७६ ११:५३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्