आकाशको जिन्दगी

एसएलसीमा खोटाङ जिल्ला सेकेन्ड दरिएपछि उद्धव घिमिरे पहिलोपटक नेपाल एयरलाइन्सको क्यानडियन टुइनअटर चढेर दिक्तेलबाट काठमाडौं ओर्लिए । उनको सपना थियो, प्लस टुमा साइन्स पढेर डाक्टर बन्ने । निर्वाहमुखी कृषि अँगालेको परिवारका सबैभन्दा कान्छा उनले छात्रवृत्तिमा नाम निकाल्न दुई वर्ष कुरे ।

एसएलसीमा खोटाङ जिल्ला सेकेन्ड दरिएपछि उद्धव घिमिरे पहिलोपटक नेपाल एयरलाइन्सको क्यानडियन टुइनअटर चढेर दिक्तेलबाट काठमाडौं ओर्लिए । उनको सपना थियो, प्लस टुमा साइन्स पढेर डाक्टर बन्ने । निर्वाहमुखी कृषि अँगालेको परिवारका सबैभन्दा कान्छा उनले छात्रवृत्तिमा नाम निकाल्न दुई वर्ष कुरे । तर, नि:शुल्क पढ्ने लिस्टमा नाम चढाउन सकेनन् । काठमाडौं बिजुलीबजारको डेरामा एक दिन पढ्दै गरेको नेपाली अखबारले उनको डाक्टरी सपनालाई पाइलटतर्फ मोडिदियो । अहिले उनी नेपाल एयरलाइन्स (एनएसी) कै पाइलट छन् । जहाज उडाउन सिकेपछि मात्रै बाइक चलाउन सिकेका तर साइकल र कार हालसम्म पनि नचलाएका उनी एनएसीको चिनियाँ विमान वाई१२ई का क्याप्टेन हुन् । एनएसीसँग अहिले यही वर्गका दुई जहाज छन् । प्रतिजहाज ५० करोड रुपैयाँ हाराहारी बिक्री मूल्य रहेको वाई१२ई उडाउने निगमका उनी एक्ला क्याप्टेन हुन् । उनीभन्दा मुनि ६ जना को–पाइलट छन् । एसएलसी सकेपछि मात्रै काठमाडौं एयरपोर्टमा पहिलोपटक मोटर गाडी देखेका यी ३१ वर्षीयले ३ हजार घण्टा बढी आकाशमा बिताइसकेका छन् । नेपालको सबैभन्दा धेरै च्यालेन्जिङ अनि विदेशीहरूले विश्वकै मोस्ट एक्स्टि्रम घोषणा गरेको लुक्ला सेक्टरमा धेरै जहाज अवतरण गराएको अनुभव बटुलेका क्याप्टेन घिमिरेले कान्तिपुरका एभिएसन संवाददाता सुरज कुँवरसँग पछिल्लो नेपाली आकाशको अवस्था र पाइलटहरूको क्रेजबारे यो अंकमा आफ्ना धारणा सुनाएका छन् । थप उनकै भनाइमा :

२०५७ सालमा लामीडाँडाबाट जहाज चढेर काठमाडौं ओर्लिएपछि एयरपोर्टको गेटमा सार्वजनिक बस देख्दा म चकित परेको थिएँ । त्यो बेला एयरपोर्टबाट बाहिरिँदै गरेका बेला मैले सोचेकै थिइनँ, कुनै दिन यही एयरपोर्टबाट जहाज उडाउने छु भनेर । तर, ११/१२ सकिएपछिको एक दिन अखबारको एउटा हेडलाइनले मेरो जीवनको उद्देश्य मोडियो । ‘नेपालमा पाइलट अभाव’ शीर्षकमा छापिएको खबरलाई पछ्याउँदै म बबरमहलस्थित नागरिक उड्डयन प्राधिकरण पुगें । पाइलट बन्ने योग्यता कसरी बनाउने ? पढ्न के गर्नुपर्छ ? कहाँ पढ्ने ? भनी जिज्ञासा राखें । अनि पढेर आएपछि जागिर कनफर्म हो भनेर पनि प्रश्नगरेको थिएँ ।
त्यहाँबाटै मैले मैतीदेवीको एउटा कन्सल्टेन्सीको ठेगाना लिएँ । फिलिपिन्सको मनिलामा ३४ लाखमा पाइलट पढाइ हुने रहेछ । तर, लगानी थिएन । खेतीकिसानी गर्ने परिवारको भएकाले यत्रो रकम जुटाउन चुनौती भयो । एसएलसीमा ७४ प्रतिशत ल्याएपछि ११/१२ पढ्न साँगाको नेपाल प्रहरी स्कुलमा भर्ना पाएँ । त्यहाँबाट ६५ प्रतिशत ल्याएर उच्च शिक्षा सकेर डाक्टरीको तयारीमा थिएँ । दुई वर्ष त्यसै खेर गएपछि अन्तत: मेरा बा गाउँको जग्गा बिक्री गरेर मलाई फिलिपिन्स पठाउन तयार भए । खेत बिक्री गरेको १८ लाख रुपैयाँ बोकेर ०६३ को हिउँदयाममा म फिलिपिन्स उडें । सिंगल इन्जिन भएको सेस्ना क्याराभानमा पाइलट कोर्सको तालिम सकियो । २ सय २० घण्टा त्यो जहाज उडाएर ०६४ मा काठमाडौं फर्किएँ । फर्किएको केही दिनमै मैले अग्नि एयरलाइन्सको डोर्नियर विमानमा को–पाइलट भई उडान सुरु गरें । त्यसपछि सिम्रिकमा डोर्नियर जहाज उडाएँ । फिलिपिन्स जानुअघिसम्म मलाई धनी मान्छेका छोराछोरी मात्रै पाइलट अध्ययन गर्न योग्य हुन् जस्तो लाग्थ्यो तर, भ्रम पो रहेछ ।

मनिलामा एउटै कलेजमा हामी १७/१८ नेपाली तालिम गर्दै थियौं । डब्लूसीसी एरोनटिकल कलेज थियो हाम्रो । त्यसताकाको लटका ३ जना साथीहरूको (मनहरा, लामीडाँडा, जोमसोमका हवाई दुर्घटनामा) मृत्यु भइसकेको छ । ३ जना विदेशी एयरलाइन्समा छन् । बाँकी नेपालकै आन्तरिक उडानमा छौं । ७/८ जना पाइलट साथीहरूसँग नियमित ग्राउन्ड अनि आकाशमा भेटघाट भइरहन्छ । उडिरहँदा अघिअघि उडेको साथीलाई पछाडि आउँदै गरेको साथीले इन–रुटको वेदरबारे सोधिरहेको हुन्छ । काठमाडौंबाट अर्को गन्तव्यमा पुगेपछि बाटोमा झेलेको चुनौती/अप्ठ्याराबारे अनुभव साटासाट गर्छौं । गेटटुगेदर पनि हुन्छ कहिलेकाहीँ । पछिल्लोपटक नेपालमा पाइलटहरूको डिमान्ड उच्च हुँदै गएको छ । अहिले नेपाली हवाई क्षेत्रमा ३ सय ५० हाराहारी पाइलट उडानमा छन् । तर यो संख्या पर्याप्त होइन । चाहिएको ५ सय जति हो । अझै डेढ/दुई सय अभावै छ । धेरै एयरलाइन्समा सिनियर क्याप्टेन, प्रशिक्षक पाइलट (आईपी) चेक पाइलट, डेजिनेटेड चेक पाइलट (डीसीपी) छँदै छैनन् । हेलिकप्टरका लागि विदेशी आईपी, क्याप्टेन ल्याउनुपर्ने अवस्था छ ।

नेपालमा सबैभन्दा पहिले टुइनअटर उडाउने हाम्रै एयरलाइन्समा यसको आईपी पाइलट नै छैन । यो वर्ष मात्रै साना–ठूला गरी १ दर्जन हाराहारी नयाँ जहाज/हेलिकप्टर थपिए । एउटा जहाजका लागि कम्तीमा ३ जनाको एक सेट पाइलट बनाउने हो भने कम्तीमा ५० जना पाइलट थपिएको हुनुपर्छ । अर्को वर्ष नेपाल वायुसेवा निगमले वाइडबडी विमान भित्र्याउँदै छ । निगमले ल्याउने दुइटा वाइडबडीमै मात्र कम्तीमा ४० जना पाइलट आवश्यक पर्ने छ । यिनै विकासक्रमले नेपालमा पाइलटहरूको माग पनि बढ्दै गइरहेको देखाउँछ ।

अहिले हवाई यात्रा गर्नेहरूको संख्या पनि बढेको छ । नागरिक उड्डयन प्राधिकरणले भर्खरै एउटा तथ्यांक सार्वजनिक गरेको छ । त्यसले भन्छ, अघिल्लो वर्षको दाँजोमा सन् २०१६ मा आन्तरिक उडानमा यात्रु संख्या २८ प्रतिशतले बढे । सन् ०१५ को दाँजोमा आन्तरिक रुटमा ३ लाख ९३ हजार ५ सय ४८ यात्रु बढ्दा यो संख्या १७ लाख ५७ हजार ५ सय ९६ पुगेको छ । त्यसैगरी सन् २०१६ मा अन्तर्राष्ट्रिय हवाई यात्रुको संख्या पनि अघिल्लो वर्षको तुलनामा करिब ३ लाखले बढेर ३५ लाख १० हजार ७ सय ४२ पुगेको छ । यिनै तथ्यांकहरूले नेपाली युवाहरूलाई पाइलट कोर्स पढ्न अवश्य तान्नेछ । अहिले नेपाली बजारमा पाइलटहरूले कम्तीमा डेढ लाखदेखि ८ लाख रुपैयाँसम्म मासिक पारिश्रमिक थाप्छन् । दुर्गम रुटमा उडाउने चालक हाई पेमा पर्छन् ।

त्यसैगरी एउटा तथ्यांकअनुसार अहिले विश्वभर व्यावसायिक उडानमा करिब १७ हजार ठूला विमान रहेको अनुमान छ । अबको २० वर्षपछि २५ हजार विमान थपिने प्रक्षेपण गरिएको छ । तर, थपिँदै गरेका विमान मर्मत गर्ने इन्जिनियर र उडाउने पाइलटको भने अभाव विश्वभर बढ्दै गएको छ । अबको १० वर्षभित्र ४ लाख ८० हजार नयाँ प्राविधिक र ३ लाख५० हजार पाइलटको विश्वभर अभाव देखिने प्रक्षेपण गरिएको छ ।

यसैका लागि संयुक्त राष्ट्रसंघ (यूएन) अन्तर्गत रहेको स्वतन्त्र अनि विशेष मानिने अन्तर्राष्ट्रिय उड्डयन संगठन (आइकाओ) ले विश्वभरि एनग्याप नामको एउटा अभियान घोषणा गरेको छ । यसको उद्देश्य नेपाल जस्तै मुलुकका लागि पाइलटलगायतका जनशक्ति उत्पादन गर्ने रहेको छ । आगामी पुस्ता लक्षित नागरिक उड्डयनकर्मी उत्पादन गर्न सघाउने यो कार्यक्रमले नेपाली विद्यार्थीलाई उड्डयनसँग सम्बन्धित क्षेत्रमा दक्ष जनशक्ति बनाउन कस्तो मद्दत गर्ला, त्यो भविष्यमा देखिएला नै ।

तर, नेपालमा अहिले पनि पाइलटको सामाजिक प्रतिष्ठा बाँकि नै छ । केही हजारदेखी लाखौं केजी तौल भएको विमानमा सयौं ज्यानलाई एक ठाउबाट अर्को ठाउसम्म उडाएर पुर्‍याउने यो पेशाका धेरै क्रेजी भेटीन्छन् । किनकी यस्मा ग्ल्यामर पनि छ हैं ।

प्रकाशित : चैत्र २५, २०७३ १४:१०
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

फेसबुकमा नयाँ न्युजफिड

हेलो शुक्रबार

फेसबुकले स्न्यापच्याटको सबैभन्दा विशेष फिचर कपी गर्दै आफ्नो न्युजफिडमा राखेको छ । गत सातादेखि फेसबुकका सबै प्रयोगकर्ताले मोबाइल एप यो फिचर सुरुवात भएको देखिसकेका छन् । फेसबुकले नयाँ फिचरको नाम दिएको छ– फेसबुक स्टोरी र डाइरेक्ट ।

फेसबुक प्रयोगकर्ताका लागि यी नयाँ भए पनि स्न्यापच्याट प्रयोगकर्ताका लागि भने यो उनीहरूले केही वर्षयता चलाउँदै आएका प्रिय फिचर हुन् । यी दुवै फिचर फोटो र भिडियो सेयरिङका लागि उपयुक्त हुनेछन् ।

फेसबुक स्टोरीमा प्रयोगकर्ताले फोटो र भिडियो राख्न सक्नेछन् जुन आफ्ना फेसबुक साथीले २४ घण्टासम्म हेर्ने सुविधा हुन्छ । त्यसलगत्तै, उक्त फोटो वा भिडियो स्वत: डिलिट हुनेछ । साथै, फेसबुक डाइरेक्ट फिचरबाट प्रयोगकर्ताले आफूले चाहेको व्यक्तिलाई फोटो वा भिडियो पठाउन सक्छन् जसलाई अर्को प्रयोगकर्ताले २४ घण्टाभित्र बढीमा दुई पटक मात्रै हेर्न मिल्छ । र, रिप्लाई गर्न पनि मिल्छ । फेसबुक स्टोरी र डाइरेक्ट दुवैमा बढीमा २० सेकेन्डसम्मको भिडियो राख्न र पठाउन मिल्छ । 

प्रयोगकर्ताले न्युजफिडको विकल्पमा फेसबुक स्टोरी र फोटो राख्न सक्छन् जुन २४ घण्टापछि स्वत: डिलिट हुने भएकाले भविष्यमा त्यसले कुनै समस्या सिर्जना गर्छ वा आफूलाई लाज लाग्ने स्थिति निम्त्याउँछ भनेर धक मान्नुपर्ने छैन । साथै, डाइरेक्टबाट पठाएको फोटो वा भिडियो बढीमा दुई पटकभन्दा बढी हेर्न नमिल्ने भएकाले यसबाट दुरुपयोग हुने सम्भावना कम हुन्छ । फेसबुकले यस्तै विशेषता भएको म्यासेन्जर डे फिचर म्यासेन्जरमा सुरु गरिसकेको थियो ।

स्टोरी र डाइरेक्ट फिचरको अर्को विशेषता भनेको यसमा भएको क्यामेरा फिल्टर हुन् जसबाट प्रयोगकर्ताले विभिन्न भागभंगीमा फोटो वा भिडियो खिच्ने सुविधा पाउँछन् । वा, पहिल्यै खिचेको फोटो/भिडियोलाई पनि इडिट गरी अपलोड गर्ने सुविधा छ । यसमा प्रयोग भएको क्यामेरा फिल्टर, मास्कलगायतका सुविधा पनि स्न्यापच्याटकै जस्ता लाग्छन् । नयाँ पुस्ताका प्रयोगकर्तालाई लक्षित गर्दै फेसबुकले यस्तो फिचर सुरुवात गरेको हो ।

स्न्यापच्याट कम उमेरका प्रयोगकर्ताहरूबीच लोकप्रिय मानिन्छ । राखेको फोटो वा भिडियो २४ घण्टामा स्वत: डिलिट हुने, विभिन्न क्यामेरा फिल्टरसहितको सुविधाका कारण स्न्यापच्याटले नयाँ पुस्तामाझ ‘कुल’ एपको उपमा पाएको थियो । फेसबुकमा भने यसको विपरीत ३० भन्दा बढी उमेरका मानिसको बाहुल्यता हुन थालेको छ । जसका कारण फेसबुकलाई नयाँ पुस्ताका प्रयोगकर्तालाई आकर्षित गर्ने चुनौती थियो । फेसबुकले यसै कारण ४ वर्षअघि स्न्यापच्याटलाई ३ अर्ब डलरमा किन्ने प्रस्ताव राखेको थियो । फेसबुकको प्रयास सफल भएन बरु स्न्यापच्याट उसको प्रतिद्वन्द्वीका रूपमा उदायो । यसलगत्तै उसले स्न्यापच्याटको फिचर लगातार कपी गर्दै आएको छ । 

फेसबुकबाहेक फेसबुक स्वामित्वको इन्स्टाग्रामले पनि यसै गरिरहेको छ । इन्स्टाग्रामले यसअघि नै स्न्यापच्याटको जस्तै इन्स्टाग्राम स्टोरी सुरु गरिसकेको थियो जसलगत्तै इन्स्टाग्राममा सक्रिय प्रयोगकर्ताको दर बढेको रिपोर्ट सार्वजनिक भएको थियो । फेसबुक स्वामित्वको म्यासेजिङ एप ह्वाट्सएपले पनि स्टोरी फिचर राखिसकेको छ ।

सबैभन्दा ठूलो नेटवर्कले आफ्नो सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण फिचर कपी गरिसकेपछि स्न्यापच्याटलाई भने धक्का लाग्नेछ किनकि फेसबुकमा दैनिक एक अर्ब बढी मानिस सक्रिय छन् भने स्न्यापच्याटमा दैनिक सक्रिय हुनेको संख्या २० करोडको हाराहारीमा छ । यसले स्न्यापच्याटलाई नयाँ प्रयोगकर्ता आकर्षित गर्नबाट रोक्न पनि सक्छ किनकि स्न्यापच्याटको सबै फिचर फेसबुकमै भएपछि प्रयोगकर्ताले अर्को एप डाउनलोड गर्ने झन्झट नगर्न पनि सक्छन् । 

प्रकाशित : चैत्र २५, २०७३ १४:१०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT