हातमा सुनको कचौरा

नेपालमा के छैन ? प्राकृतिक, जैविक, भौगोलिक हरेक दृष्टिले नेपाल परिपूर्ण छ । हाम्रो भूगोल हेर्नोस् त— गर्मीले उखुम पारेका बेला पानी परिदिन्छ । जाडोमा मज्जाले न्यानो घाम लागिदिन्छ, विना हावाहुरी । उत्तरमा विश्वका अग्ला हिमचुलीहरू छन्, वर्षैभरि नीला सुन्दर नदीहरू बहिरन्छ । तैपनि हामी मगन्ते छौं, हातमा छादैछ सुनको कचौरा ।
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — अस्ट्रेलिया छ महिना बसाइको सुरुमा मेलबर्न सिटीस्थित एउटा नेपाली म:म: रेस्टुरेन्टमा खान बस्दा केही नेपाली युवा भेटिए ।

मनमा नमीठा भावनाहरू सल्बलाए, तिनलाई देखेपछि । हुन त तीमध्येकै थिए मेरा दुई सन्तान पनि । यिनीहरू पनि नेपालमा काम पाइएन भनेरै अस्ट्रेलिया उडेका थिए । मैले रोक्न खोजेको थिएँ तर मेरो एकल प्रयास सम्भव भएन ।


ती युवाहरू नजिकै बसिरहेका थिए नेपाली भाषामा मजाले कुराकानी गर्दै । मनमा निकै खसखस लागेर आयो र छोरीसँग सोधें–
‘छोरी † यी बाबुहरूसँग गफ गरे कसो होला ?’
‘पर्खनोस् बुबा † यहाँ नेपालजस्तो होइन । बिनाअनुमति केही कुरामा पनि हस्तक्षेपलाई राम्रो मानिँदैन । म सोध्छु, परिचय गराइदिन्छु अनि गफ गर्नुहोला ।’
‘एक्स्क्युज मी प्लिज † यहाँहरूलाई डिस्टर्ब गर्न चाहेँ मैले । यहाँहरूसँग थोरै समय होला ?’
‘छ नि, भन्नुस् न † के कुरा होला ?’
‘उहाँहरू मेरो बुबा–ममी हुनुहुन्छ, केही दिनअघि नेपालबाट आउनुभएको । यहाँहरू नेपाली भएकाले बुबालाई कुरा गर्न मन लाग्यो रे । हुन्छ नि, अन्यथा त लिनु हुन्न नि ?’
‘हैन हैन, त्यस्तो मान्ने कुरै छैन नि †’
‘‘नमस्ते बुबा †’
‘नमस्ते बाबुहरू † मैले तपाईंहरूको गफमा बाधा पुर्‍याएँ हगि † माफ गर्नुहोस् है । यस मामलामा हामी नेपाली अल्लि बेसोमती छौँ क्यारे हैन ?’
‘हैन बुबा हैन, हामीले त्यस्तो मान्ने कुरा आउँदैन ।’
‘अँ त बाबुहरू † यता नेपालको कुन ठाउँबाट आउनु भएको हो र कति वर्ष भयो होला ?’


‘अँ बुबा † हामी पाँच जनामध्ये मेरो काठमाडौँ, उसको पोखरा, यसको विराटनगर, अनि यसको भैरहवा र अहिले भर्खर उठेर हिँड्नेको चितवन हो । हामी यता आएको पनि कसैको चार वर्ष, कसैको पाँच वर्ष र कसैको सात वर्ष पनि भयो ।’
‘बाबुहरूले देश फर्किने सोच कति वर्षपछिलाई बनाउनुभएको छ त ?’
‘खै बुबा † केही पैसा कमाऊँ । आउँदा त्यतिका पैसा खर्च गरेर आइयो । यतातिर पढाइको फी, खान, बस्न पुर्‍याउनै मुस्किल रहेछ । फेरि पीआर नभएसम्म भिसाका लागि वर्षैपिच्छे डलर तिरिरहनुपर्छ । केही न केही त डलर कमाउनुपर्‍यो नि देश फर्किन त । रित्तै फर्किने कुरा पनि त भएन नि ?’


अर्का एक जनाले अतिकति तीतै कुरा भने– ‘के फर्किनु र बुबा त्यो देशमा । केही छैन त्यहाँ । कति दु:ख गरेर पढियो । आफन्त मान्छे नहुनाले काम पाइएन । नातावाद, कृपावाद र घुसखोरी व्यापक छ । आफन्त मान्छे ठाउँमा नहुनेले पैसा खुवाउन सक्नुपर्‍यो । देश बनाऊँ भन्ने नेता कोही छैनन्, भ्रष्टाचार व्याप्त छ । जनता पनि कोही कांग्रेस छन्, कोही एमाले छन्, कोही माओवादी छन्, कोही राप्रपा छन्, कोही मधेसवादी छन् । नेपाली त कोही छैनन् बुबा नेपालमा । चुनावमा राम्रा मान्छेभन्दा पनि हाम्रा मान्छे छान्छन् । अनि देश विकासको काम कसरी सम्भव छ र ? आशा मरेरै हो, हामी यतातिर
अड्किएको । यहाँ त बरु काम पाइन्छ सानो, ठूलो जस्तो पनि । काम पाएपछि खान, लाउन पाइन्छ । उता आमाबुबा र अरू परिवारलाई पाल्न सकिएको छ ।’


अर्का एक जनाले भने, ‘हेरौँ बुबा † केही वर्ष । सधैं अर्काको देशमा बस्न त के सकिएला र ? आफूलाई जन्म दिने बुबा–आमाले दु:ख गरेर हुर्काउनु, पढाउनुभयो । चटक्कै बिर्सन त के सकिएला र ? आफन्तहरू सबै उतै छन्, साथीभाइ छन् । अझ हाम्रा चाडपर्वहरू उतै छन् । यतातिर अस्ट्रेलियनहरू क्रिसमस र न्यू इयर आउँदा कस्तो उधुम रमाइलो गर्छन् । खान्छन्, रमाउँछन् । यो बेला हामीलाई कति खल्लो लाग्छ । लाग्छ, संसारमा जेसुकै पनि पाइएला डलर कमाउन सके तर आफ्नो संस्कृति र चाडपर्व डलरले किन्न पाइँदैन ।’
यति कुरा भइसकेपछि युवाहरू उठे र भने, ‘हवस् त बुबा † अहिले हामी लिजर टाइममा खाजा खान आएका । अब हामी आ–आफ्ना काममा फर्कनुपर्छ ।’


‘हुन्छ बाबुहरू † यहाँहरूलाई भेट्न र कुराकानी गर्न पाउँदा निकै खुसी लाग्यो । पछि यस्तै मौका पर्छ कि पर्दैन †’
उनीहरू उठेर गइसकेपछि हाम्रो अर्डरको खाजा म:म: पनि आयो । नेपालीले चलाएको रेस्टुरेन्टमा नेपाली स्वादको म:म: खाँदा नेपालमै बसेर खाएजस्तो लाग्यो । नेपालीहरू जहाँ पुगेका छन्, मिहिनेत गरेरै बाँचेका छन् । नेपालीहरू मिहिनेती र इमानदार हुन्छन् भनेर चिनाएका छन् । नेपालीहरूले केही गर्न नसकेको त नेपालमै हो । भान्छे नै चोर परेपछि परिवारका अरूलाई पनि के जाँगर आओस् र ?
खाजा खाएर ट्रेनमा छोरीको बासस्थान नर्थकोटतिर फर्किंदै गर्दा मनमा धेरै कुराहरू खेले । विशेषत: दोस्रो युवाले भनेको ‘त्यो देशमा केही छैन’ भनेका कुराले मनमा निकै पीडा दिइरह्यो । कसरी भन्न सकेको होला त्यो युवाले आफ्नो जन्मभूमिलाई ‘केही छैन’ भनेर ।


साहित्यकार लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको ‘के नेपाल सानो छ?’ भन्ने निबन्ध पढ्यो होला, त्यसले पनि । नेपालमा के छैन ? प्राकृतिक, जैविक, भौगोलिक हरेक दृष्टिले नेपाल परिपूर्ण छ । संसारमा कुन देशमा पो के हुन्छ र ? तिनै ढुंगा, माटो र पानी त हो जहाँ पनि । अरब मरुभूमिमा शुद्ध पानीका नदी, खोला कहाँ पाउनु ? पानीबिना वनस्पति उमँ्रदैनन्, खेतीपाती हुँदैन, चराचुरुंगीको चिरबिर कहाँ सुन्न पाउनू ? अस्ट्रेलियामै पनि के छ र ? उपचार नगरी माटोमा केही उम्रन्न, गर्मीमा वर्षा हुन्न, खेतीमा सिँचाइ गर्न पानी पाइन्न, जाडोमा हावाहुरीसँगै पानी पर्छ । हाम्रो भूगोल हेर्नोस् त— गर्मीले उखुम पारेका बेला पानी परिदिन्छ । जाडोमा मज्जाले न्यानो घाम लागिदिन्छ, बिनाहावाहुरी । उत्तरमा विश्वका अग्ला हिमचुलीहरू छन्, हिउँदमा हिउँ जम्मा गरेर वर्षैभरि नीला सुन्दर नदीहरू बहिरन्छ । तिनको महिमा कहिले बुझ्ने र हामीले ? हाम्रो उर्बर माटो प्रकृतिले हामीलाई दिएको वरदान हो । अनि उर्बर माटो र अनुकूल हावापानी, नदीहरू अविरल बगाइरहने हाम्रा सर्वोच्च सुन्दर हिमाल हुने हामी नेपालीहरू पनि दु:खी, गरिब र मगन्ते हुने ? कहीँ यो पनि कतै सोच्न सुहाउने कुरा हो ? हाम्रो मगन्ते चिन्तनलाई औँल्याउँदै एकचोटि एक जना चिनियाँ विज्ञले भनेका थिए रे, ‘नेपालीहरू हातमा सुनको कचौरा लिएर मागी हिँड्छन् ।’


हामी गरीब हुनुमा हामीभित्रै ठूलो कमजोरी छ । हामी असल मान्छे बन्नै सकेनौँ कहिल्यै र असल नेता पनि कहिल्यै जन्माउन सकेनौँ । जन्मेकालाई पनि बचाउन सकेनौँ । हामीले जति इमानदार नेता मानेर कुर्चीमा पुर्‍याए पनि तिनको टाउको भैरव अर्यालले भनेझैँ साटिएको साटियै छ । यो केको विडम्बना हो ? भीम मल्लकी श्रीमतीले दिएको श्राप सधैँभर लागिरहन्छ त ? कहिल्यै मेटिँदैन ? कहिलेसम्म विश्वसामु हामी बद्नाम बनिरहने ?

-पूर्णबहादुर अधिकारी

प्रकाशित : माघ २६, २०७५ १२:२०
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कतारी फुटबलको खुसी

अब कतारको ध्यान मोडिनेछ, कोपा अमेरिकामा । कोपा अमेरिका भनेको दक्षिण अमेरिकी फुटबलको सबैभन्दा ठूलो प्रतियोगिता । ब्राजिलमा हुने यसपल्टको प्रतियोगितामा पाहुना टिमका रूपमा कतारले पनि निम्तो पाएको छ ।
हिमेश

काठमाडौँ — दोहाको सेराटन पार्कमा बसेर नेपालका ४२ वर्षीय अर्जुनले एसियनकपको फाइनल हेरे ।

कतारले जापानलाई फाइनलमा ३–१ ले के हरायो, सबैभन्दा खुसी हुनेमा एक तिनै अर्जुन थिए । अलजजिराले आफ्नो वेबसाइटमा उनलाई कतारी झन्डा हल्लाएर खुसी मनाइरहेको तस्बिर खुबै महत्त्वले दिएको छ । त्यही अलजजिरालाई मान्ने हो भने कतार एसियाली फुटबल च्याम्पियन हुँदा असाध्यै खुसी हुनेमा खाटी कतारी मात्र थिएनन्, त्यहाँ बस्ने र काम गर्ने अरू सबै पनि थिए ।


टिम दोहा फर्कंदा खेलाडीका स्वागत गर्नेमा त्यहाँका राजा र उनको पूरा परिवार नै थियो । आखिरमा फुटबलले कतारलाई ठूलै खुसी दिएको थियो । शत्रु देश संयुक्त अरब इमिरेट्समा भएको १७ औं संस्करणको एसियनकपमा सबै खाले अनुमानलाई गलत सावित गर्दै कतार च्याम्पियन भयो । कतार फुटबलमा यति बलियो भइसकेको छ भनेर कमैले अनुमान गरेका थिए । जति बेला कतार च्याम्पियन भयो, सबैले माने, यो देश एसियाली च्याम्पियन हुन वास्तवमै हकदार छ ।


खासमा केही सही कारणका लागि कतार समाचारमा छाएको पनि देखियो । नत्र कतारबारे राम्रा कुरा कहाँ सुन्न पाइन्थ्यो र ? पछिल्लो समय तेल बेचेर अकुत कमाइरहेको कतारसँग कुनै न कुनै रूपमा फुटबल जोडिएको छ । कतार भनेपछि फुटबल त्यसै आउने शब्द भएको छ । नहोस् पनि किन र, सन् २०२२ को विश्वकप गर्दै छ, कतार । कतारले विश्वकप आयोजना गर्ने अधिकार जितेयता पश्चिमेली मिडिया त लगातार उसकै पछाडि छ, छिसिक्क केही नराम्रो भयो कि ठूलठूलो समाचार बनाउन ।


अझ यसमा बेलायती मिडिया नै अगाडि छ र उसलाई मान्ने हो भने कतारले आर्थिक चलखेल गरेर नै विश्वकप गर्ने अधिकार किनेको हो । अझै पनि यी पश्चिमेली मिडिया भन्छ, कतारलाई विश्वकप गर्न दिनुहुन्न । यसका लागि उनीहरू कारण खोजेको खोज्यै छन् । फेरि कतार छिमेकी केही देशको नाकाबन्दीबाट पनि गुज्रिरहेको छ । र, त्यसको नेतृत्व गरिरहेका दुई प्रमुख देश हुन्, तिनै यूएई र साउदी अरेबिया । दुई वर्ष भयो, नाकाबन्दी गरेको ।


कतारमाथि उनीहरूका धेरै आरोप छन्, यस्तो खराब गरेको, उस्तो खराब गरेको भनेर । त्यसमध्ये एक कारण त टेलिभिजन संस्था अलजजिरा पनि हो । खाडी देशका परम्परागत शक्तिको तुलनामा कतारले पछिल्लो समय कम अवधिमै राम्रै प्रगति गरेको छ । कतारी प्रभाव पूरा विश्वमा देख्न सकिन्छ । त्यसैले उसको प्रगति हेर्न नसकेर नाकाबन्दी लगायो भन्ने पनि छन् । कारण जेसुकै होस्, फुटबलकै कारण ‘अन्तिम हाँसो’को अवसर कतारले नै पाएको छ ।


अरू बेला भए, कोही कतारीले यूएई छिर्छु भनेर नसोचे हुन्थ्यो । तर, आपंैmले एसियन कप आयोजना गरेपछि यूएईसामु पूरा कतारी टिमलाई स्वागत गर्नुबाहेक अर्को विकल्प पनि थिएन । लिग चरणमा कतार त्यो समूहमा परेको थियो, जहाँ साउदी अरेबिया थियो । त्यस चरणमा कतारले साउदी टिमलाई त हरायो नै, समूह विजेता नै बन्यो । त्यही चरणमा कतारले उत्तर कोरियालाई हराउँदा दर्शकको संख्या पाँच सयले नाघेको थिएन ।


साउदी अरेबियाविरुद्धको खेलमा पनि कतारको राष्ट्रिय गीत बज्दा खालि होहल्ला मात्र गरियो । कतारले त्यसयता अन्तिम १६ मा इराकलाई हरायो भने त्यसपछि दक्षिण कोरियालाई । सेमिफाइनलमा त उसको प्रतिद्वन्द्वी अरू होइन, यूएई नै पर्‍यो । त्यसमा पनि कतार सजिलै ४–० ले विजयी रह्यो । त्यो खेल हेर्न कतारका कोही पनि समर्थक रंगशाला पुगेका थिएनन, किनभने त्यो खेल हेर्न पूर्वसर्त थियो, यूएईको नागरिकता । अरूले त टिकटसम्म पनि नपाउने ।


फाइनलको स्कोर त अब सबैलाई थाहा नै छ, जापानमाथि कतारी जित एकपक्षीय जस्तै रह्यो । प्रतियोगितामा कतार नै त्यस्तो एक मात्र टिम रह्यो, जसको प्रदर्शन समान रूपमा अब्बल दर्जाको रह्यो । त्यसैले त कतार प्रतियोगितामा सबैभन्दा बढी गोल गर्ने टिम मात्र रहेन, सबैभन्दा कम गोल गर्ने टिम पनि रह्यो । कतारका एबडेलकरिम हसन एसियाली फुटबलको वर्ष खेलाडी हुन् । उनी प्रतियोगितामा छाए नै । अनि अलमोएज अलीले गोल्डेन बुट अवार्ड जिते ।

कतारको यो सफलतालाई स्पेनको बार्सिलोना र त्यसको एकेडेमी सोचलाई तुलना गरेर पनि हेरिन थालेको छ । एक किसिमले भन्ने हो भने कतारको यो सफलताको आधार रातारात तयार भएको होइन, यसका लागि उसले धेरै मिहिनेत गरेको छ । अझ भनौं, कतार एसियाली च्याम्पियन भएको एउटा कारण उसको ‘ग्रास रुट’ स्तरबाट सुरु भएको लगानी हो । बार्सिलोनाको एकेडेमी हो, ला मासिया । यहाँबाट एकसेएक खेलाडी निस्केका छन् ।


त्यसमध्ये एक जना त लियोनल मेसी नै हो । त्यही ला मासियाको सिको गर्दै कतारले केही वर्षअगाडि आफ्नै फुटबल एकेडेमी खोलेको थियो । स्थापनको एक दशकभन्दा बढी समयपछि यसले अन्तत: आफूमाथि खन्याएको लाखौं डलरको फाइदा देखाउन थालेको छ । युरोपका ठूलठूला क्लबका एकेडेमीभन्दा कम छैन, कतारको एस्पायर एकेडेमी । यो एकेडेमीमा विश्वकै नामी प्रशिक्षक भित्र्याउन कतारले कुनै कन्ज्युसाइँ गरेन, लाखौं–करोडौं डलर खर्च गरेको छ ।


अहिलेको कतारी टिमका मुख्य प्रशिक्षक फेलिक्स सान्चेजलाई त्यही एकेडेमीका लागि भनेर ल्याइएका हुन् । उनकै नेतृत्वमा कतारले सबैभन्दा सन् २०१४ मा यू–१९ एसियाकप जित्यो । गत वर्ष मात्र कतार एसियाकप यू–२३ को सेमिफाइनल पनि पुगेको थियो । लगभग अहिलेको कतारी टिमले सँगसँगै खेल्न थालेको पनि केही नभए पनि सात वर्ष भइसकेको छ । त्यसैले एक खेलाडीलाई अर्को खेलाडीबारे सबै जानकारी छ, कसले कता कुन बेला पास दिन्छ भनेर पनि ।


सान्चेज आपंैm बार्सिलोनाकै उत्पादनभन्दा हुन् । उनी ला मासियामा प्रशिक्षक रहिसकेका छन् । उनलाई बार्सिलोनामा छँदा युथ प्रशिक्षकको हैसियत दिइएको थियो । उनी सन् २००६ मा कतार गए र त्यसयता त्यहीं लगातार काम गरिरहेका छन् । केहीले उनलाई पछिल्लो समय पेप ग्वार्डिओलासँग पनि तुलना गरेका छन् । अहिले इंग्लिस प्रिमियर लिगमा म्यानचेस्टर सिटी हेरिरहेका प्रशिक्षक ग्वार्डिओला सुरुमा बार्सिलोनाकै प्रशिक्षक हुन् ।


उनी त कुनै समय बार्सिलोनाकै खेलाडीसमेत थिए । बार्सिलोनाको ‘फुटबल लेगेसी’ मा उनी महत्त्वपूर्ण पात्र हुन् । डच लेजेन्ड योहान क्रुफसँगै बार्सिलोनामा हुर्किन पाएका ग्वार्डिओलाको नेतृत्वमा बार्सिलोनाले आफ्नो विशिष्ट शैलीमा फुटबल खेलेर एकपछि अर्को उपाधि जितेको थियो । अब बार्सिलोनामा पुग्यो भनेर ग्वार्डिओला नयाँ चुनौतीका लागि सुरुमा बायर्न म्युनिख गए, अहिले सिटीमा छन् । यी सान्चेज ग्वार्डिओलाकै पारा र शैलीका छन् भनिएको छ ।


अब कतारको ध्यान मोडिनेछ, कोपा अमेरिकामा । कोपा अमेरिका भनेको दक्षिण अमेरिकी फुटबलको सबैभन्दा ठूलो प्रतियोगिता । ब्राजिलमा हुने यसपल्टको प्रतियोगितामा पाहुना टिमका रूपमा कतारले पनि निम्तो पाएको छ । त्यस प्रतियोगितामा कतारको प्रदर्शनबारे अहिल्यै अनुमान गर्न सकिन्न । सम्भवत: उसलाई नकआउट चरण प्रवेश गर्न पनि गाह्रो हुन सक्नेछ । तर, एउटा अर्को सम्भावना पनि छ, कतारसामु एकैपल्ट एसिया मात्र होइन, दक्षिण अमेरिकाकै च्याम्पियन हुने अवसर पनि हुनेछ ।


अर्थात् कतार ब्राजिल, अर्जेन्टिना र उरुग्वेजस्तो पूर्वविश्वकप विजेता टिम सहभागी हुने प्रतियोगिताको च्याम्पियन । के यो सम्भव होला त ? तिनै स्टार खेलाडी अलीका अनुसार सायद यो अलि धेरै हुन्छ कि ? तर, एउटा तथ्य के हो भने कतारका लागि ब्राजिलमा खेल्नु ठूलो शिक्षा हुनेछ, जसलाई ल्याटिन शिक्षा भने हुन्छ । उनकै शब्दमा विश्वकप पछि सबैभन्दा ठूलो अर्को प्रतियोगिता भनेको कि त युरो हो, होइन भने यही कोपा अमेरिका ।


आउँदो जुन, जुलाईमा हुने कोपा अमेरिकालाई प्राविधिक रूपमा युरोपेली फुटबलको सबैभन्दा ठूलो प्रतियोगिताभन्दा पनि उत्कृष्ट हो भन्ने पनि छन् । अलीले सायद ठीकै भनेका छन् । उनकै शब्दमा, ‘जहाँतिर दक्षिण अमेरिका विश्व फुटबलकै सबैभन्दा शक्तिशाली महादेश हो, त्यहीं एसिया एक प्रकारले सबैभन्दा कमजोर । हामी एसियाको प्रतिनिधित्व गरेर ब्राजिलमा खेल्दै छौं । हाम्रा लागि कोपा अमेरिका शिक्षा हुनेछ, विश्वकप खेल्न अगाडिको सबैभन्दा ठूलो शिक्षा ।’
twitter : @himeshratna

प्रकाशित : माघ २६, २०७५ १२:१८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT