सानी पुतली

कथा
जानुका खतिवडा

काठमाडौँ — शनिबारको दिन थियो । बाबाले चिडियाखानामा थरीथरीका जनावर देखाउन लैजान्छु भन्नुभएको थियो त्यसैले उपासना दङ्ग थिइन् । बिहान उठेदेखि नै उनी फर्‍याकफुरुक गर्दै यताउता गरिरहेकी थिइन् । छिटोछिटो खाना खाएर निस्कने योजना भएकाले आमा भान्सामा व्यस्त हुनुहुन्थ्यो । हजुरआमाको पूजापाठ सकिएको थिएन । त्यतिकैमा डोरबेल बजेको सुनेर बुवा ढोका खोल्न जानुभयो । ढोकामा नचिनेका मान्छे उभिएको देखेर उपासना आफ्नो कोठाभित्र पसिन् । बुवाले पाहुनालाई बैठक कोठामा लैजानुभयो । निकैबेर उहाँहरूको भलाकुसारी चल्यो ।

आमा भान्सामा मीठामीठा पक्वान्न तयार पार्न व्यस्त हुनुहुन्थ्यो । उपासनाले कोठामै बसीबसी मीठो बास्ना थाहा पाइन् । उनलाई दौडिएर आमा भए ठाउँमा जान मन लाग्यो । बिस्तारै उनी ढोकासम्म आइन् । बैठकमा बसेका अपरिचित पाहुना देखेर उनलाई बाहिर निस्कने हिम्मत आएन ।

ढोकाको च्यापबाट अलिकति टाउको निकालेर उनले चारैतिर हेरिन् । हजुरआमा पनि पूजापाठ सिध्याएर पाहुना भएतिरै जानुभयो । उनलाई भने कसैले बोलाएनन् । ढोकासम्म पुग्दै फर्किंदै गरेको चौथो पटकसम्म पनि कसैले उनलाई नदेखेकाले उनको मन खिन्न भयो । उनी फर्किएर ऐना अगाडि गइन् । आफूलाई नै एकछिन टुलुटुलु हेरिरहिन् ।

‘नरिसाऊ है मेरी पुतली अर्को शनिबार पक्का लैजान्छु चिडियाखाना.. ।’ उनले बुवाले भनेझैं गरेर आफैंलाई जवाफ दिइन् । बुवाले अर्कोपल्ट जाऊँला है भन्नुभएको पनि यो समेत तीनपटक भइसकेको थियो ।कहिले के कामले बुवालाई बाहिर जानुपर्ने त कहिले पाहुना आइपुग्ने । सम्झिँदासम्झिँदै उनको अनुहार अँध्यारो भयो । आँखामा आँसु रसाएर भरियो ।

‘नरोऊ नरोऊ नानु...।’ उनले आफैंलाई ढाडस दिँदै आँसु पुछिन् । उनको पछाडि टेबलमा राखिएका खेलौनाहरू ऐनामा पनि छर्लङ्ग देखिएका थिए । तिनै खेलौनाहरूतिर उनको ध्यान खिचियो अनि उनी फर्किएर खेल्न थालिन् । तीन/चारओटा खेलौनालाई लस्करै मिलाएर राखिन् । उनको मनपर्ने पुतलीलाई भने हातमा लिइन् ।

‘ल हेर त मैले अस्तिदेखि देखाउँछु भनेको एकसिङे गैंडा... ।’ उनले पुतलीलाई टुकुटुकु हिँडाउँदै एउटा खेलौनाको अगाडि उभ्याइन् । लस्कर लगाएका खेलौनालाई एक–एक जनावरको नाम दिँदै उनी पुतलीसँग चिडियाखाना खेलिरहेका बेला अचानक पुतली उनको हातबाट खस्यो र त्यसको एउटा खुट्टै भाँचियो । आफ्नो प्यारो पुतली भाँचिएको देखेर उनलाई साह्रै नरमाइलो लाग्यो । उनले मन थाम्न सकिनन् र रुन थालिन् ।

उनी रोएको आवाजतिर सबैको ध्यान खिचियो । हजुरआमा उठेर उनी भए ठाउँमा आउनुभयो । पाहुनाहरू पनि उनलाई नै हेर्न थाले । ‘के भो मेरी नानीलाई...।’ हजुरआमाले प्याउले पारामा बोल्दै उनलाई बोकेर आँसु पुछिदिनुभयो ।‘मेरो पुतलीको खुट्टा भाँचियो,’ उपासनाले सुँक्कसुँक्क गर्दै भुइँको पुतलीतिर देखाइन् ।

‘भैगो नरोऊ अर्को नयाँ किनुम्ला,’ हजुरआमा उनलाई फकाउँदै बैठक कोठातिर जानुभयो । सबैका आँखा उपासनातिरै तानिएका थिए ।‘ज्ञानी मेरी पुतली अंकल आन्टीलाई नमस्कार गर,’ हजुरआमाले पाहुनातिर संकेत गर्नुभयो । उनले लजाउँदै नमस्कार गरिन् । पाहुना आन्टीले आफ्नो ब्यागबाट निकालेर उनका हातमा चकलेट राखिदिनुभयो ।

‘म त चकलेट नखाने, टिचरले भन्नुभाको चकलेट खायो भने दाँतमा कीराले खान्छ ।’‘ओहो ∕ कति ज्ञानी नानी, अरू केके सिकाउनुभएको छ नि टिचरले,’ पाहुना आन्टीले सोध्नुभयो । उपासनाले लजाएर हजुर–आमातिर हेरिन् । ‘लौ अस्तिको गीत सुनाइदेऊ त आन्टीलाई .. ।’ हजुरआमाले उपासनालाई काखबाट ओरालेर भुइँमा राख्दै थप्पडी बजाउन थाल्नुभयो । उपासनाले लजाउँदै दुई लाइन गीत गाइन् ।

‘नाच्न पनि आउँछ नि मेरी नानीलाई ल नाचेर देखाइदेऊ मेरी गुडिया,’ उनले मन नलागी नलागी पनि नाचेर देखाइदिइन् । अनि लजाएर हजुरआमाको कुममा मुख लुकाउन गइन् । त्यसपछि बुवाले उनलाई फुक्र्याउँदै अंग्रेजीमा बोल्न पनि लगाउनुभयो । चाबी भरेको गुडियालेझैं उनले केही बेर सबैको अनुरोधअनुसारको काम गरिन् । सबैजना दङ्ग पर्नुभयो ।
मदारीले नचाउन ल्याउने जमुरेजस्तै बन्नुपरेकाले केहीबेर पछि उनलाई झर्को लाग्न थाल्यो । भोक पनि लाग्न थालिसकेको थियो । चिडियाखाना जान पाउने उनको आशा पनि मरिसकेको थियो ।

‘कत्ति सिपालु रहिछिन् नानी त, ठूली भएर के बन्ने छोरी ?’ पाहुना अंकलले सोध्नुभयो तर यसपटक उपासना केही बोलिनन् । के बन्ने भन्नु खै..? उनले निकैबेर सोचिन् । दिमागमा केही आएन ।

‘भनिदेऊ न त के बन्छे हाम्री गुडिया ?’ हजुरआमाले पनि फुक्र्याउनुभयो तैपनि उपासना बोलिनन् ।
‘भनिदेऊ न ठूली भएर म त काकाजस्तै डाक्टर बन्ने हो,’ बुवाले उनलाई तानेर काखमा बसाउनुभयो । अस्तिका पाहुनाले सोध्दा बुवाले पाइलट बन्ने हो भन्न लगाउनुभएको थियो । फेरि यसपल्ट डाक्टर बन्छु भन्न लगाउनुभयो । उपासनाले अलमल्ल परेर बुवातिर हेरिन् ।
भनिदेऊ मेरी छोरी के बन्ने रे ? बुवाले फेरि उक्साउनुभयो ।

‘म त ठूली भएर काकाजस्तै डाक्टर बन्ने अनि बिरामीको उपचार गर्ने हो,’ उपासनाले जवाफ दिइन् । पहिले धेरैचोटि पाहुनाको अगाडि बुवाले भन्न लगाउनुभएकाले उनलाई कण्ठस्तै थियो । उनको जवाफ सुनेर बुवाको अनुहार उज्यालो देखियो ।
उपासना बुवाको काखबाट ओर्लिएर दौडिँदै भान्सातिर गइन् अनि आमाको हात सामातिन् ।
‘एकछिन उता बस त छोरी चियाले पोल्छ ।’ आमा कपमा चिया खन्याउन लाग्नुभएकोरहेछ ।
‘चियाले पोल्यो भने घाउ हुन्छ अनि हस्पिटल जानुपर्छ हगि आमा ?’
‘हो नि ।’ आमा उपासनातिर फर्किनुभयो ।
‘आमा म त डाक्टर नबन्ने । मलाई हस्पिटलमा बिरामी देखेर कस्तो रुन मन लाग्छ,’ उपासनाले आमाको नजिकै गएर सानो स्वरमा भनिन् । अनि खुर्रर दौडिएर आफ्नो कोठातिर गइन् । उनको कुरा नबुझेर आमाले एकतमासले उनी गएकातिर हेरिरहनुभयो ।

प्रकाशित : जेष्ठ ६, २०७५ ०८:४०
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

टल्किने भूत

जानुका खतिवडा

काठमाडौँ — आधा रातमा उपासनाका आँखा खुले । उनले सिरकबाट अलिकति टाउको निकालेर दायाँबायाँ हेरिन् । चारैतिर चकमन्न थियो । सडकमा बलेको बत्तीको अलिकति उज्यालो पसेकोले उनको कोठा पनि धमिलो देखिएको थियो । उनले हातले यताउता छामेर हेरिन् तर आमा भेटिनुभएन । उनको मुटु छिटोछिटो ढुकढुक भयो । उनी निदाउनुअघि त आमा कथा सुनाउँदै हुनुहुन्थ्यो । कहाँ जानुभएछ ?

उनले अलिकति टाउको उठाएर फेरि चारैतिर हेरिन् । उनको ओछयानभन्दा अगाडिको भित्तामा एउटा कालो छाया देखियो । त्यो घरी तलमाथि हल्लिन्थ्यो त घरी दायाँ–बायाँ सथ्र्यो । त्यसको ठीक तल दुइटा आँखा टलक्क टल्किरहेका थिए । उनले आँत्तिएर टाउको सिरकभित्र लुकाइन् । सास बढेजस्तो भएर आयो । एकछिनपछि बिस्तारै सिरक हटाएर उनले डराई डराई अघिको भित्तातिर हेरिन् । त्यो छाया त उस्तै गरी आकार बदल्दै यताउता सरिरहेको रहेछ । टल्किने दुइटा आँखा पनि अझै उनीतिरै हेरिरहेका थिए । उनका हात–खट्टा चिसा भए । डरले उनी काम्न थालिन् ।
आफूलाई बलियो बनाउनेजति प्रयास गरे पनि उनलेसकिनन् र आँखा चिम्लिएर चिच्याइन्, ‘आमा...१’
उपासना चिच्याउँदै रोएको सुनेर आमा दगुर्दै आउनुभयो । अत्तालिएर आउँदा ढोकाको छेउमा उहाँको गोडा ठोक्कियो । आमा आफ्नो नजिकै आएको थाहा पाएर उपासनाले हुत्तिएर उहाँलाई अँगालो मारिन् अनि रुन थालिन् ।
‘के भो, किन रोएकी ?’ आमाले आफ्नो गोडाको दुखाइ बिर्सिएर छोरीको पिठिउँ थप्थपाउनुभयो ।
‘आमा भूत... भूत...’
‘खोई कहाँ छ ?’ आमाले बत्ती बालेर चारैतिर हेर्नुभयो । कोठामा केही थिएन । ‘अघि भर्खरै यहाँ हल्लिरहेको थियो । त्यसका आँखा पनि टलक्क टल्किएका थिए ।’ उपासनाले पनि आमाको कुमबाट अलिकति टाउको उठाएर वरिपरि हेरिन् अनि सुँक्कसुँक्क गर्दै अगाडिको भित्तातिर देखाइन् । उनी अझै डरले कामिरहेकी थिइन् ।
‘कहाँ भाग्यो त अहिलेको अहिल्यै ?’ आमाले ओछयानमा ठयाकठयाक पार्नुभयो । खाटमुनि बिरालो पसेको रहेछ । म्याउँ गर्दै निस्किएर दराजको चेपतिर गयो ।
‘ल, यही हो तिम्रो भूत,’ आमा मुसुमुसु हाँस्नुभयो ।
उपासना आमाको घाँटीमा आफ्ना दुवै हातले बाँधेर छातीमा लिपिस्सै टाँसिएकी थिइन् । आमाले बिस्तारै उनको हात फुस्काएर उनलाई काखमा राख्नुभयो ।
केही बेर थप्थपाएपछि उनी सामान्य हुँदै गइन् । ‘बहादुर छोरीले यस्तो डरपोक हुन सुहाउँछ त ?’ आमाले आफ्ना दुवै हत्केलाले उनको अनुहार च्यापेर आफूतिर फर्काउनुभयो ।
दुई महिनाअघिदेखि मात्रै उपासना एक्लै सुत्न थालेकी हुन् । उनलाई ओछयानमा सुताएर कथा सुनाउँदै उनी निदाएपछि मात्र आमा आफ्नो कोठामा जाने गर्नुहुन्थ्यो । आज पनि उनी कथा सुन्दासुन्दै निदाएकी थिइन् ।
‘आमा मलाई छोडेर नजानुस् है,’ उनले आमाको हात च्याप्प समातेर भनिन्, ‘भूत फेरि आउँछ ।’
‘कहाँ आउँछ ?’
‘उ: त्यहाँ आएर नाच्छ,’ उनले अघिकै भित्तातिर देखाइन् । उनको कुराले आमा एकछिन गम्भीर देखिनुभयो । उहाँले छोरीको पिठिउँमा थप्थपाउँदै बत्ती निभाउनुभयो । साँच्चि नै भित्तामा तेर्सो धर्को दायाँ–बायाँ हल्लिरहेको थियो । दराजको कुनातिर दुइटा आँखा उस्तै गरी टल्किरहेका थिए ।
‘उ: उ: भूत,’ उपासना फेरि अत्तालिएर आमालाई अँगालो हाल्न आइन् । ‘त्यो भूत हो त ? बाटोमा बलेको बत्तीको उज्यालो परेर तिम्रो कोठाको झयालमा हालेको पर्दाको छाया पो यहाँ हल्लिएको हो त, ल हेर त...।’ आमाले पर्दा यताउता चलाउँदा भित्तामा साँच्चै नै छाया पनि यताउता चल्मलायो । उज्यालोमा राखेर आमालेआफ्नो हातको छाया पनि भित्तामा यताउता सारेर देखाउनुभयो । झयालनेर गएर उभिँदा उहाँको अनुहारको छाया पनि भित्तामा डरलाग्दो देखियो ।
‘टल्किने भूत पनि थियो,’ उपासनाको डर अझै हटिसकेको थिएन । ‘त्यो त अझै टल्किरहेको छ नि, उ: हेर त ।’ उपासनाले आमाको हात कस्सेर समातिन् अनि डराई डराई त्यतातिर हेरिन् । साँच्चै नै दराजको छेउमा दुइटा आँखा टलक्क टल्किरहेका थिए ।
‘उ: हेर त, तिम्रो टल्किने भूत,’ आमाले बत्ती बालेर भन्नुभयो । दराजको छेउमा लुकिरहेको बिरालो म्याउँ–म्याउँ गर्दै निस्किएर ढोकाबाहिर गयो ।
‘बिरालो पो रहेछ,’ उपासना थोते दाँत देखाएर रुन्चे हाँसो हाँसिन् । उनको अनुहार अलि उज्यालो देखियो ।
‘बिरालोका आँखा हाम्राभन्दा फरक हुन्छन् । ती अँध्यारोमा टल्कन्छन् बुझयौ ।’
‘किन आमा ?’ उपासनाजिज्ञासु देखिइन् ।
‘बिरालाका आँखामा रेटिनाभन्दा पछि ‘टेपिटम लुसिडम’ नामको एक तह हुन्छ । त्यसले ऐनाको जस्तै काम गर्छ । अँध्यारोमा त्यसमा हलुका प्रकाश पर्‍यो भने पनि त्यसले परावर्तन गर्छ । त्यसैले उसका आँखा टल्किएका जस्ता देखिन्छन् ।’ आमाले उपासनालाई सम्झाउँदै भन्नुभयो, ‘त्यसैले त हो नि बिरालोले अँध्यारोमा पनि मुसा समाउन सक्छ ।’
उपासना आमाका कुरा ध्यान दिएर सुनिरहेकी थिइन् ।
‘बिरालोका मात्रै होइन, अरू जनावरका आँखा पनि रातमा टल्कन्छन् । राति सक्रिय हुने जनावरहरूले यही ‘टेपिटम लुसिडम’ का कारण अँध्यारोमा पनि देख्न र सिकार गर्न सक्छन् ।’
आमाका कुरा सुनेर उपासनाको डर बिस्तारै हट्दै गयो । भूत भनेको त मनको डर मात्र पो रहेछ । कुरा बुझेपछि उनले आफ्नो मन बलियो बनाइन् । उनका आँखा निद्राले लोलाउन थालेका देखेपछि आमाले उनलाई ओछयानमा सुताइदिनुभयो । केही बेरमै उनी भुसुक्क निदाइन् ।

प्रकाशित : माघ २१, २०७४ ०८:२८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT