अलविदा भन्नुअघि

सरिता तिवारी

अलविदा भन्नुअघि

यो धरतीको धूलोमाथि
माटाम्यै भएर उभिनेछु
र चुम्नेछु
माटोको निधार

यी नदीहरुमा मिसाउनेछु
मभित्रको सङ्लो रक्तधारा
र तिर्नेछु आमाको
थोपा–थोपा दूधको भारा

Yamaha

यी बयान र किस्साहरुभित्र
कहाँ छ त्यो ‘अकथ्य’ सत्य ?
नभेटेसम्म
मार्ने छैन थकाइ
चिर्नेछु यी भोका नंग्राहरुले झुठको कठोर छाती
र पस्नेछु
भाषाको मौन कुवाभित्र

ठीक–ठीक चिन्नेछु
हत्याअघिको अन्तिम क्षण चिहिरिएका
गलाहरुको छिल्लाछिल्ला आवाज !
एक योनी हुनुको ‘अपराध’ मा नृशंस निमोठिएका
फूलहरुको असह्य आर्त चीत्कार !

सिफारिस पत्रमा टाँसिएको निरीह नामजस्तो
आत्माहीन हुने छैन
बलहीन, वीर्यहीन
पौरूषहीन हुने छैन
सिर्फ आत्मप्रवञ्चनाले मखलेल
नार्सिसस छाया हुने छैन

मृत्युको किनार–किनार लठारिएर
लड्नेछु
जंगली हुाडारभन्दा सहस्र गुणा हिंस्रक
सिकारी दाह्राहरुसित
खोस्नेछु तिनका क्रूर पञ्जाबाट
‘लाटो’ सत्यको ओठ उघार्ने चाबी

थुतिएला मेरो जिब्रो
फिंजाउनेछु शब्दलाई वायुका पत्र–पत्रमा
काटिएलान् मेरा औंलाहरु
लेख्नेछु तथ्यलाई दुरूस्त ढुंगा–ढुंगामा
छिनालिएला
र बनाइएला मेरा गोडाहरुलाई उपायहीन
कीराजसरी घस्रँदै घस्रँदै पनि
म आइपुग्नेछु कसैगरी फर्केर
जीवनको विकट किल्लामा

तपाईंले भेटुन्जेल
अचल मुढो भएको होस् बरू यो देह
तर नहारोस् मेरो हृदय कुनै प्रपञ्चसँग
नगरोस् सम्झौता सत्यको मूल्यमा
जीवनदानको प्रस्तावसँग

साथीहरु,
यत्तिकै त म मर्ने छैन
यस्सै मर्न त म तयार छैन
बक् बिर्सेका समस्त ओठहरुले गाएको
न्यायको गीत नसुनी
मौन कुवाबाट उम्लँदै निस्केका आवाजको
उन्मुक्त नाच नहेरी

यसै त म माग्ने छैन
यो संसारसँग अलविदा !

Esewa Pasal

प्रकाशित : असार ३, २०७४ ०९:३६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

ह्विलचियरबाटै संसद छिर्ने धोको

‘अपांगलाई अवसर दिनुपर्छ’
अगन्धर तिवारी

पर्वत — सुदूरदक्षिणको टकलाक गाउँ । यहाँबाट सदरमुकाम कुश्मासम्म आउन स्याङ्जा, कास्की हुँदै दिनभरको सडक यात्रा छिचोल्नुपर्छ । त्यही गाउँका एक अपांग ह्विलचियरबाट प्रदेशसभाको संसद् छिर्ने तयारीमा छन् । पैयुँ गाउँपालिका–१ का ४८ वर्षीय रुक्मागत न्यौपानेको कम्मरमुनिको भाग चल्दैन । पोलियो रोगका कारण ३ वर्षको उमेरमै कम्मरमुनिको भाग नचलेपछि उतिबेलादेखि नै ह्विलचियरकै भरमा छन् उनी ।

सुदूरदक्षिणको टकलाक गाउँ । यहाँबाट सदरमुकाम कुश्मासम्म आउन स्याङ्जा, कास्की हुँदै दिनभरको सडक यात्रा छिचोल्नुपर्छ । त्यही गाउँका एक अपांग ह्विलचियरबाट प्रदेशसभाको संसद् छिर्ने तयारीमा छन् ।

पैयुँ गाउँपालिका–१ का ४८ वर्षीय रुक्मागत न्यौपानेको कम्मरमुनिको भाग चल्दैन । पोलियो रोगका कारण ३ वर्षको उमेरमै कम्मरमुनिको भाग नचलेपछि उतिबेलादेखि नै ह्विलचियरकै भरमा छन् उनी । २०३० को दशकमा गाउँमा अहिलेजस्तो सडकको परिकल्पनासम्म थिएन । अर्को गाउँसम्म पुग्ने पैदल बाटोसमेत भरपर्दो थिएन । त्यस्तो अवस्थामा घिसँ्रदै पोखरा पुगेर कानुनमा स्नातकसम्मको अध्ययन सकेका न्यौपाने शारीरिक रूपमा अशक्त भए पनि मानसिक रूपमा अब्बल मानिन्छन् ।

उनै न्यौपानेलाई आगामी यही २१ मंसिरमा हुने प्रदेश र प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनमा माओवादी केन्द्रले प्रदेश नम्बर ४ को समानुपातिक उम्मेदवार सूचीमा राखेको छ । संविधानअनुसार एउटा प्रदेशमा एक अपांग सदस्य अनिवार्य हुन्छ । प्रत्यक्ष निर्वाचनमा अपांग भएका व्यक्तिको उम्मेदवारी नपरेका कारण आफू समानुपातिक सदस्यमा पर्नेमा न्यौपाने आशावादी छन् । सदरमुकामका हरेक कार्यक्रममा दुई दिन लगाएर भए पनि ह्विलचियरसँग सहभागिता जनाउँदै आएका न्यौपाने २०५४ को जिल्लासभाका सदस्य हुन् । उनी २०५४ मा तत्कालीन राष्ट्रिय जनमोर्चाको तर्फबाट जिविस सदस्यमा निर्वाचित भएका थिए ।

सदरमुकामबाट १६ कोश टाढाको टकलाकबाट डोकोमा बोकिएर नियमित जिविस बैठकमा सहभागी भएका उनी हिजोआज सदरमुकाममा हुने हरेक कार्यक्रममा ह्विलचियरमै देखिन्छन् । गाउँसम्म सडक सञ्जाल भएपछि ४ वर्षयता उनी ह्विलचियरमा सदरमुकाम आउजाउ गर्न थालेका हुन् । प्रदेश संसद्मा पुगेर मुलुकभरका ३ प्रतिशत अपांगका पक्षमा एक्लै लड्ने उनको धोको छ । ‘अहिले हामीजस्ता अपांगले यात्रा गर्ने सवारी छैन, बस्ने होटल, शौचालय, सरकारी भवन कुनै पनि अपांगमैत्री छैनन्,’ न्यौपानेले भने, ‘बजेट विनियोजनदेखि हिँड्ने बाटोसम्म अपांगमैत्री हुनुपर्छ । अब त्यसको नेतृत्व प्रदेश ४ ले गर्नुपर्छ ।’

समग्र समाज, वर्ग, लिंग, जातजातिका कुरा गर्ने राजनीतिक दल र नेतृत्वले ३ देखि ५ प्रतिशत जनसंख्या रहेको अपांगताका विषयमा एक शब्द पनि सम्बोधन नगर्दा दु:ख लागेको बताउँछन् । ‘म कानुनको विद्यार्थी पनि भएकाले कानुनमै अपांगमैत्री समाजको निर्माण गर्न आवश्यक छ । त्यो कुरामा मुलुकका सबै प्रदेशलाई जिम्मेवार बनाइनुपर्छ । अपांगताका विविधताजस्तै उनीहरूका समस्यामा पनि विविधता छ । त्यो राज्यका हरेक निकायले बुझ्नुपर्‍यो,’ न्यौपानेले भने ।

अपांगताको क्षमताअनुसारको उद्यमशीलता र रोजगारीको ग्यारेन्टी राज्यले गर्नुपर्ने उनको तर्क छ । ‘अहिलेसम्म अपांगता भएकालाई दयाभावले हेर्ने शिवाय अरू केही हुनसकेको छैन । अब उनीहरूको क्षमता पनि राज्यले उपयोग गर्न सक्नुपर्छ । अपांगका परिवारको शैक्षिक, सामाजिक व्यवस्थापन गर्ने जिम्मेवारी पनि राज्यले गर्नुपर्‍यो । बजेट पनि अपांगमैत्री हुनुपर्छ,’ न्यौपानेले भने ।

प्रकाशित : मंसिर ४, २०७४ १४:५४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT