कुण्डैकुण्ड गोसाइँकुण्ड

प्रकृति
नेपाललाई अनुपम प्रकृतिले साथ दिएको भनेर हामी घमण्डचाहिँ गरिराख्छौं तर त्यसलाई माया र स्याहार गर्नचाहिँ चुक्छौं ।
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — ४३ सय मिटर उचाइमा उभिएको गोसाइँकुण्ड सबैभन्दा प्रमुख विशेषता के हो भने प्रकृतिको यो विन्दुमा कुण्डैकुण्ड छन् । भैरव, सूर्य, दूध, सरस्वती कुण्डलगायत सुन्दर १७ कुण्डहरू आसपासमै टाँसिएर बसेका छन् ।

हरेक वर्ष गोसाइँकुण्डमा जनैपूर्णिमाका अवसरमा भव्य मेला लाग्छ । दस हजारभन्दा बढी तीर्थालु कुण्डमा स्नान गर्न यहाँ पुग्छन् । रसुवा सदरमुकाम धुन्चेबाट तीव्र गतिमा हिँड्नेहरू एकै दिनमा वा सुस्त गतिकाहरू दुई दिनमा गोसाइँकुण्ड पुग्छन् । त्यसो त सुन्दरीजलको अर्को झन् कठिन बाटो पनि छँदैछ, कुण्ड पुग्न ।


हरेक वर्ष जनैपूर्णिमामा तीर्थालुको रेखदेख बिचार्दै हिमालयन उद्धार संघले अस्थायी स्वास्थ्य शिविर राख्दै आएको छ । झन्डै १८ वर्षयता यो क्रम नित्य छ । माउन्टेन मेडिसिन सोसाइटी अफ नेपालका तर्फबाट पनि स्वयंसेवक चिकित्सक शिविर सञ्चालनमा खटिएकै हुन्छन् । यस पटक त्यो अवसर मसहित पाँच चिकित्सकले पाएका थियौं ।

Yamaha


जनैपूर्णिमाको अघिल्लो रात हामी सिफ्ट मिलाएर रात्रिकालीन डयुटीमा व्यस्त थियौं । रमाइलो मेला नै हुन्छ त्यो रात, खाने, गाउने, नाच्ने, बजाउने चलिरहन्छ अबेरसम्म तामाङ समुदायको । छेवैको शिव मन्दिरको घण्टीको आवाजसँगै मिसिएर तामाङ गीत र नाचको ध्वनि हाम्रो शिविरको छाप्रोसम्मै आइरहेको थियो । अन्य पर्यटकभन्दा तीर्थालुहरू केही फरक हुन्छन् । न जाडो छल्न पर्याप्त लुगा, न खुट्टामा जुत्ता, व्रत बसेको खाली पेट र सीमित जनचेतना । त्यसैले तीर्थालुहरूमा झन् बढी समस्या देखिन्छन् । त्यसो आन्तरिक पर्यटकमा पनि लेक लाग्ने समस्या र जनचेतना अभाव उत्तिकै विकराल समस्याको रूपमा देखिएको छ ।


जनैपूर्णिमाको दिन बिहान ३ बजेदेखि नै उत्सव सुरु भइसकेको थियो । स्नान गर्ने तीर्थालुको भीडले कुण्ड छेउछाउ पूरै भरिएको थियो । अघिल्लो रातभरिको नाइट डयुटीको हयाङ भए तापनि पवित्र दिन भएकाले कुण्डमै नुहाउने अठोटसहित अरू साथीसँगै म पनि लागें कुण्डतिर । तर, गोसाइँकुण्डको अवस्था देखेर मन साह्रै खिन्न भयो ।


नेपाललाई अनुपम प्रकृतिले साथ दिएको भनेर हामी घमण्डचाहिँ गरिराख्छौँ तर त्यसलाई माया र स्याहार गर्नचाहिँ चुक्छौं । गोसाइँकुण्ड त्यस्तै प्रकृतिको अनुपम उपहार हो, सुन्दर तालहरू र यात्रा अवधिभर मनै लोभ्याउने लाङटाङ हिमाल, गणेश हिमाल र मनास्लु हिमालको ‘प्यानोरोमिक’ दृश्य देख्न पाइन्छ । सांस्कृतिक रूपमा पनि हिन्दु र बौद्ध धर्मको सहिष्णुताको संगम हो । तर, गोसाइँकुण्डमा जे देखियो, त्यसले कुन प्रकृतिप्रेमीको मन नरोला र ?
—डा. सुमन आचार्य

प्रकाशित : भाद्र २३, २०७५ ०९:०९
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

पुस्तौनी भारीको भर !

फोटो
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — भारतको नेपालीभाषी बहुल क्षेत्र मानिने दार्जिलिङ र सिक्किममा सडकपेटी र गल्लीहरू जहाँतहीं भेटिन्छन् नेपाली भरियाहरू । शिरमा थोत्रो ढाका टोपी अनि काँधमा नाम्लो बोकेर बसेकाहरू धेरैअघि मुग्लानिएका नेपाली दाजुभाइ हुन् ।

दार्जिलिङबाट हाल सालै अलगिएर बेग्लै जिल्लाको अस्तित्वमा रहेको कालिम्पोङ, डम्बरचोक नजिकमा भेटिए— रामेछापका रामबहादुर थामी । विगत ४५ वर्षदेखि यो बिरानो लाग्ने मुग्लानी गल्लीमा यताउता गरिरहेका छन् थामी । ‘मैले दार्जिलिङ टेकेकै ४५ वर्ष नाघिसकेछ,’ उनले सुनाए, ‘भारी बोकेरै बित्यो सारा जिन्दगी ।’


उनी पहिलो पटक दार्जिलिङ टेक्दा छक्क परेका थिए । पहाडमा मिलेका घर, रमणीय दृश्य र हिमाली सौन्दर्यले निकै आकर्षित भएछन् । जब समय बित्दै गयो— यिनका लागि दार्जिलिङ, दार्जिलिङजस्तो लाग्न छाडगो । यिनले गोर्खाल्यान्डका नाममा भएका अनेक चरणका आन्दोलन पनि आँखैसामु देखे ।


सुवास घिसिङको २० वर्षे एकछत्र राज । उनको सत्ताच्युत । घिसिङपछि उदाएका विमल गुरुङ । उनको १० वर्षे एकछत्र राज । उनको राजनीतिक बहिर्गमन । र, अहिले फेरि विनय तामाङ र अनित थापाहरूको हालीमुहाली । यिनले सबैलाई भोगे । यिनका लागि गोर्खल्यान्ड हुन र नहुनुमा कुनै तात्त्विक अन्तर छैन । तैपनि उनी लामै समय भोकभोकै बसे । आन्दोलनमा ऐक्यबद्धता जनाए । ‘मेरो बुझाइमा यो आन्दोलन अझै वर्षौंसम्म यसरी नै चलिरहन्छ,’ उनले आफ्नो लामो अनुभव साटे, ‘तर, उपलब्धि केही पनि हुनेवाला मचाहिं देख्दिनँ ।’


चरिकोटका श्रीमान थामी पनि मुग्लान छिरेको धेरै भयो । १५ वर्ष हुँदा उनी यहाँ आए, बुबाको दौराको फेर समातेर । बाबु बितेर गए । उनी अझै भारी बोकिरहेका छन् । तर, बेलाबेला चर्किने गोर्खाल्यान्डजस्ता आन्दोलनले भरियालाई ज्यादै समस्या पार्ने रहेछ । ‘मरीतरी दुई छाक खानचाहिं पुगेको छ,’ उनले खुइय भावमा सुनाए, ‘भारी बोकेर टिक्न अब गाह्रो छ ।’
खासमा भरियाका लागि जनी गर्ने उपयुक्त समय वैशाखदेखि भदौसम्म हो । दार्जिलिङको जज बजारस्थित सडकपेटीमा टहलिरहेका कालिञ्चोक ८ दोलखाका हर्क माझीले भने, ‘तर, सिजनकै बेला आन्दोलन भयो भनेचाहिं दुई छाक खान पनि धौ–धौ हुन्छ ।’


विगत २९ वर्षदेखि भारी बोक्दै आएका छन् राजवीर थामी । अहिले जसरी खाडीमा नेपाली तन्नेरी हामफालेर जाँदै छन्, त्यसैगरी उनका लागि कुनै समय दार्जिलिङ ‘खाडी’ झैं थियो । कपाल–दारी सेताम्मे फुलेका उनले थपे, ‘किनकिन अहिले त दार्जिलिङ दार्जिलिङजस्तै लाग्दैन ।’


काम भएका बेला दैनिक बढीमा ५ सय भारुसम्म कमाउर्ने मजदुरले त्यही कमाइबाट गाँस–बास–कपास र केही रकम बचाएर घरसम्म पठाउनुपर्ने बाध्यता छँदै छ । तीन वर्षअघि आएको भूकम्पले धेरै भरियाको घर भत्किएको दु:खद खबर पनि छँदैछ । त्यसपछि धेरै भरिया घर फर्किए । कतिपय उतै बसे ।


दार्जिलिङ, सिक्किम, कालिम्पोङ र खरसाङका गल्लीहरूमा नेपाली भरिया भेटिन्छन्, खासगरी दोलखा, सिन्धुपाल्चोक, चरिकोट, सिन्धुली, ओखलढुंगाबाट आएकाहरू । अनुमानमा दार्जिलिङ र सिक्किममा मात्रै करिब ५० हजार नेपाली भरिया भेटिन्छन् । ‘पहिला त निकै नै थिए’, कालिम्पोङमा भेटिएका सिन्धुलीका फुर्वा तामाङले भने, ‘अहिले धेरै घटिसके । यता आउनुको साटो बरु अरबतिर जान्छन् ।’

प्रकाशित : भाद्र २३, २०७५ ०९:०९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT