युरोपको ‘रियल’ राजा

खेल
सबैलाई थाहा छ, च्याम्पियन्स लिग फाइनलको स्कोर ३–१ थियो । सायद वास्तविक स्कोर १–१ भन्ने कि ? लिभरपुलले खाएको दुई गोल त उसले रियलका लागि दिएको ‘चन्दा’ नै थियो ।
हिमेश वज्राचार्य

काठमाडौँ — विश्वकप फुटबल सुरु हुन केही दिन मात्र बाँकी छँदा अहिले सबै त्यसैबारे मात्र चर्चा गर्न रुचाउँछन् । तर फुटबलमा एउटा विषय अझै बाँकी छ, विश्वकपभन्दा बाहेकको । त्यो अरू केही होइन, रियल म्याड्रिडकै बारे हो, उसले जितेको युरोपेली च्याम्पियन्स लिगसम्बन्धी । रियलले साँच्चै फेरि एकपल्ट युरोपेली च्याम्पियन्स लिग जितेको छ ।

त्यो पनि १३ औं पल्टको कीर्तिमानसहित । त्यति मात्र होइन, रियलले युरोपेली क्लब फुटबलको सबैभन्दा ठूलो प्रतियोगिता जितेको पनि यो लगातार तेस्रोपल्ट हो ।

खेलको भाषामा भन्दा उपाधिमाथि ‘ह्याट्रिक’ । फाइनलमा रियलको प्रतिद्वन्द्वी थियो, लिभरपुल । विश्व फुटबलमा निकै थोरै यस्ता क्लब छन्, जुन धेरैका लागि दोस्रो रोजाइको मन पर्ने क्लब हुन्छ । लिभरपुल पनि एउटा यस्तै टिम हो, आफूलाई मन परेको खास क्लब छाडेर यसले जिते हुन्छ भन्ने मनमा हुने टिम । लिभरपुल समर्थकलाई त यो मनको भित्रै रहेको क्लब भइहाल्यो । उनीहरू सबैलाई लागेको थियो होला, यसपल्ट लिभरपुलले नै जिते बेस हुने थियो ।

यो त भयो भावनात्मक कुरा । तर होइन, आफूलाई मन पर्ने क्लब एक ठाउँमा छाडेर, त्यो दिनको फाइनल कसले जित्नेछ भनेर सोध्दा त्यसको उत्तर रियल नै थियो । रियलका समर्थकले त यस्तो उत्तर दिने नै भए । युरोपेली च्याम्पियन्स लिग र रियल दुवैको इतिहासका आधारमा टिकेर भन्ने हो भने त्यो दिन रियलले जित्ने सम्भावना बढी थियो । आखिरमा त्यसो भयो नै । सबैलाई थाहा छ, फाइनलको स्कोर ३–१ थियो ।

सायद वास्तविक स्कोर १–१ भन्ने कि ? लिभरपुलले खाएको दुई गोल त उसले रियलका लागि दिएको ‘चन्दा’ नै थियो । हो, गेराथ बेलको गोल भने बब्बाल नै थियो । लिभरपुलले जित्छ भन्नु भावनात्मक भयो, रियलले जित्छ भन्नु तथ्यअनुसार भयो, एक प्रकारले । ‘हामी रियल म्याड्रिड हौं,’ मार्सेलोले क्वाटरफाइनलमा युभेन्ट्सलाई पन्छाएयता घमण्डी पाराले भनेका थिए । त्यसको अघिल्लो दिन मात्र बार्सिलोनाले तीन गोलको अग्रता पनि एएस रोमासँग गुमाएको थियो ।

मार्सेलोको सीधासीधा दाबी के थियो भने, रियल बार्सिलोना जस्तो क्लब होइन, कागजमा जस्तै राम्रो टिम भए पनि मैदानमा ‘फेल’ खाने । युरोपमा लगातार तीनपल्ट च्याम्पियन हुने रियल चौथो टिम मात्र हो । अझ रियलले पछिल्लो पाँच वर्षमा चारपल्ट उपाधिमाथि कब्जा जमाएको छ । त्यसैले भन्न कर लाग्छ, रियल विश्वकै सर्वाधिक सफल क्लब हो, फुटबल इतिहासकै महान टिम । यहाँनिर एउटा गुनासो भने रहनेछ, रियलले लगातार जित्न न जितिरहन्छ ।

तर, किन भने रियलले त्यस्तो प्रशंसाका शब्द पाउने गर्दैन, जस्तो अरूले जित्दा पाउने गर्छ । साँच्चै कसैले यो तथ्यलाई राम्रोसँग हेक्का गरेको छ त ? यहाँनिर लिभरपुलका प्रशिक्षक योर्गन क्लोपको भनाइ दोहोर्‍याउन आवश्यक छ । उनी फाइनलमा हारेयता भन्थे, ‘फाइनलमा त्यो रात लिभरपुलले कसरी खेलेको थियो, त्यो भविष्यमा कसैले सम्झने छैनन् ।’ उनको ठीक विश्लेषण थियो, ‘खालि सम्झिनेछ त, त्यो दिन रियल विजेता रह्यो ।’

यहाँनिर कसले जित्यो त्यो प्रश्नको उत्तर त आयो नै, तर रियलले कसरी जित्यो त्यो भने आएन । सायद रियलका लागि यो नै समस्या हो । सन् २०११ मा बार्सिलोनाले यही च्याम्पियन्स लिग जित्दा त्यति बेलाको जस्तो युरोपेली विजेता कहिल्यै देखिएन भनेर दाबी गर्ने पनि रहे । पेप ग्वार्डिओलाको नेतृत्वमा त्यो सिजन बार्सिलोनाले साँच्चै अतुलनीय उत्कृष्ट खेल पस्केको थियो । अहिले पनि बार्सिलोनका ती दिन सम्झने धेरै छन् । यही सम्झेर भावनात्मक पनि हुन्छन् ।

यहाँनिर रियलको पछिल्लो सफलतासँग जिनेदिन जिदान जोड्नुपर्छ । उनी जति राम्रा खेलाडी थिए, प्रशिक्षकमा त्योभन्दा बढी सफल भएर निस्केका छन् । उनको खेल र प्रशिक्षण भने सायद धेरै फरक छ । खेलाडी छँदा उनको खेलमा सुन्दरता थियो । सबैलाई मोहक बनाउने गथ्र्यो, उनको खेलले । जिदान जत्तिको ‘गेम मेकर’ विश्व फुटबलमा विरलै पाइन्छ । यस्तै सुन्दरता उनको प्रशिक्षणमा भने पाइन्न । अरूलाई किन सोध्ने, उनी आपंैm यस्तो भन्छन् ।

उनले भनेका छन् नै, ‘म राम्रो प्रशिक्षक होइन । मलाई यो बारम्बार दोहराएर भन्दा फरक पर्दैन । यस्तो किनभन्दा रणनीतिक रूपमा म राम्रो योजना बुन्न सक्दिनंँ ।’ उनी पत्रकारलाई उडाउने पाराले भन्ने पनि गर्छन्, ‘म राम्रो प्रशिक्षक होइन भन्ने तथ्य सबैभन्दा बढी भन्ने त पत्रकार नै हो, तर यो तथ्यमा पत्रकारले साँचो भने बोलेका छन्, भलै अरू बेला झूट बोले पनि ।’ यति भन्दा उनी मन्द मुस्कान पनि छाड्छन्, जुन ‘जिदानको मुस्कान’ नामले पनि प्रख्यात छ ।

यी फ्रान्सेली प्रशिक्षकले रियलमा बिताएको पनि साढे दुई वर्ष भएको छ । यसबीचमा जिदान र रियलले एकखाले परिचय बनाएको छ, त्यो हो, ठूलो अवसरमा जित्नलाई खेल्न सक्ने । अझ भनौं, ठूलो अवसरमा कसरी जित्न खेल्नुपर्छ, त्यो रियललाई राम्रोसँग थाहा छ । लिभरपुलविरुद्ध पनि यसपल्ट उसले यसरी नै खेलेको त हो । अझ प्रस्ट भन्दा रियललाई उपाधि कसरी जित्नुपर्छ, त्यो राम्रोसँग थाहा छ । रियलको खेल नै यस्तो हुने गरेको छ, जसले उसलाई उपाधिसम्म पुर्‍याउने गर्छ ।

जिदान रियलमा आएयता यो तथ्यलाई पुष्टि गर्ने धेरै खेल उदाहरणका रूपमा तयार भइसकेका छन् । सन् २०१६ को च्याम्पियन्स लिग फाइनलमै पनि रियलले छिमेकी एटलेटिको म्याड्रिडलाई पेनाल्टीमा हराएको थियो । त्यसअगाडिको खेल १–१ को बराबरीमा थियो । त्यति बेला रियलले राफेल बेनिटेजलाई बर्खास्त गरेयता जिदान टिममा आएको छ महिना पनि भएको थिएन् । त्यही वर्ष रियलले यूईएफएकपमा त्यही पाराले सेभियालाई हरायो, ३–२ ले, अतिरिक्त समयमा ।

लगत्तै क्लब वल्र्डकपमा पनि रियलले कसीमा एन्लर्सलाई अतिरिक्त समयमै ४–२ ले हराएको थियो । सन् २०१७ हखे यूईएफएकपमा पनि म्यानचेस्टर युनाइटेडमाथि जित निकाल्न रियललाई कम्ती गाह्रो भएन् र ? त्यति बेला स्कोर रह्यो, २–१ । त्यही वर्ष रियलले फेरि क्लब वल्र्डकप जित्यो, ग्रेमियोलाई १–० ले हराएर । जिदानको नेतृत्वमा रियलको उपाधि जित्ने बानी निकै राम्रो छ । त्यसो त रियल जिदान आउनुअगाडि पनि कहाँ खराब थियो र ? अहिले पनि अब्बल टिम छ, रियल । त्यसैले त उसले यसपल्ट पनि च्याम्पियन्स लिग जित्यो ।

प्रश्न गर्न रुचाउनेले यहाँनिर अर्को प्रश्न थप्न सक्छन्, यसरी लगातार युरोपको च्याम्पियनले घरमा भने किन लिग जित्न सक्दैन । पछिल्लो पाँच वर्षमा उसले जत्ति नै पटक च्याम्पियन्स लिग जिते पनि घरेलु लिग भने एक पटक मात्र जित्न सक्यो । यसपल्ट ला लिगामा रियलको प्रदर्शन कमजोर नै रह्यो । यही टिमले युरोपमा भने कसरी जित्छ त ? अरू कसैलाई होइन, रियललाई भने यसको उत्तर थाहा छ, अझ जिदानलाई बढी थाहा छ । म्याड्रिडको यो क्लब युरोपको ‘रियल’ राजा हो । यो क्लबसँग युरोपमा कसरी जित्ने हो, त्यसको ‘फर्मुला’ छ ।

Yamaha

प्रकाशित : जेष्ठ १९, २०७५ ०९:३४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

कान्छीमायाको कमाल

हिमेश वज्राचार्य

काठमाडौँ — सन् २००६ को कोलम्बो दक्षिण एसियाली खेलकुद । सुगतदासा स्टेडियम । यो नै श्रीलंकाली राजधानीको मुख्य रंगशाला हो । एथलेटिक्सका लगभग सबै प्रतिस्पर्धा यहीं भएका थिए । श्रीलंका एथलेटिक्समा बलियो थियो नै, त्यसमाथि भारतको दरिलो उपस्थिति । यस्तोमा महिला १० हजार मिटर दौडमा नेपाली खेलाडीले कुनै पदक जित्ने छ भनेर सोचिएकै थिएन ।

हुन पनि दक्षिण एसियाली स्तरमा नेपालले पुरुषतर्फ राम्रै चुनौती पेस गरे पनि महिलातर्फ कमजोर नै छ । तर सोचलाई गलत सावित गरिन्, कान्छीमाया कोजुले । मलाई त्यो दिन, त्यो स्पर्धा अनि त्यो क्षण अझै ताजासँग याद छ । हामी केही पत्रकारले त्यो क्षणलाई आत्मसात् गर्न पाएका थियौं । दौड सुरु भएयता भारतकी प्रेज श्रदिधरणले सुरुदेखि नै अग्रता कायम गरिन् । दौडमा लगभग पूरा समय उनको पछाडि थिइन्, हाम्रै कान्छी । प्रेजले नयाँ रेकर्डसँगै स्वर्ण जितिन् । कान्छी उनी भन्दा २४ सेकेन्डले मात्र पछाडि परिन् ।


त्यसमा गुनासो गर्ने ठाउँ थिएन, आखिरमा कान्छीले रजत जितेकी थिइन् । नेपालका लागि कान्छीले गरेको यो ऐतिहासिक प्रदर्शन थियो । यसअघि कोही पनि नेपाली खेलाडीले दक्षिण एसियाली खेलकुदमा रजतसम्म पनि जितेको थिएन । जितेका जति पनि कांस्य थिए, ती सबै एक प्रकारले उपहार जस्तै थिए । कान्छीले भने त्यो पदक हकले जितेकी थिइन् । नेपाली एथलेटिक्स इतिहासमा यो नै महिलातर्फको अहिलेसम्मको सबैभन्दा राम्रो प्रदर्शन हो ।


कान्छीले के रजत जितिन्, नेपाली ‘क्याम्प’ मा खुसीको रहर छाएको थियो । विशेषत: एथलेटिक्ससँग सम्बन्धित जति पनि प्रशिक्षक र पदाधिकारी सगतदासा रंगशालामा थिए, ती सबैको अनुहारमा चम्किलो प्रसन्नता थियो । हामी पनि ट्रयाक नजिकै थियौं, ‘फिनिस लाइन’ नाघेयता कान्छीले सुरुमा ‘हुँकार’ भरिन् । असिनपसिन शरीरलाई केही आराम दिएपछि उनले हामीलाई सोधेकी थिइन्, ‘साँच्चै म दोस्रो भएँ है ?’ वास्तवमै यही स्वप्निल सफलता थियो, त्यो ।


अहिले कान्छीको यो प्रदर्शनले पनि १२ वर्ष काटिसकेको छ । त्यति बेला कान्छी भर्खरकी युवा थिइन्, २४ वर्षकी । कम उचाइ, त्यसलाई सुहाउने दुब्लो भन्न मिल्ने शरीर । त्यही कान्छीले त्यसयताको एक दशक नेपाली एथलेटिक्सको महिला मध्यम र लामो दूरीको दौडमा एकछत्र राज गरिन् । अहिले पनि हाफ अथवा पूरा म्याराथनमा कान्छीलाई चुनौती दिने कोही पनि छैन । उनले जसरी आफूलाई यसबीचको समयमा स्थापित गरिन्, यो नै उनको सफलताको खास कथा हो ।


नेपाली खेलुकदका लागि कान्छी किन विशेष छिन् त ? त्यसको उत्तर पनि यही हो । नेपाली एथलेटिक्सले उनी जत्तिको महिला खेलाडी पाएकै छैन । कान्छीको खेल जीवनमा धेरै उतारचढाव पाइन्छ । त्यसमा धेरै राम्रा पक्ष छन् अनि केही काला पक्ष पनि । यसबीच पनि उनले कहिल्यै दौडिन भने छोडिनन् । खेलाडीको काम खेल्ने हो भने उनले इमानदारीपूर्वक त्यो भूमिका निर्वाह पनि गरिन् । कान्छीको कमाल यही हो ।


यसपल्टको कान्तिपुर रनर हाफ म्याराथन पनि उनले आरामले जितिन् । उनको प्रिय प्रतिस्पर्धा हो, यो । कान्छीले यसपटक पनि दोडिँदै छिन् भन्ने के खबर आयो, सबैले एकै स्वरले भने, यसपल्ट पनि जित्ने त उनै होलान् । खासमा यसपल्ट पहिलो हुन उनले खासै मिहिनेत गर्नुपरेन । जितेयता उनी केही थकित भने देखिन् । सायद उनीमाथि उमेर पो हाबी हुन थालेको हो कि ? अहिले उनी ३६ वर्षकी भइन् । उनलाई जित्न गाह्रो त भएन, तर शरीरलाई भने केही गाह्रो भयो, यो उनकै भाषा थियो ।


ठीक एक वर्ष अगाडि फर्कने हो भने त्यति बेला पनि कान्तिपुर हाफ म्याराथन उनैले जितेकी थिइन् । त्यसो त उनले यो स्पर्धा जितेको कीर्तिमान पनि पाँचौंपल्ट पुगेको छ । यसमध्ये विशेष पोहोर नै रह्यो होला । त्यति बेला उनी एकपछि अर्को चोटबाट गुज्रिरहेकी थिइन् । चोटले उनलाई हुनसम्म दु:ख दिइरहेको थियो । यस्तोमा उनले सहभागिताको जोखिम उठाइन् । त्यति बेला उनले पनि दौडिँदै छिन् भन्दा केहीको प्रतिक्रिया थियो, यसपल्ट कान्छीले गर्न सक्ने केही होइन ।


डर थियो, उनले कतै दौड बीचमै छोड्ने त होइन ? अदम्य साहसकी कान्छीले सबैखाले अनुमानलाई फेरि गलत सावित गरिन् । जति बेला उनले फिनिस–लाइन छुन सफल रहिन्, फेरि एकपल्ट हुँकार भरिन् । यस्तै काम उनले धेरै अगाडि कोलम्बोमा पनि गरेकी थिइन् । यसपल्ट जित्दा उनको अनुहारमा सन्तोषको भाव देखिन्थ्यो, एक वर्ष अगाडि यही स्थितिमा उनको अनुहारमा आफूलाई प्रमाणित गरेको गर्व देखिन्थ्यो । त्यति बेला उनकै भाषामा उनलाई जसरी पनि दौड जित्नु थियो ।


अब प्रश्न उठ्छ, कति वर्षसम्म कान्छीले कान्तिपुर हाफ म्याराथनमा दौडिने हो ? अथवा त्योभन्दा पनि महत्त्वपूर्ण प्रश्न कान्छीले संन्यास लिने कहिले हो ? आखिरमा उमेर त संन्यासको संघारमा पुगिसकेको छ । उनी चाहन्छिन्, सके त पूरा जीवन दौडिरहुँ जस्तो लाग्छ । तर खेलाडीले चाह्यो भन्दै यस्तो हुने त होइन नै । सायद अर्को वर्ष उनी अन्तिम पटक कान्तिपुर म्याराथनमा दौडिने छिन् । सायद जित्ने पनि छिन् । कान्तिपुर म्याराथन उनलाई निकै प्रिय छ, यस्तोमा कान्छीले मन फेर्न पनि बेर छैन, यो सम्भावना पनि उत्तिकै छ ।


कान्छी साँच्चै नेपाली एथलेटिक्सका लागि विशेष रहनु पछाडि उनी जहाँबाट आइन् र जसरी आफूलाई एथलेटिक्सतर्फ मोडिन्, त्यो पनि महत्त्वपूर्ण छ । भक्तपुरकी धाविका हुन्, उनी । यसअघि सायद भक्तपुरले उनी जत्तिको महिला खेलाडी दिएको थिएन । ब्यासीको मध्यमवर्गीय परिवारमा हुर्केकी कान्छी आफूले जानेदेखि दौडिन सुरु गरिन् । ख्यालख्यालमै यसरी दौडिन् कि यो नै उनको जीवन भयो ।


अहिले उनको ‘सीभी’ पल्टाउनुपर्छ, त्यसमा दक्षिण एसियाली खेलकुद मात्र छैन । छन् त एसियाली खेलकुद अनि ओलम्पिक पनि । नेपालको प्रतिनिधित्व गरेर कान्छीले ओलम्पिक खेल्नु आफैंमा ठूलो उपलब्धि हो । कान्छीलाई यसमा गर्व छ नै । यहाँनिर उनको जीवनका दुई घटनालाई दोहोर्‍याएर उल्लेख गर्न आवश्यक छ । उनी प्राय: यी घटनाको चर्चा गरेको मन पराउँदिनन् किनभने उनलाई यसमा पश्चाताप पनि छ । एकपल्ट उनी जापान पुगिन्, त्यहीं भासिने प्रयास गरिन् । तर सकिनन्, केही समयमै नेपाल फर्किन् ।


अर्कोपल्ट उनी केही समयका लागि क्यानडामा पनि हराइन् । पछि उनी त्यहाँबाट पनि फर्किन् । यी दुई घटनाले उनलाई पीडा दिएको हुनुपर्छ, त्यसो नगरेर हुन्छ भन्ने सोच बनेको पनि हुनुपर्छ । तर यी घटनाले उनलाई मानसिक रूपमा बलियो खेलाडी पनि बनायो । सम्भवत: उनी पछिल्लो समय जति पटक दौडिन्, त्यति पटक आफूलाई अब्बल सावित गरेर ती घटनालाई गौण बनाउने प्रयास गरिन् । यस्तो पुनरागमन कहाँ सजिलो हुन्छ र ?


यहाँनिर एउटा प्रश्न के पनि महत्त्वपूर्ण हुन्छ भने कान्छीपछि नयाँ पुस्ताका खेलाडी किन जन्मन सकेनन् ? यसको उत्तर सजिलो छैन, कान्छीलाई पनि यो सत्यताले दु:ख दिन्छ । अहिलेको उनको यो उमेरमा उनलाई गतिलो चुनौती दिने खेलाडी भए, कति राम्रो हुने थियो होला ? कान्छीको योजना छ, अबका केही वर्षमा उनी यस्तै योजनामा व्यस्त हुनेछिन् । योजना राम्रा खेलाडी उत्पादन गर्ने । अहिले नै उनी धेरैका लागि ‘मोडेल’ खेलाडी हुन् नै, जसले दौडेर नाम, ख्याति, प्रतिष्ठा सबै कमाइन्, त्यो पनि आफ्नो देशका लागि । कान्छी कमालकी छन् ।

himesh36@gmail.com

प्रकाशित : जेष्ठ ११, २०७५ ११:१८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT