नीलो रगत

कविता
अभय श्रेष्ठ

काठमाडौँ — कुनै दिन मैले पनि भनेकै थिएँ–रगत त सबको रातै हुन्छ ।

संसारको जुनसुकै कुनाबाट हेरे पनि
उस्तै देखिन्छ आकाश
म ठान्थेँ–
त्यही आकाश हो मानिसहरूको प्रेम ।

कुनै दिन मैले पनि भनेकै थिएँ,
प्रेममा दिलको उच्छवास
सबको उस्तै हुन्छ ।

जब एक ब्राह्मण युवतीको हृदयमा
मखमलीझैं फुलिरहेको हुन्छ कामी युवक
जवाफमा त्यसरी नै रोपिन्छ
उसको हृदयमा खन्जर
जसरी शम्बुकको पिठ्युँमा
रोपिन्छ तरबार ।

Yamaha

हो, ओठले नबोले पनि
तिमीले नै मानेनौ,
रगत सबको रातै हुन्छ भनेर ।

त्यतिखेर कतै फरक भएन रगतको रङ
जब चोख्याएर सुनपानीले
एक ‘अछुत’ कन्याको वदनमा
तिम्रो नीलो रगतले गरिरहेको थियो
प्रेमको बाफिलो वार्तालाप ।

जब उठ्यो यहाँ तिनको पनि
समान हिस्सेदारीका कुरा
तिमीले नै मानेनौ,
रगत सबको रातै हुन्छ भनेर ।

कुनै दिन मैले पनि भनेकै थिएँ–
प्रेमको सुगन्धमा फुलेकी
वादी युवती त्यत्तिकै
महान् मुना हो
जति महान् मदन एक खस युवक हुन्छ
पोडे युवकको हृदयमा
फक्रिन्छ उत्तिकै प्रेमको इन्द्रकमल
जति ब्राह्मण युवतीको नसामा
बग्छ तृष्णाको महासागर ।

उत्तिकै गुन्जन्छ गन्धर्वहरूको
छातीमा यो देशको राष्ट्रगान
जति गुन्जन्छ राष्ट्रकविको छातीमा
पृथ्वीनारायणको वीरगाथा ।

हो, ओठले नबोले पनि
तिमीले नै मानेनौ,
ढुकढुकी सबको उस्तै हुन्छ भनेर ।

मैले त भनेकै थिएँ,
रंगभूमि र मत्स्यवेदमा
‘सूतपुत्र’ लाई रोक्नु, थियो जाली कुरा
पुराणमा एकलव्यको औंला काटिँदा
ताली दिने त तिमी नै थियौ !

बादल फाटेर आकाश खुलेझैं
जब एउटा मोडमा
इतिहासले गर्‍यो स्वीकार–
कि रगत सबैको रातो हुँदैन
सत्ताको सर्बत पिएर
कसैको रगत नीलो हुन्छ
अभावले पिल्सिएर
कसैको रगत कालो हुन्छ
त्यहाँ पनि वर्ण र वर्गकै भेद हुन्छ
जब रूकुन पासवान र हीरा बादीले
पनि आँखा उठाउने दिन आयो
जब सेते सार्की, मीना मुसहर
र, सारा अभागी निधारले
अपमान र दलनको मूल्य असुल्ने
क्षण आयो
अनि तिमीले नै भन्यौ–
‘रगत त सबको रातै हुन्छ,
यो तमासा परदेशी प्रभुको खेल हो ।’

बेसुरा रागजस्तो यो दुनियाँ जब
पुग्नेछ सुरमा,
म भन्छु–
त्यस बेला रगत सबको रातै हुनेछ ।

कुनै दिन मैले पनि भनेकै थिएँ–
रगत त सबको रातै हुन्छ ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : चैत्र १७, २०७४ ०९:५४
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

बंगलादेश वैभव

यात्रा
बजारको शासनमा व्यापारिक वर्गले आफ्ना अनुकूल नीति निर्माण गरेर सर्वसाधारणको शोषण गर्न सक्छन् भने राज्यवादी शासनमा पनि राजनीतिक वृत्तको स्वार्थ सर्वोपरि हुने सम्भावना उत्तिकै हुन्छ ।
पर्वत पोर्तेल

काठमाडौँ — भौगोलिक रूपमा बंगलादेश नेपालभन्दा ३ हजार १ सय ८१ वर्गकिलोमिटर सानो छ । जनसंख्याचाहिँ नेपालभन्दा करिब पाँच गुणा बढी । सन् २०१६ को जनगणनालाई आधार मान्दा बंगलादेशको जनसंख्या करिब १७ करोडभन्दा माथि उक्लिने सुरसारमा छ ।

जबकि सन् २०११ मा १५ करोड हाराहारी थिएछ । प्रत्येक ५ वर्षमा २ करोडका दरले बंगलादेशी जनता बढिरहेका छन् । जनसंख्या धेरै भएका विश्वका मुलुकहरूको सूचीमा आठौं नम्बरमा उभिएको छ ।

भौगोलिक रूपले सानो । आवादीका हिसाबले ठूलो यो देशको यात्रा अवसर जुर्‍यो गत पुसमा । राजधानीमा प्रत्येक वर्ष आयोजना हुने ‘ढाका इन्टरनेसनल ट्रेड फेयर’ यस पटक पनि १ जनवरीदेखि महिना दिनसम्म चल्यो । करिब २२ देशका उद्यमी व्यवसायीहरू एकै थलोमा उभिएर अनि आ–आफ्ना उत्पादनको प्रवद्र्धन गरे । बंगलादेश यात्राको चाँजो मिलाएका थिए, झापाका पुराना उद्यमी पन्नालाल जैनले । नेपाल–बंगलादेश व्यापारका सेतु जैनले केही सञ्चारकर्मीसहित अलि बढी उद्यमी/व्यवसायीलाई सहभागी गराएका थिए ।

यही यात्राले बंगलादेशबारे बुझ्ने अवसर जुरायो । बंगलादेश त्यस्तो मुलुक हो, जसले छोटो समयमा विकासमा मारेको छलाङ अचम्मलाग्दो छ । बजारमुखी अर्थतन्त्रका हिसाबले विश्वकै ४४ आंै ठूलो देश हो बंगलादेश । चितागोङ अर्थात् चिटगाउँ बंगलादेशको उम्दा आर्थिक सहर हो । यात्रा क्रममा थाहा लाग्यो, बंगलादेशको विकासको मूल आधार ‘स्थिर सरकार’ रहेछ जुन अभ्यास हाम्रातिर भर्खरै सुरु भएको छ ।

करिब एक दशकदेखि एउटै पार्टी (अवामी लिग) ले सरकार चलाएको छ । जसको नेतृत्व शेख हसिनाले गरेकी छन् । हसिना बंगलादेश निर्माणका संस्थापक मुजिव–उर–रहमानकी छोरी हुन् । जब मुलुकमा सरकार स्थिर हुन्छ । तब विकासको गति एउटा निश्चित दिशामा लक्षित हुन्छ भन्ने कुरा बंगलादेशबाट सिक्न सकिन्छ ।

बंगलादेशको विगत पनि नेपालको जस्तै रहेछ । बन्द/हडताल नभएको कुनै दिनै नहुने । तर, रोचक कुरा के रहेछ भने व्यापार/व्यवसाय चली नै रहने । व्यापारलाई बन्द हडतालले कहिल्यै अप्ठ्यारो पारेन । आफैमा एउटा ठूलो बजारको नाम बंगलादेश हो । हरेक चीजको चरम सदुपयोग गरेको छ, यसले । तयारी पोसाक (गार्मेन्ट) मा विश्वकै दोस्रो ठूलो निर्यातकर्ता उसले गार्मेन्टबाट उभ्रिएको कपडा मिल्काउँदैन, बरु त्यो कपडाको टालोलाई अन्य सामान निर्माणमा प्रयोग गर्छ । खासगरी रेडिमेट गार्मेन्ट, रेमिट्यान्स र कृषि उत्पादन बंगलादेशी आर्थिक विकासको मुख्य आधार हो । त्यसका अलावा माछा, जुट, टेक्सटाइल, छालाका तयारी सामान र औषधिले पनि आर्थिक विकासमा मुख्य हिस्सा ओगट्छ । केही समय पहिला नेपालकै दाँजोमा रहेको बंगलादेशको प्रतिव्यक्ति आय, अहिले १ हजार ३ सय डलर नाघेको छ ।

खासमा बंगलादेशको विकास रहर नभएर ‘बाध्यता’ हो । अब विकास गरिएन भने यत्रो जनसंख्यालाई कसरी बचाउने ? भन्ने चिन्ता नै उसको विकासको मूल आधार ठान्छन् ढाकास्थित नेपाली दूतावासका नियोग उपप्रमुख धनकुमार ओली । करिब दुई वर्षदेखि ढाकामा कार्यरत ओलीले यो अवधिमा बंगलादेशबारे धेरै कुरा थाहा पाए । उनले थाहा पाएका कुरा सुनाए, ‘कृषिमा आत्मनिर्भर छ । वर्षमा तीनचार बाली धान फलाइरहेको छ । औषधि ४० देश निर्यात गर्छ । गार्मेन्ट चीनपछिकै दोस्रो ठूलो निर्यातकर्ता हो । डेनिम प्रोडक्सनमा विश्वकै अब्बल हो ।’

केही कम्पनीले विदेशमा रहेका बंगलादेशीलाई लक्षित गरी सामान निर्यात गरिरहेका छन् । तरकारी, तथा अन्य खाद्यवस्तुसमेत । ‘एकत्रित रूपमा बलियो सरकार र निर्देशित दिशा तोकेर जाँदा प्रगति टाढा छैन भन्ने उदाहरण बंगलादेश हो,’ ओलीलाई लागेको छ ।

नेपाल–बंगलादेश ‘कम्प्लिमेन्ट’
भारत र चीनपछि सबभन्दा धेरै नजिकको छिमेकी हो बंगलादेश । नेपाल र बंगलादेश भौगोलिक रूपमा एकअर्कालाई ‘कम्प्लिमेन्ट’ गर्छन् । बंगलादेश समुद्र सतहमा छ । नेपाल हाइल्यान्डमा छ । हरेक बंगलादेशी नागरिक हिमालयको जीवन बाँच्छन् । हरेक नेपाली बंगालको खाडीको जीवन बाँच्छन् । कारण के भने बंगालको खाडीबाट जब मनसुन जान्छ, हिमालमा ठोक्किन्छ र पानी भएर आउँछ । बंगाल भएन भने पनि मनसुन हुँदैन, हिमाल भएन भने पनि पानी हुँदैन । सबै नदी हिमालबाटै आउँछन् । हामीबाट बगेका बालुवाले बंगलादेशको क्षेत्र बर्सेनि बढिरहेको छ । यसको अर्थ के भने नेपालको धेरै उत्पादन बंगलादेशी उपभोक्ताका लागि आवश्यक छ । जो उनीहरू उत्पादन गर्दैनन् । र उनीहरूको उत्पादन नेपाललाई चाहिएको छ । बंगलादेश नेपाली वस्तुका लागि आफैंमा ठूलो बजार हो ।

अहिलेसम्म एउटा मुलुकबाट मात्रै नेपाल समुद्रसम्म पुगेको छ । दक्षिणको नजिकको छिमेकी बंगलादेशबाट पनि समुद्री सम्पर्कको सम्भावना छ । सन् १९७६ देखि नै बंगलादेशबाट पारवहन सुविधा लिने समझदारी भएको थियो । सन् १९९६ देखि फूलबारी–बंगलाबन्ध हुँदै व्यापार जारी छ । फूलबारी–बंगलाबन्ध रुट, चिटगाउँ र मोंगला बन्दरगाहसम्म रेल लाइन जोडिन थोरै बाँकी छ । बंगलाबन्धबाट ५५ किलो मिटर दक्षिण आउँदा पञ्चगढमा ब्रोडगेज रेल्वे लाइन यो वर्ष जोडियो । कुनै पनि वस्तु नेपालबाट यहाँसम्म ल्याउन पाइयो । त्यसलाई तेस्रो देश पठाउन मोंगला पनि पठाउन सकियो, चिटगाउँ पनि पठाउन सकिन्छ ।

तेस्रो देशसँगको रि–एक्सपोर्टको व्यापारको सम्भावना पनि छ । बंगलादेशको विरल र भारतको राधिकापुरसम्मको ब्रोडगेज रेल्वे जोडियो यो वर्षदेखि । नेपालका प्रधानमन्त्री भारतको भ्रमणमा गएका बखत रोहनपुर–सिंहवाद रेल्वे सर्भिस बंगलादेश जान प्रयोग गर्ने भनेर भारतसँग नेपालको सहमति भयो । त्यो रेल्वे रोहनपुरबाट सिंघवाद केन्द्रित लाइन हुदै मोंगला र चिटगाउँमा जोडिन्छ ।

अहिले एयर सर्भिस ढाका–काठमाडौं मात्रै सीमित छ । साहिदपुरलाई निकट भविष्यमै क्षेत्रीय विमानस्थलको रूपमा विकास गर्ने बंगलादेशी योजना छ । क्षेत्रीय हुनलाई प्रयोग गर्ने तीन मुलुक हुन्छन्— भारत, भुटान र नेपाल । साहिदपुरबाट विराटनगर, भद्रपुरसम्म हवाई सेवा जोडिन सक्दा १५ देखि २० मिनेटमा आउजाउ गर्न सकिन्छ । पाँच पोइन्टको कनेक्टिभिटी, बंगलादेशको १७ करोडको बजार । यो दोहोरो व्यापार र उपलब्धिको सम्भावित सेतुसमेत हो।

प्रकाशित : चैत्र १७, २०७४ ०९:३९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT