छर्दै ज्योति

ओमप्रकाश ठाकुर

 आऊ, यो पल्ट यस्ता एक युवकबारे जानौं– जसले दलित बस्तीमा पुगेर निःशुल्क ट्युसन पढाउँदै निरक्षर बालबालिकालाई स्कुल जान/पठाउन प्रेरित गरिरहेछन्  । अपांगता भएर आफू लठ्ठीको साहरामा हिँड्दै शिक्षाको ज्योति फैलाइरहेछन्  ।

गरिबीका कारण पढ्न नसकिरहेका दलित समुदायका बालबालिकालाई किताब, कापी र कलम जुटाइदिने गरेका छन् । उनी हुन्– सर्लाही जिल्ला चन्द्रनगर गाउँपालिका–२ बबरगन्जका शिवनाथ राउत कहार । शारीरिक अपांगता भएका उनी लठ्ठी टेकेर हिँड्छन् । दलित समुदायका उनी निकै दुःख गरेर पढे/ शिक्षित भए । आफ्नो संर्घष र दुःखको अनुभवले उनलाई गरिबीकै कारण कुनै पनि दलित समुदायका बालबालिका शिक्षाबाट वञ्चित नहोऊन् भन्ने लाग्यो । ‘चेतना र गरिबीका कारण दलित बस्तीका बालबालिका विद्यालय जाँदैनन् ।

उनीहरू शिक्षाबाट वञ्चित नहोऊन् भनेर मैले निःशुल्क ट्युसन पढाइरहेको छु,’ शिवनाथले भने, ‘मेरो सानो मिहिनेतले गरिब र दलित बस्तीका बालबालिका नियमित विद्यालय जाने भएका छन् । निकै खुसी लागिरहेको छ ।’ शिवनाथ लठ्ठी टेकेरै चन्द्रनगर गाउँपालिकाका विभिन्न दलित बस्ती पुग्छन्, ट्युसन पढाउन । नाढीमन, किसनपुर, बर्कुर्वालगायतका बस्तीमा उनले निःशुल्क ट्युसन पढाउन थालेको १५ महिना भइसक्यो । उनले ट्युसन पढाउन थालेपछि ती बस्तीका बालबालिकामा पढाइप्रति रुचि बढेको छ । अभिभावकहरू पनि छोराछोरी पढाउन प्रेरित भएका छन् । स्कुल भर्ना भए पनि नियमित पढ्न नजाने र अभिभावकले पनि नियमित स्कुल नपठाउने गरेका बालकालिका अब नियमित स्कुल जान थालेका छन् । क्याम्पस पढिरहेका शिवनाथ बबरगन्जस्थित दुर्गा खोभारी माविमा पढाउने निजी स्रोतका शिक्षक पनि हुन् । बाँकी समय भने उनले दलित बस्तीका बालबालिकाकालाई ट्युसन पढाउन छुट्याएका छन् । ट्युसनका कारण विद्यालयको गृहकार्य गर्न सजिलो हुने भएकाले बालबालिकाहरू पढन जागरुक बनेको उनको अनुभव छ ।


उनले विभिन्न दाताको सहयोगबाट दलित बस्तीका बालबालिकालाई कापी, कलमलगायत शैक्षिक सामग्री किनेर दिने गरेका छन् ।
जन्मदर्ता नभएर विद्यालय भर्ना हुन नसकेका बालबालिकालाई वडाको सिफारिसमा भर्ना गर्न मद्दत पुर्‍याइरहेछन् । गत साता पनि उनले स्थानीय रामनाथ साह र दीपक ठाकुरको आर्थिक सहयोगमा विभिन्न दलित बस्तीका ४ सय ४० बालबालिकालाई शैक्षिक सामग्री वितरण गरे । ‘मैले निःशुल्क ट्युसन त पढाएकै छु, तर कतिपय बालबालिकाको आर्थिक अवस्था कमजोर भएका कारण कापी कलमसमेत खरिद गर्न सक्दैनन्, त्यस्ता बालबालिकाका लागि स्थानीयसँग सहयोग मागेर शैक्षिक सामग्री खरिद गरेर वितरण गरेको छु,’ उनले भने ।


ग्रामीण क्षेत्रमा शिक्षाको पहुँचबाट वञ्चित भएका समुदायलाई निःशुल्क शिक्षा प्रदान गर्नु सकारात्मक भएको पूर्व शिक्षक रजनीकान्त झाले बताए । ‘अहिलेका प्रायः युवा पैसा कमाउन मात्र ध्यान दिन्छन्, तर शारीरिक रूपमा अपांगता रहेको एक युवक निःशुल्क रूपमा दलित बस्तीमा शिक्षाको ज्योति फैलाइरहेछन्,’ झाले भने, ‘आफैं शारीरिक रूपमा अपांगता भएका युवकले निःशुल्क शिक्षा प्रदान गर्नु प्रशंसनीय हो ।’

प्रकाशित : जेष्ठ ५, २०७६ ०९:४२
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

माछा र कमिला

कान्तिपुर संवाददाता

 गाउँनजिकै एउटा सानो पोखरी थियो  । पोखरीमा केही माछा थिए  ।

एउटा रंगीन माछा पनि थियो । माछा पानीमा पौडी खेल्थे । पानीभन्दा माथिसम्म उफ्रिन्थे । पानीमा तैरिएका कीराफट्यांग्रा पनि खान्थे । गाउँका केटाकेटीहरू आउँथे । पोखरीमा माछा खेलेको हेरेर रमाउँथे । कहिलेकाहीं ससाना ढुंगाले हान्थे । माछा पानीमा लुक्थे । केटाकेटीहरू माछालाई कुरेर बस्थे । धेरै बेरपछि माछा फेरि खेल्न आउँथे । अनि फेरि केटाकेटीहरू रमाउँथे । रंगीन माछा देखेर झन् रमाउँथे ।


पोखरीको छेउको भित्तामा कमिलाको गोलो थियो । कमिलाहरू त्यही गोलोमा बस्थे । उनीहरू खानेकुरा खोज्न परसम्म जान्थे । कमिलाहरू मरेका कीराफट्यांग्रा खान्थे । मौका पर्दा कीराफट्यांग्रालाई मारेर पनि खान्थे ।एक दिन, कमिलाहरू खानेकुरा खोजेर फर्कंदै थिए । उनीहरू पोखरीको छेउछेउबाट हिँड्दै थिए । सबै कमिलाले सकेजति खानेकुरा बोकेका थिए । हिँड्दाहिँड्दै कमिलालाई थकाइ लाग्यो । प्यास पनि लागेको थियो । त्यसैले उनीहरूले पोखरीको छेउमा केही बेर विश्राम गर्ने निधो गरे ।


पानीमा खेल्दै गरेको रंगीन माछाले कमिलाको ताँती देख्यो । उसले मनमनै सोच्यो, ‘ती सबै कमिलालाई खान पाए त १’ रंगीन माछाले पानीभित्रबाटै कमिलाको तााती हेरिरह्यो । उसले कतिखेर कमिलाहरू पानी नजिक आउलान् र क्वाप्लाक्क खाउँला भनेर दाउ हेरिरह्यो । एउटा तिर्खाएको कमिला पानी खान पोखरीको किनारमा गयो । लेउमाथि बसेर उसले पेटभरि पानी खायो । पानी खाएर फर्कनै लाग्दा उसको खुट्टा चिप्लियो । ऊ पानीमा खस्यो । अघिदेखि दाउ हेरेर बसेको रंगीन माछाले उसलाई क्वाप्लाक्क एकै गाँस पार्‍यो । अर्को कमिला पनि पानी खान गयो । पानी खाँदै गरेको कमिलालाई त्यही माछाले फेरि क्वाप्लाक्क पार्‍यो ।


फेरि अर्को कमिला पानी खान गयो । उसलाई पनि उसैगरी त्यो माछाले खायो । पानी खान गएका कुनै पनि साथी फर्केर नआएपछि कमिलाहरू चिन्तित भए । किन आएनन् भनेर हेर्न एक हूल कमिला पोखरीको डिलमा गए । त्यहाँ कुनै साथीलाई देखेनन् । पोखरीको छेउमा एउटा रंगीन माछा मात्रै हाँस्दै पौडिरहेको देखे । कमिलाहरूले सोचे, पक्कै यही माछाले खाएको हुनुपर्छ हाम्रा साथीहरूलाई । साथीहरू गुमेकाले कमिलाहरू दुःखी भए । उनीहरू माछासँग रिसाए ।
कमिलाको एक हूल देखेर त्यो रंगीन माछा निकै लोभियो । ऊ पानीभित्र लुक्दै कमिलाहरूको नजिक आयो । लेउमाथि बसेका धेरै कमिलालाई लेउसँगै एकै गाँस पार्‍यो र फेरि पानीभित्र पस्यो । केही कमिलाले भागेर ज्यान बँचाए ।
बाँकी सबै कमिलाहरू पोखरी छेउबाट होसियारीपूर्वक हिँडे । अलि पर उनीहरूको गोलो थियो । गोलोमा पुगेपछि कमिलाहरूले ढुक्कको सास फेरे ।


दिन बित्दै गयो ।
लामो समयसम्म पानी परेन ।
खडेरी पर्‍यो । पानी नपरेपछि पोखरीको पानी घट्दै गयो । एक दिन पोखरीको सबै पानी सुक्यो ।
पोखरीको पानी सुकेपछि माछाहरू भोक र प्यासले छटपटाउन थाले । भोक र प्यासले छटपटाउँदै माछाहरू भकाभक मर्न थाले । कमिला खाने त्यो रंगीन माछा पनि मर्‍यो । त्यो सानो पोखरीमा मरेका माछाको थुप्रो लाग्यो ।
कमिलाहरू फेरि खानेकुरा खोज्न निस्किए । उनीहरू पहिलाजस्तै पोखरी छेउछेउ भएर जाँदै थिए । उनीहरूले डराई डराई पोखरीतिर नियालेर हेरे । अचम्म १ पोखरीमा त पानी नै थिएन । बरु उनीहरूले पोखरीमा केही माछाहरू मरिरहेको देखे । कमिला खाने त्यो रंगीन माछा पनि मरिरहेको थियो ।


कमिला खाने रंगीन माछा मरिरहेको देखेर उनीहरू खुसी भए । ‘खुचिङ १ तैंले हाम्रा साथीहरूलाई खाएको होइन ? ठिक्क पर्‍यो तँलाई,’ कमिलाहरूले एकै स्वरमा भने । कमिलाहरू खानेकुरा खोज्न निस्केका थिए । मरेका माछा देखेर उनीहरूलाई खानेकुराको ठूलै खजाना भेटेजस्तो भयो । खानेकुरा खोज्न धेरै टाढा जानै परेन । अब सबै कमिला मिलेर पोखरीमा मरेका माछा खान थाले । सबैभन्दा पहिला त्यही रंगीन माछा खाए ।
रत्न प्रजापती

प्रकाशित : वैशाख २९, २०७६ ११:५९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT