पानी विश्वकप !

डर के पनि छ भने पानी परेर थप केही खेल रद्द भयो भने सेमिफाइनल पुग्ने समीकरणमा सबैभन्दा हाबी पानी नै हुनेछ, टिमको प्रदर्शन होइन । प्रतियोगिताको अन्त्यमा विश्वकप कसले जित्यो भन्दा वर्षाले भन्दा मज्जा त आएन नै !
हिमेश

सबैभन्दा पहिला एउटा कल्पना  । पानी परेपछि पनि फुटबलमा जसरी खेल चलिरहन्छ, त्यसरी नै क्रिकेटमा खेल भइरह्यो भने के होला ? यति कल्पना गर्न पनि गाह्रो छ किनभने क्रिकेटमा पानी पर्‍यो कि खेल रोकिन्छ  ।

पानी पर्दै गर्छ, क्रिकेट चल्दै गर्छ भनेर कसैले भन्न सकेका छैनन् । यस्तो हुँदो हो भने कि त बलिङ गर्ने टिमलाई धेरै फाइदा हुन्थ्यो कि ब्याटिङ गर्ने टिमलाई ?


क्रिकेटको एउटा आधारभूत सिद्धान्त हो, बलिङ र ब्याटिङमा सन्तुलन हुनुपर्छ । फेरि पिच आफैंले पनि बेसरी झिज्यो भने गर्ने व्यवहार कस्तो हुँदो हो, त्यसबारे पनि भन्न सकिन्न । यो सबै हावादारी कल्पना किन भन्दा वर्षाले सबैभन्दा कुनै एक खेललाई बढी सताएको छ भने त्यो क्रिकेट नै हो । क्रिकेटलाई सधैं एउटा डरले सताइरहन्छ, पानी परेपछि के गर्ने ? रमाइलो के भने क्रिकेट खेलकै जन्म त्यो देशमा भएको छ, जहाँ अरूतिरभन्दा बढी पानी पर्छ ।


भनिन्छ, इंग्ल्यान्डमा कति बेला पानी पर्छ र कहाँनिर पानी पर्छ, टुंगो नै हुन्न । त्यहाँको मौसम साह्रै बदमास छ, त्यसैले त कुनै बेला कमेन्ट्री गर्दै नवजोत सिंह सिद्धु भन्थे, “इंग्ल्यान्डको ‘मौसम’ र श्रीमतीको ‘मुड’ को कहिल्यै भर हुन्न ।” अहिले यो सबै चर्चा किन भन्दा क्रिकेटको वान–डे विश्वकप चलिरहेको छ र यो संयोगले इंग्ल्यान्डमै भइरहेको छ । यति बेला विश्वकपको सबैभन्दा ठूलो मुद्दा बनेको छ, वर्षा । अहिले लिग चरणका खेल भइरहेका छन् र त्यसको तीन खेल वर्षाकै कारण कुनै पनि बल नफ्याँकेर रद्द भएको छ । अर्को एउटा खेलमा केही क्षण खेल त भयो, तर त्यो पूरा हुन सकेन् ।


इतिहासले के भन्छ भने यति धेरै खेल रद्द भएको यो नै पहिलो विश्वकप हो । सन् १९९२ र २००३ का विश्वकपमा दुई दुई खेल मात्र वर्षाले हुन सकेका थिएनन् । खास भन्ने हो भने यसपल्टको विश्वकपको मज्जा नै किरकिरा सावित भइरहेको छ । दर्शकलाई पनि ठूलै घाटा छ । एउटा खेल हेर्न भनेर दर्शकले वर्षौंदेखि योजना बनाउँछन्, लामो न लामो यात्रा गर्छन्, उत्तिकै खर्च पनि गर्छन् ।


तर मैदानमा पुग्दा पानी परेपछि खेल हुन्न । फेरि जुन टिमले वर्षाका कारण खेल गुमायो, त्यसलाई चर्को घाटा पर्ने भयो नै । लिग चरणमा अझै धेरै खेल बाँकी छन् । डर छ, कतै यस्तै केही खेलमा पानी पर्‍यो भने ? डर के पनि छ भने पानी परेर थप केही खेल रद्द भयो भने सेमिफाइनल पुग्ने समीकरणमा सबैभन्दा हाबी पानी नै हुनेछ, टिमको प्रदर्शन होइन । प्रतियोगिताको अन्त्यमा विश्वकप कसले जित्यो भन्दा वर्षाले भन्दा मज्जा त आएन नै !


यसपल्ट वर्षाको मुद्दा किन पनि बढी बहसको विषय भएको भने अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट काउन्सिल (आईसीसी) ले यसपल्ट रिभर्ज डे राखेको छैन । त्यसो भनेको आज पानी परेर खेल भएन भने त्यही खेल भोलि गर्ने । आईसीसीले किन रिजर्भ डे राखेन होला त ? भन्नेहरू के भन्छन् भने आईसीसी लोभी छ । उसको पैसा कमाउनमै बढी ध्यान जान्छ । हुन पनि, यसपल्टको विश्वकप एक महिना होइन, ४५ दिन चल्छ । एक प्रकारले धेरै लामो छ, यो अवधि । अनि लगभग दिनको एक खेल । दुई खेल विरलै केही दिनमा मात्र छन् । एकै दिन धेरै खेल राख्यो भने टेलिभिजनबाट प्रत्यक्ष प्रसारण गर्न गाह्रो हुन्छ, गाह्रो भयो भने कमाइ कम हुन्छ, आईसीसीको विचार यस्तै–यस्तै छ ।


पानी परेपछि खेल गुमाउनेमा पर्छ, बंगलादेश । उसलाई लागेको छ, वर्षाले खेल हुन नसकेपछि उसलाई ठूलै घाटा लागेको छ । त्यसैले बंगलादेशी प्रशिक्षक स्टिभ रोड्सले पनि भनिहाले, ‘मान्छे चन्द्रमा पुग्न सक्छ, तर रिजर्भ डे राख्न सक्दैन ।’ सन् १९९९ मै इंग्ल्यान्डमा विश्वकप हुँदा रिभर्ज डे थियो । यसपल्ट खालि सेमिफाइनल र फाइनलका लागि मात्र रिभर्ज डे छन् । वर्षाको मुद्दा चर्को बनेपछि आईसीसी खासमा ‘ब्याक फुट’ मा आएको छ । त्यसैले आईसीसीबाट स्पष्टीकरण पनि आइसकेको छ । उसका कार्यकारी प्रमुख डेबिड रिचर्डनले भनेका छन्, ‘त्यसै पनि यसपल्टको विश्वकप धेरै दिनको छ, यसबीचमा अझ रिजर्भ डे त राख्दै सकिन्न । फेरि विश्वको जुनसुकै कुनामा खेल भए पनि वर्षालाई कसरी रोक्न सकिन्छ त ?’


हुन पनि नेपाली घरेलु क्रिकेटमै पनि त्यस्ता दिन थिए, जति बेला एक त खेल नै हुन्न थियो, भए पनि पानी परिहाल्थ्यो । पानी ठूलै समस्या थियो । एकपल्ट ज्ञानेन्द्र राजा हुँदा जन्मदिनको अवसर पारेर असारमा क्रिकेट प्रतियोगिता राखिएको थियो । लगभग कुनै खेल नै हुन सकेन, लगातार पानी परेपछि । केही चाटुकारको काम हुनुपर्छ, नेपालमा असारतिर क्रिकेटको प्रतियोगिता गर्ने । पानी पर्छ भनेर राम्रोसँग थाहा पाएर पनि असारमै क्रिकेट, नतिजा पूरा प्रतियोगिता नै ‘वास आउट’ ।


फेरि अहिलेको विश्वकपमै फर्कने हो भने केही महत्त्वपूर्ण खेल वर्षाले सम्भव नभएपछि के गर्ने त भनेर थरीथरीको उपाय अगाडि आएका छन् । यसको एउटा राम्रो उपाय त रिजर्भ डे नै हो । अब प्रतियोगिता नै सुरु भइसकेपछि अहिलेको विश्वकपमा यसको व्यवस्था गर्न सकिन्न । भविष्यमा अब कुनै ठूलो प्रतियोगिता आयोजना गर्न अगाडि यो ठूलो मुद्दा हुने नै छ । आखिरमा रिजर्भ डेको व्यवस्था गर्नु भनेको चन्द्रमा जानु जत्तिको जटिल र खर्चिलो त होइन ।


अनि क्रिकेट आयोजना हुने पूरा रंगशालामै छाना राख्दा कसो होला ? छानाले पानी त रोक्छ, अनि जस्तै पानी परे पनि तनाव भएन । सन् २००६ मा दक्षिण अफ्रिका र अस्ट्रेलियाबीच एउटा वान–डे यस्तै छाना भएको रंगशालामा भएको पनि थियो र त्यो स्टेडियमको नाम थियो, डकल्यान्ड्स । त्यसपछि कुनै खेल छानामुनि भएन, किनभने क्रिकेटले जुन मज्जा खुला आकाशमुनि खेल्दा प्राप्त हुन्छ, त्यो बन्द छानामा भएन । क्रिकेट छानामुनि खेल्ने खेल नै थिएन । जस्तो, बादल लागेको बेला बल अत्यधिक स्विङ हुने सम्भावना हुन्छ, त्यति बेला बलरले मौसमको फाइदा लिन सक्छ । चरक्क घाम लाग्दा स्थिति अर्कै बन्छ । एक छेउबाट सरर्र हावा बग्दा खेलले नयाँ मोड लिन्छ । छानासहितको बन्द रंगशालामा यस्तो मौसमी फाइदा कहाँ लिन सकिन्छ ? फेरि यो उत्तिकै महँगो पनि छ । अहिलेको विश्वकप ११ मैदानमा चलिरहेको छ, ती सबै मैदानमा छाना हाल्ने हो भने पूरा प्रतियोगिताको खर्च त्यही छाना राख्दैमा सकिन्छ ।


विम्बल्डन हुने लन्डनकै सेन्टर कोर्टमा पनि केही वर्ष भयो, छाना राखिएको । यो वास्तवमै कति खर्चिलो छ भने विम्बल्डनका आयोजकले अर्को दोस्रो कोर्टमा छाना हाल्न सकेका छैनन् । छाना हालेर क्रिकेट खेल्ने सम्भावना लगभग यहीं सकिन्छ । पानी परिहाल्यो भने मैदानलाई पूरै छोपेर बचाउने उपाय पनि छ र यो जताततै देख्न पनि पाइन्छ । यसले खेल रोक्नबाट त बताउन सक्दैन, तर कम्तीमा पानी रोकिएपछि फेरि खेल सुरु गर्न भने मदत गर्छ ।


निचोड के भने जति बेला क्रिकेट खेल जन्मिएको थियो, त्यति बेला नै यसको जन्मकुन्डलीमा ‘पानीले दुःख दिन्छ’ भनेर लेखेको हुनुपर्छ । जति बेलासम्म क्रिकेट हुनेछ, त्यति बेलासम्म पानी परेपछि हुने दुःख रहिरहन्छ । अबको सय वर्षपछि के हुन्छ, त्यो भन्न सकिन्न, किनभने त्यति बेला पर्न लागेको पानी रोक्ने प्रविधि पनि हुनेछ कि ? सिद्धुकै भाषामा श्रीमतीको ‘मुड’ परिवर्तन हुँदा एक खाले मज्जा पनि त छ नि, त्यही सम्झेर क्रिकेटमा पनि मज्जा लिनुपर्छ, पानी परेपछि ।
twitter : @himeshratna

प्रकाशित : असार ७, २०७६ १०:५०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

चीनमा योग खोज्दा

लक्ष्मी लम्साल

सन् २०१२ को मार्चमा बेइजिङ उत्रिनेबित्तिकै योग शिविरको खोजीमा भौतारिन थालें  । मेरा लागि योग एउटा नशाजस्तै बनिसकेको थियो  ।

काठमाडौं सिंहदरबारको पूर्वपट्टि अनामनगरको बासिन्दा छँदा करिब ३–४ वर्षदेखि योग शिविर धाउने आदत बसिसकेको थियो । बेइजिङमा पनि उही योगको तलतल लाग्न थालेपछि मैले सहकर्मीलाई गुहार्न थालें ।


सचिङ्सान जिल्लाको पापाओसान भन्ने ठाउँमा हौसा नाम गरेको एउटा फिटनेस सेन्टरमा मैले पहिलो पटक चिनियाँ योग अनुभव गर्न पाएँ । यम, नियम, आसन, प्रणायाम, लामो लामो श्वासप्रश्वास, आँखा चिम्लने, अन्तर्मनमा हराउने, ओम् उच्चारण गर्ने इत्यादि योगका तत्त्वहरूको प्रतीक्षा गर्दागर्दै शिविर सकियो । उति उत्साहित हुन सकिनँ र मनमनै सोचें, ‘कुनै दिन मैले यिनीहरूलाई वास्तविक आध्यात्मिक योग सिकाइदिनेछु ।’


युवावस्थामा मेरो अन्तर्मनको तिर्खा नै योग, ध्यान, ब्रह्मचर्य थियो । यी कुराहरू तेर्स्याउँदै मैले वैवाहिक जीवनबाट उन्मुक्ति खोजिरहेको हुन्थें । पारिवारिक रूपमा विवाहका लागि दबाब दिनेहरूको मुखमा बुजो लगाउन यही एउटा बाटो बाँकी थियो । परदेश हुँदा पनि योगसम्बन्धी सामग्रीहरू, संस्कृत मन्त्रहरू इन्टरनेटबाट सर्च गरी गरी घोक्नु, जीवनसूत्र, प्रवचनकला इत्यादि सिक्दै जाने बानी परेको थियो । घरपरिवारले चाहिँ एक न एक दिन मैले पाणीग्रहण गर्ने सोचिरहेको थियो । मैले परिहासका लागि ब्रह्मचर्यको कुरा उठाएको थिइनँ । मैले आश्रम किनेको प्रमाण पनि पेस गर्थें । ‘जतिसुकै जोगी बने पनि यो स्वार्थी दुनियाँमा आफ्ना लागि हेरिदिने मान्छे कोही न कोही अवश्य चाहिन्छ । त्यो आफ्नै जीवनसाथीबाहेक अरू कोही हुन सक्दैन,’ सामुदायिक रेडियो प्रसारक संघमा कार्यरत मेरा पूर्वसहकर्मी दीपक आचार्यको भनाइले कता–कता छोयो । आखिर विवाह गरे पनि ब्रह्मचर्य त अपनाउन सकिने भन्ने सुनें । योगले मात्रै ब्रह्मचारी होइन्न कि भन्ने अर्धज्ञानले मेरो मथिंगल झन् झन् रन्थनिन थाल्यो ।


म योगध्यान प्रवचनमार्फत प्रवचक र प्रव्रजक हुने ध्याउन्नमा थिएँ । योगलाई मानव धर्मको रूपमा लिइने भएकाले भारत, नेपालमा यस्ता शिविरहरू निःशुल्क हुन्थे । बेइजिङमा त शुल्क तिर्नुपर्ने र भनेजस्तो योगको स्वाद नपाएपछि मैले दोहोर्‍याएर उही योगकेन्द्र जाने बाटो बन्द भयो ।

कालान्तरमा एक जना चिनियाँ महिलासँग परिचय भयो । उनी बेइजिङमा घर भएकी, छोरो जापानमा अध्ययनरत र श्रीमान् डिभोर्स दिएर अर्कै प्रान्त बसेका रहेछन् । ती अन्टीले मलाई छोरा भन्न थालेपछि आत्मीयता बढाउन गाह्रो भएन । मात्रै भाषाको जटिलता रह्यो । मैले कनीकुथी केही चिनियाँ शब्द सिक्न थालें । जीवनप्रतिको सादगीका कारण ती अन्टीले मप्रति धेरै हेरचाहको भावना राख्दै ध्यानस्थलको खोजी गरिदिइन् । उनले पनि कसैका मुखबाट सुनेको एउटा नामी युआन नामक गुरुकोमा लगिन् । गुरुसँग परामर्श गर्नका लागि गएका थियौं । आफ्नो कुर्सीको अघिल्तिर बसालेर झन्डै आधा घण्टाको पट्यारलाग्दो एकोहोरो भाषण दिएपछि मैले अन्टीलाई भनें, ‘अब फर्किने होइन ?’


मैले बल्लतल्ल बोलेको यति मान्डारिनले उनलाई ठूलो राहत मिल्यो । जुरुक्क उठिन् र गुरुसँग बिदा मागिन् । ती गुरु लिफ्टसम्म पुर्‍याउन आए । तल पुगेपछि अन्टीले हल्का महसुस गर्दै भनिन्, ‘गुरु त गुरु, कति पतरपतर बोल्न सकेको ? धन्न तिमीले जाने हतारो देखाएर ठीक गर्‍यौं ।’


कुनै महापुरुषको संगतका लागि भौतारिरहेका हाम्रा लागि यस्ता गफाडी गुरु साक्षात्कार भए । त्यहाँबाट उछिट्टिएर हामी कताकता एउटा ध्यान केन्द्रमा पुग्यौं । बल्ल चिनियाँ योगध्यानको भोक मेटिने गन्तव्यमा पुगेजस्तै भयो ।
साँघुरो हलजस्तो एउटा कोठाका वरिपरि चकटी र अघिल्तिर होचा होचा टेबुलमा हरियो चियाका कपहरू थिए । लहरै बसेका मानिसहरू शान्त भावमा थिए । हल्ला वा चर्को आवाज नगरीकन, शिष्टताका साथ बसिरहेका थिए । उसैगरी बस्दै हामीले पनि ध्यानको भाव मनमा राख्यौं । गुरुजीले के के हो के के भनिरहे । फेरि आँखा चिम्लिने, फेरि अनुभव सुनाउने, फेरि आँखा चिम्लिने गर्दागर्दै कक्षा सकियो । ढिलो पुगेकाले हाम्रा लागि खासै पर्याप्त भएन यो ध्यान ।


सीसीटीभीमा काम गर्ने एक जना पत्रकारसँगै अर्को एक युवा पनि अन्टीको गाडी चढेर हामी गएतर्फ जाने भए । दुई जना ध्यानार्थीसँग मित्रता भयो । टाढा भएकाले उनीहरू पनि प्रायः जान नसक्ने रहेछन् । अन्टी मेरो क्षेत्रदेखि केही टाढा बस्ने र प्रायः बुद्धिज्मसम्बन्धी सामाजिक कार्यका लागि प्रान्त प्रान्त दौडिरहने भएकाले भेटघाट पातलो हुन्थ्यो । मेरो अफिसको समय त्यति खुकुलो हुन्नथ्यो । एक दिन पत्रकार वाङ साइकल चढेर मेरो अपार्टमेन्टमा आइपुगिन् । योग ध्यानका कुरा गरिन् । तिनी पनि अर्को ठाउँमा कोठा सर्ने भएकाले यो मित्रता झन् टाढिने भयो । अर्को ध्यानार्थी चाहिं वीच्याटमा कहिलेकाहीं गफिन्थे तर प्रायशः उस्तै प्रश्न गर्थे, ‘नि सिह्वान नान रन् मा ?’ अर्थात् के तिमी केटा मान्छे मन पराउँछौ ?

चीनमा क्यू क्यू सामाजिक सञ्जालपछि टेन्सेन्टले वीच्याटको विकास गरेको थियो । यस्सो हल्लाउँदा पनि वरिपरि केही किलोमिटरका मान्छेहरूसँग वीच्याट जोड्न सकिन्थ्यो । यसैगरी एक जना योगप्रेमी जोडिइन् जो मेरो अपार्टमेन्टको नजिकै आइन् । भारतीय योगबारे जिज्ञासा राखिन् । भारतीय योगअनुसार हरेक पुरुषले स्त्रीप्रति आमा वा दिदीबहिनीको भावना राख्नुपर्ने हुन्छ । त्यसैले हरेक योगी त परिवारकै सदस्य नै हुने मैले बताएँ । उनले सँगै योग गरेर भारतीय योगशैलीबारे जानकारी लिने इच्छा राखिन् । तर त्यो दिन कहिले भनेर यकिन थिएन । केही समयपछि उनले बेइजिङ छोडेर अर्को प्रान्त गएको र योग केन्द्र खोलेर कक्षा चलाइरहेको फोटोहरू वीच्याटमा देखियो ।


उनले भनिन्, ‘त्यति नजिक भएर पनि सँगै योग गर्न नपाएकोमा दुःख लाग्यो । तर म परम्परागत परिवारकी केटी हुँ । कुनै केटाले कोठामा बोलाउँदा कसरी आउन सक्थें र ?’ एवं रीतले मेरा योगसम्बन्धी सञ्जालहरू धमाधम तोडिँदै गए । चाइना रेडियो इन्टरनेसनल (सीआरआई) ले व्यवस्थापन गरेको एउटा योग कक्षा साप्ताहिक रूपमा २ दिन चल्थ्यो । गुरुआमाहरू कडा शारीरिक श्रम गराउँथे । बेलाबेलामा संस्कृत मन्त्रसहित कक्षा थाल्ने र नमस्ते भनेर कक्षा समापन गर्ने कलाले मलाई आकर्षित गर्थ्यो ।


गुरुआमासँगै वीच्याट संवाद बढाउनुको आशयचाहिँ तिनले ध्यान, प्राणायाममा चासो दिन्थिन् कि भनेर हो । उनले शरीरै भाँचिने गरी गराएको व्यायामले मेरो आध्यात्मिक योगको प्यास मेटिरहेको थिएन । मैले नेपालबाट झिकाएका योगसम्बन्धी किताबहरू देखाएँ । उनले चित्र हेर्नेबाहेक अक्षर चिन्न सक्दिन थिइन्, मैले अनुवाद गर्न सक्दिन थिएँ । एक दिन उनी मेरो निम्तो स्विकार्दै कोठासम्म आइन् । समयभावका कारण सह‘योग’ चाहिं हुन सकेन । तर अर्को दिन पनि फर्किएर आइनन् । मसँग एकचोटि कक्षा लिएको भए उनलाई ध्यानप्राणायामको बारेमा जानकारी हुन्थ्यो र योग कक्षा अर्थपूर्ण हुन्थ्यो । दुई जना गुरुआमा आलोपालो गरेर कक्षा लिन आउँथे । बिस्तारै मैले साथी बनाइसकेकी ती गुरुआमा कक्षामा आउन छोडिन् । केही समयपछि योगीहरूको ‘ग्रुप वीच्याट’ मा उनको म्यासेज देखियो । ‘अबदेखि म तपाईंहरूलाई कक्षा दिन आउँदिन, त्यसैले यस ग्रुपबाट आफूलाई रिमुभ (हटाएँ) गरें ।’



सन् २०१७ को जुन २१ तारिख, पेकिङ विश्वविद्यालयसँग मिलेर चीनस्थित भारतीय दूतावासले योग शिविरको भव्य कार्यक्रम गर्‍यो । पहिलो पटक चिनियाँहरू यति धेरै संख्यामा योग गरिरहेको देख्न पाइयो । उनीहरूले अलि अलि प्राचीन भारतीय योगबारे जानकारी पाए होलान् । तर अधिकांशले निःशुल्क बाँडिएको म्याट हत्याउनेमै ध्यान दिइरहेको प्रस्टिन्थ्यो ।
भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको प्रस्तावमा, नेपालका तत्कालीन प्रधानमन्त्री सुशील कोइरालाको समर्थनमा संयुक्त राष्ट्रसंघले जुन २१ तारिखलाई विश्व योग दिवसको रूपमा निश्चित भएको थियो । चीनस्थित भारतीय संघसंस्थाहरू अझै पनि निकै उत्साहका साथ योगका गतिविधि गरिरहेका हुन्छन् ।


योगकला कताकति फेसन बन्दै छ । बेलाबेलामा सञ्चारमाध्यममा भाइरल भएका केही तस्बिरहरू देख्दा अध्यात्मभन्दा फेसन बढी प्रतीत हुन्छ । योग वा अन्य कुनै बहानामा शारीरिक व्यायाम हुनु त राम्रै हो । त्यसो त चिनियाँहरूले मौलिक ‘थाइची’ लाई नै आध्यात्मिक र योगकै उपमा दिन्छन् । चिनियाँहरूले योग गर्दा मानसिकभन्दा शारीरिक लचकतालाई धेरै ध्यान दिने झल्किन्छ । सन् २०१५ मा चीनको भ्रमण गर्न आउँदा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले चीनलाई योगमय बनाइदिए । अहिले चीनमा योग सिकेकाहरू वा योगका गतिविधिमा संलग्नहरूको एकचोटि पुग्नैपर्ने गन्तव्यको रूपमा भारत हुन थालेको छ ।
अहिले चिनियाँ थाइची र भारतीय योगलाई एकीकृत गर्न खोजिँदै छ । शाकाहार र योग अध्यात्मको पाटोमा पनि उनीहरू रुचि राख्दै छन् । धेरै भारतीयहरू चीनमा योग प्रशिक्षकका रूपमा रोजगार छन् । सन् २०१८ मा युननान जातीय विश्वविद्यालयमा चाइना–इन्डिया थाइची कलेज स्थापना गरिएपछि योग र थाइची अभ्यास फराकिलो हुँदै गएको छ ।


सन् २०१५ को मध्यमेतिर बेइजिङको टेम्पल अफ हेभनमा थाइची योग कक्षा सञ्चालन हुँदा भारतीय प्रधानमन्त्री मोदी सहभागी भए । कुल ४०० भन्दा बढी अभ्यासीका साथ मोदीले चिनियाँ समकक्षी ली खछ्याङका अघिल्तिर योगकला देखाए । धेरै मानिसले जीवनमा पहिलो पटक यस्तो दृश्य देखे ।
shree3laxmi@yahoo.com

प्रकाशित : असार ७, २०७६ १०:५०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्