ऊ जान्ने कि म ?

स्वीकृति बराल

एक दिन उसँग कुरा गर्दै थिएँ । कुरैकुरामा मैले उसलाई सोधेँ, ‘तिमी ठूलो भएपछि के गर्छौ ?’ उसले पनि मीठो तोतेबोलीमा जवाफ दियो, ‘मामू म ठूलो भएपछि अफिस जान्छु अनि हजुरलाई धेरै चकलेट ल्याइदिन्छु ।’ सानो बच्चाले माया गर्दै त्यसो भनेको सुन्दा सारै मजा लाग्दो रहेछ ।

त्यसैले फेरि सोधेँ, ‘अनि के गर्छौ ?’ उसले फेरि पनि उसैगरी माया लाग्दो बोलीमा जवाफ दियो, ‘अनि हजुरले गल्ती गर्नुभयो भने हजुरको गालामा ठ्याम्म हान्छु ।’ म झसंग भएँ । नमज्जा लाग्यो, कताकता लाज पनि । वरिपरि आफ्नो आँखा डुलाएँ, कसैले सुनेकी भन्ने पिरले ।


मीठो बोल्दा मख्ख पर्ने मेरा अनुहार उसले नमीठो कुरा गर्दा बिग्रिसकेको थियो । मैले हतारहतार उसलाई भनेँ, ‘बाबु त्यसो भन्नु हुँदैन नि, पिट्नु नराम्रो कुरा हो ।’ उसले फेरि पनि मायालाग्दो तरिकाले भन्यो, ‘हजुरले मलाई त्यही भन्नुभएको होइन त ? गल्ती गरे ठ्याम्म पिट्छु भनेर ।’ बिचरा मैले जे बोल्यो त्यही सिक्छ । मैले जे गर्‍यो त्यही गर्छ । उसले राम्रो बोल्दा मैले सिकाएको भन्दै गमक्क पर्ने म उसले नराम्रो बोल्दा उसलाई गाली गर्न पछि पर्दिनँ । मैले बुझ्नुपर्ने कुरा हो उसले राम्रा नराम्रा दुवै मबाट नै सिकेको हुन्छ । सानो छ तर धेरै कुरा सिकाउँछ मलाई । गलत कुरा सानाले गरे पनि गलत हुन्छ र ठूलाले गरे पनि गलत हुन्छ । मबाट गल्ती भएको थियो । उसले त्यसो भन्दा मलाई नमज्जा लागेजस्तै मैले पिटुछु भन्दा उसलाई पनि नमज्जा लागेको हुनुपर्छ । आफूलाई सच्याउँदै भनेँ, ‘छोरा अबदेखि म पनि पिट्ने कुरा गर्दिनँ र तिमी पनि नगर्नू है ।’ उसले पनि बुझेझैँ गरेर टाउको हल्लायो ।


उसका हरेक क्रियाकलाप मसँग जोडिएका हुन्छन् । मेरै वरिपरि घुमिरहन्छ र मबाट केही न केही सिकिरहन्छ । मैले धेरै नजिकबाट उसका क्रियाकलापहरू नियालेकी छु । उसलाई नजिकबाट नियाल्दा मलाई उसलाई खासै रमाइलो भएजस्तो लाग्दैन । हुन त बाल्यकाल सबैले लोभ गर्ने उमेर हो । कति आनन्द सुत्यो, खायो, खेल्यो अनि केही कुरा चित्त नबुझे रोइदियो । रमाइलो त बच्चै हुँदा हो । धेरैले यस्तै भनेकी सुनेकी छु । हुन पनि हो बालहठको अगाडि कसैको केही लाग्दैन । जन्मनेबित्तिकै कसैले नसिकाई रुन जानेका बच्चाहरू जे कुरामा पनि रोएरै जित्न खोज्छन् । रुवाइ उनीहरूको हतियार हो । भविष्यको चिन्ता नभएका उनीहरूको जीवन हेर्दा जति लोभलाग्दो र रमाइलो देखिन्छ त्यति नै उनीहरूलाई रमाइलो होला कि नहोला भन्न सकिँदैन । बच्चाले यो कुरा बताउन सक्दैनन् ठूलो भएपछि ती कुराहरू यादै हुँदैनन् ।


सानो बच्चा जो आफ्नो रहर व्यक्त गर्नै सक्दैन, जो आफ्नो रहर बताउनै सक्दैन, जो आफू मनलागी हिँड्न पाउँदैन, चकचक गर्न पाउँदैन, मन लागेका सारा कुरा खान पाउँदैन, के रमाइलो होला र त्यो उमेरमा ? के लोभ गर्नु र त्यो उमेरको । मेरो विचारमा बाल्यकालका आफ्नै दुःखद पक्ष छन्, आफ्नै अप्ठ्याराहरू छन्, गुनासाहरू छन् जो सधैँ अव्यक्त रहन्छन् ।


ऊ टीभी हेर्न खोज्छ, म आँखा बिग्रन्छ भनेर दिन्न । ऊ सामान चलाउन खोज्छ, म सामान बिग्रन्छ भनेर दिन्नँ । ऊ बाहिर डुल्न जान खोज्छ, म बानी बिग्रन्छ भनेर दिन्नँ । ऊ पानीमा खेल्न खोज्छ, म चिसो लाग्छ भनेर दिन्न । ऊ कोठामा उफ्रन खोज्छ, म हल्ला भयो भनेर दिन्नँ । म उसका साना साना रहर मारिरहन्छु र भन्छु म उसलाई असाध्यै धेरै माया गर्छु र ऊ पनि ढुक्क भएर भन्छ, ‘मामू मलाई असाध्यै माया गर्नुहुन्छ ।’ ऊ ढुक्क छ म उसका हरेक कुरा बुझ्छु भनेर किनभने ऊ मेरा हरेक कुरामा विश्वास गर्छ तर म आफूलाई थाहा छैन म उसका सारा कुराहरू बुझ्छु कि बुझ्दिनँ । म आफूलाई जाडो भए उसलाई लुगा थपिदिन्छु र आफूलाई गर्मी भए उसको लुगा फुकालिदिन्छु । मैले आफूलाई बुझेँ कि उसलाई ?


अझै बोली नै नफुटेको बेलामा त झनै बिजोग हुन्थ्यो । ऊ रुन्थ्यो, म उसलाई भोक लाग्यो कि भनेर हत्तपत्त दूध खुवाउथेँ । अझै चुप नलागे कीराले टोक्यो कि भनेर लुगा खोलेर हेर्थेँ र अझै पनि रुन नछोडे पेट दुख्यो कि भन्ने अनुमान गर्थें । कहाँ सक्थेँ र म उसको रुवाइको अर्थ बुझ्न । अनुमान मिले ऊ चुप लाग्थ्यो नमिले रोइरहन्थ्यो । तर म लाजै पचाएर उसलाई भन्छु, ‘बाबु म तिमीले नभने नि तिम्रा सारा कुरा बुझ्छु ।’ बिचरा सानै छ पत्याउँछ मेरा सारा कुरा र मुसुक्क हाँस्छ । उसलाई ढुक्क लाग्दो हो मेरा कुराले ।


हुन त बुबाआमाको मायामा स्वार्थ हुँदैन भन्छन् तर मलाई अलिअलि स्वार्थ भएझैँ लाग्छ । माटोमा खेल्न नदिनुमा मेरो स्वार्थ छ । लुगा फोहोर भए धुन गाह्रो हुन्छ । हेर्दै जाने हो भने अलिअलि स्वार्थ हरेक कुरामा देखिन्छ । उसलाई जन्माउनु मेरो रहर थियो र उसको हुर्काइ बढाइ पनि मेरै रहरअनुसार भइरहेको छ । म उसको रहरअनुसार चलेको छैन । सानै भए पनि उसका आफ्नै किसिमका रहर छन् । यो खान्छु त्यो खान्न, यो लगाउँछु त्यो लगाउँदिन, त्यहाँ जान्छु त्यहाँ जान्न । मलाई आफू खुसी भएको बेला उसका यस्ता कुराहरू मीठा लाग्छन् र हाँसिदिन्छु उसका कुरामा तर मुड ठीक नहुँदा रिस उठ्छ, त्यसैले रिसाउँछु त्यही कुरामा । म उसको एउटै कुरामा कहिले हाँस्छु र कहिले उसलाई गाली गर्छु । कठै ! के बुझ्दो हो उसले पनि, के ठीक के बेठीक ?


म घडी हेर्छु र उसलाई सुताउँछु, घडी हेर्छु र उसलाई उठाउँछु । म घडी हेरेर उसलाई खुवाउँछु, घडी हेरेर उसलाई पढाउँछु । दिउसो धेरै सुते राति नुसुत्ला र आफ्नो निद्रा बिग्रिएला भन्ने पीर हुन्छ मलाई, त्यसैले उसलाई हतारहतार उठाउँछु उसको निद्रा भंग गरेर । ऊ मन नलागी नलागी उठ्छ, एक छिन रुन्छ र खेल्न थाल्छ । अब मेरो सुत्ने बेला हुन्छ, उसलाई सुताउन खोन्छु । बिचरा निद्रा नलागे पनि मेरो वरिपरि घुमिरहन्छ र निदाउने प्रयास गर्छ । अरू गरोस् पनि के ? म बत्ती निभाइदिन्छु उसलाई सुताउने र आफू सुत्ने बहानामा ।


न उसलाई सुताएको बेलामा सुत्न मन हुन्छ न उसलाई उठाएको बेलामा उठ्न मन हुन्छ । न त उसलाई पढ्ने नै इच्छा छ । उसलाई थाहा छैन पढेर के हुन्छ ? म स्कुल पठाउँछु ऊ खुरुखुरु जान्छ । म ख्वाउँछु ऊ खुरुखुरु खान्छ । उसलाई थाहा छ म जिद्दी छु भनेर । मलाई जसरी नि ख्वाउनु छ उसलाई जसरी नि खाएर सक्नु छ । उसलाई त खालि खेल्न मन लाग्छ तर कहाँ पाउँछ र मन लागेजस्तो गर्न । मैले मेरो सानो छोरालाई नियम कानुनमा बाँधेकी छु । मेरो विचारमा जति बेला जे गर्नुपर्नेजस्तो लाग्छ त्यहीत्यही गराउन खोज्छु । मेरो कुरा उसको सानो दिमागले बुझ्दैन । ऊ आफ्नै सुरमा रमाउन खोज्छ जसले गर्दा मेरो सुर बिग्रन्छ र फेरि रिसाउँछु ऊसँग जसले केही बुझेकै छैन ।


ऊ बिनारहर धेरै काम गरिरहन्छ र पनि हाँसिरहन्छ । म मेरो रहरमा उसलाई चलाउँछु तैपनि हाँसिरहन सक्दिनँ । कति फरक छ उसमा र ममा । अहिले त कुरा बुझ्दैन र छिनमै सारा कुरा भुल्छ तर ठूलो भएको भए मेरो यो व्यवहारमा पक्कै पनि धेरै रिसाउने थियो होला मसँग । तर, नरिसाउनु छोरा म धेरै बुझ्छु, त्यसैले तिमीलाई धेरै कुरा सिकाउन बाध्य छु र तिमी केही पनि बुझ्दैनौ, त्यसैले मैले सिकाएको गर्न बाध्य छौ । मलाई तिमीलाई ठूलो मान्छे बनाउनु छ, त्यसैले तिमी स्कुल जानैपर्छ । मलाई तिमीलाई बलियो बनाउनु छ, त्यसैले तिमीले खानैपर्छ ।


मबाट उसले कति सिकेको छ, मलाई थाहा छैन तर मैले भने उबाट मैले धेरै कुरा सिकेकी छु । सानो छ तर दिमाग भने जिज्ञासा नै जिज्ञासाले भरिएका छन् उसका । आफ्ना वरिपरि भएका सारा घटनाहरू नियालिरहन्छ र मनमा जे प्रश्न आउँछ सोधिहाल्छ । उसलाई हेर्दा लाग्छ उसको दिमाग प्रश्नैप्रश्नले भरिएको छ । हरेक कुरामा किन र कसरी भनेर प्रश्न सोध्नु उसका लागि सामान्य कुरा हो । उसलाई धेरै कुरा सिक्नु छ, धेरै कुरा जान्नु छ । ऊ कुनै पनि कुरा बोल्न नपाउँदै टपक्क टिप्छ । त्यसैले मैले केही गर्दा, केही बोल्दा निकै सोच्नुपर्ने हुन्छ । मैले एकचोटी भनेको कुरा उसको दिमागमा बसिहाल्छ । ऊ सितिमिति बिर्संदैन । पछि त्यही प्रश्नमा अर्को जवाफ दिएँ भने अस्ति अर्कै भनेको हैन भन्छ ।


उसका कति प्रश्नको त म जवाफ दिन सक्दिनँ । एक दिन सोध्यो छोराले, ‘मामू सुन्तला किन सुन्तला रङको भएको ?’ खै किन भएको हो, के जवाफ दिनु ? उसको अर्को प्रश्नले त मलाई स्तब्ध नै बनायो । सोध्यो, ‘मामू गाई भगवान् हो ?’ एक छिन सोचेर भनेँ, ‘हो बाबु ।’ मैले उसलाई त्यही जवाफ दिएँ जुन मैले आफू सानो हुँदादेखि सुन्दै आएकी थिएँ । जे सुन्यो जे सिक्यो त्यही जान्ने त हो मैले पनि । सायद मेरो जवाफले उसको कौतूहल मेटिएन । फेरि सोध्यो, ‘अनि मामू त्यो भगवान्लाई पिट्दै पछिपछि हिँड्ने को हो नि ? भगवान्लाई पिट्न सकिन्छ त ?’ म जवाफविहीन भएँ । सायद मैले गलत जवाफ दिएँ ।


उसले पहिले पनि एक दिन त्यसैगरी मैले भगवान्लाई प्रसाद चढाउँदा सोधेको थियो, ‘त्यो कसले खान्छ मामू ?’ मैले भनेँ– भगवान्ले । ऊ मजाले हाँस्यो र भन्यो— ढुंगाले केही खाँदैन मामू । ऊ सानै भए पनि आफूले जानेको कुरामा शतप्रतिशत विश्वस्त हुन्छ तर म ठूलो भएर पनि अलमल हुन्छु । जति ठूलो भयो उति नजान्ने भइँदो रहेछ कि क्या हो ! नत्र किन म जवाफ दिन सक्दिनँ उसका स–साना प्रश्नहरूको । म आज पनि उसका प्रश्नहरूको जवाफ खोज्दै छु । उत्तर पत्ता लगाएर उसका जिज्ञासा मेटिने गरी उसका अबोध प्रश्नहरूको जवाफ दिन सकेँ भने मात्र पनि आफूलाई त्यो सानो बच्चाभन्दा जान्नेसुन्ने ठान्ने थिएँ ।

प्रकाशित : जेष्ठ ३२, २०७६ १२:०८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

३४ दिने बस यात्राको सम्झना

विकास रौनियार

काठमाडौंमा भर्खर एसएलसी सकेर कानुन पढ्न थालेको थिएँ । प्रवीणता प्रमाणपत्र तहको दोस्रो वर्षको विद्यार्थी थिएँ । सेन्ट जेभियर स्कुलको भूतपूर्व विद्यार्थी संगठन गोदावरी अलुम्नाई असोसिएसन (जीएए) का कार्यक्रमहरूमा सक्रिय थिएँ ।

त्यही बेला योङ मेन क्रिस्टियन असोसिअसनले इन्टरनेसनल क्याम्प काउन्सेलर प्रोग्रामका लागि तीन महिना न्युयोर्क राज्यको स्प्रिङ भ्यालीमा भ्याकेसन क्याम्प फर द ब्लाइन्ड (भीसीबी) मा जाने अवसर दियो । रोनाल्ड रेगन अमेरिकाको राष्ट्रपतिको दोस्रो कार्यकालमा थिए । प्रख्यात गायिका म्याडोना र माइकल ज्याक्सन संसारभर हिट थिए । माइकल जे फोकसको ‘ब्याक टु द फ्युचर’ ले बक्स अफिस रेकर्ड तोडेको समय थियो । र, ‘वी आर द वर्ल्ड’ गीतले अफ्रिकाका कुपोषणपीडितहरूका लागि कलाकारहरू एकजुट भएर निकै नै सहयोग जुटाएको बेला थियो ।


सन् १९८६ को जुनदेखि अगस्टसम्म भीसीबीको शिविरमा विदेशी कोउन्सलरको रूपमा कार्य गर्ने मौका मिलेको थियो । सकिएपछि परिश्रमिक पनि ४ सय डलर पाएको थिएँ । शिविरको अवधि सकिएपछि म र मेरो डेनमार्कको साथी ओवाले पूरा अमेरिका ग्रेहाउन्ड बसमा अमेरिकाको पश्चिमी सहरहरूदेखि पूर्वी सहरहरू करिब ८ हजार किलोमिटरभन्दा बढी सडक यात्रा गर्ने योजना बनायौं ।

योजनाअनुसारै हामी पहिले न्युयोर्कबाट लस एन्जलसका लागि एकदमै सस्तो शुल्क ९० डलर तिरेर ‘पिपल्स एक्सप्रेस’ को विमान चढेर पुग्यौं । करिब दुई हप्ता लस एन्जलसमा घुमेपश्चात् हामीले पहिले नै २ सय २० डलर तिरेर किनेको एकमहिने ग्रेहाउन्ड बस पासले एक महिने अमेरिकाको ‘गो इस्ट’ यात्रा सुरु गर्‍यौं । हामी होटलमा नसुतेर पैसा बचाउनका लागि रात्रि बसमात्र चढेर बिहान पूर्वतिरका सहरमा मात्रै लाग्थ्यौं ।


पहिलो रातभरि बस चढेर बिहानीपख झिसमिसेमै क्यासिनोका लागि प्रख्यात सहर लास भेगास पुग्यौं र बिहानै क्यासिनो केही घण्टा क्यासिनोमा जुवा खेलेर बितायौं । त्यसपछि अरिजोनाको ग्रान्ड क्यानोन पार्क गयौं । त्यहाँको अनुपम प्रकृतिमा ट्रेक गरेर रमायौं । रोचक के थियो भने म नेपालको पहाडमा उकालो चढ्नुपर्ने घुमेको मान्छे तर त्यहाँ त ट्रेकको सुरुआतमै ओरालो लाग्नुपर्ने । त्यसपछि हामी मेक्सिकोको सिमाना नजिकको एल पासो, अमरिलो (जुन सहरले संसारकै सबभन्दा बोरिङ सहरको रूपमा आफूलाई चिनाउनमा गर्व गर्थ्यो) हुँदै डल्लास पुग्यौं ।

त्यहाँ हामी एक परिचित नेपाली वकिल साब गिरीशराज पन्तको परिवारसँग दुई दिन बितायौं । त्यहाँ मात्र हामीले खाटमा सुत्न पाएका थियौं नभए अरू रात सबै बसमै । त्यसपछि हामी एल्बिस प्रेस्न्लीको सहर मेम्फिस हुँदै क्यानाडाको सिमाना नजिक लेक मिसिगन नजिकको क्लिब ल्यान्ड पनि गयौं । फिलाडेल्फिया हुँदै न्युयोर्क फर्किंदा करिब ३४ दिनको भुल्नै नसकिने धेरै अनुभवहरूको धनी भइसकेका थियौं ।


त्यसपछि ओव आफ्नो देश डेनमार्क फर्कियो । मचाहिँ बेलायतमा एक महिना बिताएर नेपाल फर्की कानुनको पढाइ जारी राखें तर सायद अमेरिकामा फोटो खिच्दै गरेको भ्रमणले फोटोग्राफीको रुचिमा यति वृद्धि गराइदियो कि कानुन पढेर वकालत गर्न छोडेर फोटो पत्रकारितामा पूर्ण समय दिएर संसारको सबैभन्दा उत्तम पेसा फोटो पत्रकारितामा लाग्न पुगें ।

प्रकाशित : जेष्ठ ३२, २०७६ १२:१६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्