गर्भवती गन्तव्य

सजना बराल

काठमाडौँ — अहिले अमेरिका र क्यानडा गर्भवतीका लागि आकर्षक ‘पर्यटकीय गन्तव्य’ बन्न थालेका छन् । सन्तानको सुरक्षित भविष्यका लागि महिलाहरू गर्भावस्थामा यी दुई ठूला मुलुक पुग्ने गरेका छन् ।

त्यहाँ बर्थ राइट सिटिजनसिपको प्रावधान छ, जसले जन्मको आधारमा बच्चालाई आफ्नो नागरिक मान्छ । यही कारण आमा बन्न लागेका महिला उता गएर बच्चा जन्माउन लालायित हुने गरेका छन् । उतै सन्तान जन्माउने अभिप्रायले विदेश घुम्न जानुलाई ‘बर्थ टुरिजम’ भन्ने गरिएको छ ।

बर्थ टुरिस्टका रूपमा अमेरिका जाने नेपालीहरू पनि प्रशस्त छन् । पछिल्लो समय अभिनेत्री निशा अधिकारीलाई यसमा जोड्ने गरिएको छ । क्रिकेटर शरद भेषवाकरसँग विवाह गरेकी उनी गएको पुसदेखि अमेरिकामा छिन् । गर्भवती अवस्थाका आफ्ना तस्बिर फेसबुक र इन्स्टाग्राममा सेयर गरिरहेकी हुन्छिन् । नेपालको प्रदूषणका कारण आफूलाई एलर्जी भएको र खकारमा रगत देखिएपछि बच्चा र आफ्नो स्वास्थका लागि वासिङ्टन डीसी आएको भन्दै उनले गत महिना फेसबुकमा स्टाटस लेखेकी थिइन् ।

Yamaha


‘यो नौ महिना तिमी र तिम्रो सन्तानका लागि मात्र हो,’ उनले लेखेकी छन्, ‘सर्भाइभल र हेल्थ पहिलो, बाँकी सबै कुरा दोस्रो प्राथमिकतामा पर्छन् ।’ भाइसँग बसिरहेकी उनी सम्भवत: उतै सन्तान जन्माउँछिन् । यसो गरेमा साना भेषवाकरलाई अमेरिकाले आफ्नो नागरिक मान्नेछ । त्यसपछि उनले आफू बालिग भएपछि (२१ वर्ष पुगेपछि) माता–पितालाई स्पोन्सर गर्न सक्नेछन्, ग्रिनकार्ड दिलाउन सक्नेछन् । बच्चा स्वयंले चाहिँ अधिकांश अवस्थामा अमेरिकी प्रावधानअनुसार नि:शुल्क शिक्षा, स्वास्थ र अन्य सरकारी सुविधा उपभोग गर्न पाउनेछन् ।

अमेरिकी नागरिक भएपछिका फाइदा मनग्गे छन् । विश्वका ४० भन्दा बढी देशमा भिसाबेगरै घुम्न पाइन्छ, हामी भारत गएजसरी । अमेरिका आउ–जाउ गर्न समस्यै भएन, नि:शुल्क हुन्छ । शैक्षिक छात्रवृत्ति, अनुदान र ऋणका लागि सहज हुनुका साथै रोजगारीमा विदेशीलाई भन्दा नागरिकले बढी प्राथमिकता पाउने भएकाले गरिखान सजिलो हुने नै भयो । (तर, सबै अवस्थामा यो लागू नहुन सक्छ, यिनै सुबिस्ता देखेर अमेरिका/क्यानडा पुग्नेहरूले केही पनि नपाएका उदाहरण उत्तिकै छन् ।)

बर्थ टुरिस्टको अर्को उदाहरण हुन्, लोक गायिका निशा सुनार । नृत्य निर्देशक शंकर बीसीसँग विवाह गरेलगत्तै उनी अमेरिका उडेकी थिइन् । उतै छोरी जन्माइन् । केही समयपछि छोरीलाई विदेश अर्थात् नेपाल पठाएकी थिइन् । उनीहरू नेपाल–अमेरिका आउ–जाउ गरिरहेका हुन्छन् । अभिनेत्री ऋचा घिमिरे निर्देशक पति शंकरसँग सन् २०१२ मा अमेरिका गएकी थिइन् । ‘तुलसी’ फिल्मको प्रचारका लागि त्यता जाँदा अभिनेत्री दुई जिउकी थिइन् । त्यसयता उनीहरू स्वदेश फर्किएका छैनन्, अमेरिकामा बसिरहेका छन् । यस अवधिमा ऋचाले दुई छोरा र एक छोरी जन्माइसकेकी छन् ।

बर्थ टुरिस्टका रूपमा अमेरिका वा क्यानडा पुग्नेहरूमा एसियाबाट चिनियाँ महिलाको संख्या सबैभन्दा बढी रहेको बताइन्छ । हफिङ्टन पोस्टमा प्रकाशित पछिल्लो समाचारका अनुसार विश्वभरबाट बर्सेनि ३६ हजार महिला गर्भावस्थामा अमेरिका जाने गरेकोमा २० हजार त चिनियाँ नै हुने गरेका छन् । प्राय: मध्य वा उच्च वर्गीय परिवारका महिलाले यो बाटो रोज्ने गरेको बताइन्छ । साथै, स्थायी आवासको अनुमति नपाएका वा गैरकानुनी रूपमा अमेरिका वा क्यानडा छिरेकाहरू पनि सन्तानमार्फत ‘लिगल’ बन्न खोज्ने चलन छ ।

भारत, इरान, दुबई, जमाइका, रुस लगायत विश्वभरका महिला बर्थ टुरिस्टका रूपमा यी दुई ठूला मुलुक पुगिरहेको फोब्र्स, एनबीसी लगायत विदेशी सञ्चार माध्यमले जनाएका छन् । बर्थ टुरिस्टले जन्माएको सन्तानलाई अमेरिकातिर ‘एंकर बेबी’ भन्ने गरिन्छ । पछिल्लो अमेरिकी राष्ट्रपति निर्वाचनका बेला यो शब्दावली निकै चर्चित बनेको थियो । राष्ट्रपतिको चुनावताका डोनाल्ड ट्रम्पले आप्रवासी नीति र बर्थ राइट सिटिजनसिप खारेज गर्ने प्रस्तावको क्रममा एंकर बेबी शब्द उच्चारण गरेका थिए । हिलारी क्लिंटनले भने बच्चालाई बच्चा मात्र भन्नुपर्ने र एंकर थपेर तिनको अपमान गर्न नहुने बताएकी थिइन् ।

अमेरिकी सपना पूरा गर्न चाहनेलाई लक्ष्य गर्दै चीनलगायत कतिपय देशमा बर्थ टुरिस्ट एजेन्सी नै खोल्ने गरिएको छ । तिनले ‘तपाईंको बच्चालाई नागरिकता उपहार’ भन्दै विज्ञापन गर्ने गरेका छन् । भ्यानकभर सन पत्रिकाका अनुसार सन् २०१६ मा क्यानडामा २६ वटा ‘बर्थिङ हाउस’ वा अवैध रूपमा खोलिएका ‘म्यार्टनिटी सेन्टर’ सञ्चालनमा थिए । तिनले सन्तान जन्माउन क्यानडा पुगेका महिलालाई शरण र सेवा दिने गरेका समाचारमा उल्लेख छ । यस्ता खबर बाहिर आएदेखि अमेरिका र क्यानडेली सरकारले बर्थ राइट पोलिसीमाथि पुन: विचार गर्ने बताइरहेको छ ।

अमेरिकी वेबसाइट द डेली बिस्टले सन् २०११ मा एंकर बेबीको समाचार छाप्दा केही प्रख्यात व्यक्तिको नाम उल्लेख गरेको थियो । त्यसमा स्ट्यान्ड–अप कमेडियन जोन रिभर्स, खेलाडी मिसेल क्वान, अमेरिकाका लागि राष्ट्रसंघकी दूत निकी हेली, अभिनेत्री रेने जेलवेगर, गायिका/अभिनेत्री नोरा जोन्स लगायत थिए । ‘यिनीहरूलाई एंकर बेबी भन्न ठ्याक्कै नमिल्ला,’ वेबसाइटमा भनिएको छ, ‘तर, यी सबै आप्रवासी अभिभावकका सन्तान हुन् ।’

बर्थ टुरिस्टको विषयलाई लिएर सन् २०१३ मा ‘फाइन्डिङ मिस्टर राइट’ शीर्षकको फिल्म नै बनाइएको थियो । त्यसमा टुरिस्ट भिसामा अमेरिका पुगेकी चिनियाँ महिलाको कथा छ । प्रेमीले धोका दिएपछि उनी अमेरिका जान्छिन् । उनको प्रमुख उद्देश्य कोखको सन्तानलाई उतै जन्म दिने हुन्छ । रोमान्टिक कमेडी विधाको फिल्मले त्यो बेला नै यो विषयलाई चर्चित र सनसनीपूर्ण बनाएको थियो ।

प्रकाशित : चैत्र २८, २०७४ ०९:३४
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

२५ वर्षमा ग्य्रान्ड कन्सर्ट

पछिल्लो समय हाम्रा गीत काउन्ट डाउनमा आएका छैनन्, हामीले अवार्ड पाएका छैनौं तर हाम्रा फ्यानलाई निराश पनि बनाएका छैनौं । - मंगोलियन हार्ट
सजना बराल

काठमाडौँ — यो साल विभिन्न रक, पप ब्यान्डले आफ्नो स्थापना कालको पच्चीसौं वर्ष पूरा गरे । यही अवसरमा ‘नेपथ्य’, ‘मुक्ति एन्द रिभाइभल’, ‘कबवेब’ लगायतले थुप्रै ठाउँमा कार्यक्रम गरिरहेका छन् । यो क्रम आगामी वर्ष पनि जारी रहने संकेत देखिएको छ ।

२०७५ को प्रारम्भमै लोक–पप ब्यान्ड ‘मंगोलियन हार्ट’ ले आफ्नो रजत जयन्ती मनाउँदै छ ।


वैशाख ८ गते चुच्चेपाटीस्थित ह्यात ग्राउन्डमा ‘ग्य्रान्ड लाइभ इन कन्सर्ट’ गर्न लागेको ब्यान्डका गिटारिस्ट बबी लामाले जनाए । पच्चीस वर्ष पुगेको सन्दर्भमा कन्सर्टको टिकट दर पनि २५ रुपैयाँ मात्र राखेको उनले बताए । ‘यो हाम्रो सेलिबरेसन हो,’ उनले भने, ‘यसबाट पैसा कमाउने उद्देश्य छैन । जति रकम उठ्छ, सबै टुसाल युवा क्लबलाई दिन्छौं ।’ कन्सर्टको तयारी पूरा भइसकेको उनले बताए ।


ब्यान्डका भोकलिस्ट राजु लामा अमेरिकामा छन् । ब्यान्डको विज्ञप्तिमा उनले आफूहरूलाई यतिन्जेल माया र साथ दिने शुभचिन्तकसँग खुसियाली साट्न चाहेको उल्लेख गरेका छन् । ‘हाम्रा श्रोता र शुभचिन्तकसँग खुसी बाँड्न चाहन्छौं,’ उनले भनेका छन्, ‘स्थापना कालदेखि नै हामीलाई सबैले माया गर्दै आउनुभएको छ । उहाँहरूलाई धन्यवाद दिन खोजेका हौं ।’ राजु यही साता स्वदेश फर्किंदै छन् ।


सन् १९९२ मा स्थापना भएयता ब्यान्डले ६ वटा एल्बम निकालेको छ । कन्सर्टमा सातौं एल्बम लन्च गर्ने बबीले बताए । संस्थापक सदस्य उनी गएको एक दशकदेखि ब्यान्डको व्यवस्थापन पनि सम्हालिरहेका छन् । उनलाई सन् २००४ आफूहरूको गोल्डेन डेज लाग्छ । ‘त्यो साल हाम्रो चौथो एल्बम निस्किएको थियो,’ उनी भन्छन्, ‘सीडीमा निकालेको एल्बम भयानक बिक्री भयो । म्युजिक नेपालले दुई वर्ष लगातार बेस्ट सेलिङ एल्बम अफ द इयर अवार्ड हामीलाई दियो ।’


त्यसको दुई वर्षपछि चाहिँ मंगोलियन हार्टले दुर्दशा खेप्यो । ६ मध्ये चार सदस्यले ब्यान्ड छोडेका थिए । राजु र बबी मात्र बाँकी रहे । बबीलाई ब्यान्ड जोगाउनुपर्छ भन्ने लाग्यो, उनी सदस्य खोज्न थाले । अन्तत: नयाँ टोली निर्माण भयो । त्यसमा किरण नगरकोटी, सन्तोष थापा र पवन कपाली थपिए । पाँच सदस्यीय ब्यान्डका रूपमा उनीहरू अघि बढे, अझै यही लाइन–अप सक्रिय छ । किरण लिड गिटार, सन्तोष ड्रम्स र पवन बेसमा छन् ।


सन्तोषलाई ब्यान्डभित्रको हालको एकता नै यसको मजबुत पक्ष हो भन्ने लाग्छ । फ्रन्टम्यानका रूपमा राजुले गरेको व्यवहार उनी राम्रो मान्छन् । ‘ऊ एकदम केयरिङ छ,’ ड्रमर सन्तोषले भने, ‘हाम्रो पर्सनल र अफिसियल दुवै कुरामा ध्यान दिने बानी राम्रो छ ।’ बबी पनि आफूहरूको नेतृत्वकर्ता (लिडर) बलियो रहेको बताउँछन् । देशबाहिर रहे पनि उनले वर्षको चार/पाँच पटक स्वदेशमै ठूला कन्सर्ट गरिरहेको सन्तोषको भनाइ छ ।


‘पछिल्लो समय हाम्रा गीत काउन्ट डाउनमा आएका छैनन्, हामीले अवार्ड पाएका छैनौं तर हाम्रा फ्यानलाई निराश पनि बनाएका छैनौं,’ सन्तोष भन्छन्, ‘कन्सर्ट वा अन्य समारोहमा भेट हुने जो–कोहीले हाम्रा गीत र प्रस्तुतिहरू राम्रो लागेको प्रतिक्रिया दिने गर्नुभएको छ ।’ लोक–पप विधामा अडिग रहेर यहाँसम्म आइपुग्नुलाई ब्यान्ड मेम्बरले खुसीको कुरा मानेका छन् । ‘यो विधा स्थापित गराउन हाम्रो पनि कुनै न कुनै भूमिका रह्यो होला,’ बबी भन्छन्, ‘मेलोडीमा प्रयोग गरिरहँदा हामीले लोक स्वाद कहिल्यै छोडेनौं ।’


ब्यान्डका करिब एक सय गीत बाहिर निस्किएका छन् । राजुले व्यक्तिगत रूपमा योभन्दा बढी गाएका छन् । मंगोलियन हार्टका विभिन्न भोल्युममा समावेश भएका ‘उँभो–उँभो खासा...’, ‘तिमीलाई देखेर...’, ‘सायद तिम्रो बाटोमा...’, ‘मेरो नेपाल...’, ‘नतानूँ त तानूँ लाग्ने...’, ‘गाजलु टीका...’, ‘पर्खाइमा भिज्यो सिरानी...’, ‘हल्ला चलेछ...’, ‘लाखौं कोसिस गर्दा पनि...’ जस्ता दर्जनौं गीत चर्चित छन् । ब्यान्डले कान्तिपुर एफएम अवार्ड, इमेज अवार्ड आदि पाइसकेको छ ।

प्रकाशित : चैत्र २८, २०७४ ०९:३३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्