नाति पुस्ताको रोजाइमा दौरा-सुरुवाल

‘केही वर्षयता दौरा–सुरुवाल मन पराउने युवा पुस्ता बढेको छ । डिजाइनमा आएको परिमार्जन एउटा कारण हुन सक्छ, अर्को चाहिँ परम्पराप्रति युवा मोह ।’
मधु शाही

काठमाडौँ —  गुल्मीका २५ वर्षे रेसम बस्नेतले सँधैजसो आधुनिक पोसाकमै सजिए  । यस पटकको दसैंमा भने उनी भिन्न देखिए, पुख्र्याैली पहिरन दौरा–सुुरुवालमा  ।

किनमेलको चटारोबीच दसैंअघि काठमाडौं इन्द्रचोक पुगेर उनले रेडिमेड दौरासँगै इस्टकोट र ढाका टोपी किने । यसअघि प्राय: उनको रोजाइमा जिन्स पाइन्ट र टिसर्ट पथ्र्यो ।

‘साथीभाइका कारण दौरा–सुरुवालतिर मोह जाग्यो,’ उनले भने, ‘सुरुवालको जाङ ठूलो हुने हुँदा
अलिक असहजचाहिँ हुने रहेछ ।’

अमेरिकामा बस्ने कुशल श्रेष्ठ स्वदेशी पहिरनमा रमाउन चाहन्छन् । उनले यसपटक काठमाडौंमा रहेका आफन्तमार्फत दौरा–सुरुवाल मगाए । मौलिक पोसाक भए पनि उनको रोजाइँ भने आधुनिक शैलीमा छ । दौरा–सुरुवालमा केही मोडिफाइ गरिएका डिजाइन उनी रुचाउँछन् । खुट्टामा धेरै चुना नपरेको पाइन्ट स्टाइलको र दौरामा तुनाको सट्टा बटम डिजाइन राखेको पहिरन उनले रोजेका छन् । साथै कम्मरमा पटुकीजस्तै झल्किने ढाकाको पेटीसमेत उनले मगाए ।

‘युवा पुस्ताको चाहनाअनुकूल मौलिक पहिरनको शैलीमा पनि परिवर्तन आइरहेको छ,’ डिजाइनर कल्पना लिम्बु योङहाङले भनिन्, ‘यो स्वाभाविक पनि हो ।’

डिजाइनमा फयुजन
‘द हाइल्यान्ड आर्ट’ की प्रोपाइटरसमेत रहेकी कल्पना मौलिक पहिरन पनि समयसापेक्ष मोडिफाइ हुनुपर्ने धारणा राख्छिन् । एकातिर पुख्र्यौली पहिचान, अर्कोतिर त्यसको व्यवसायीकरण । यी दुवै चुनौती एक साथ पार गर्न मौलिकतामा आधुनिकता मिसाउनुपर्ने उनको तर्क छ । उनकै अनुभव सुन्ने हो भने डेढ दशक पहिले दौरा–सुरुवाल लगाउनुपर्छ भन्ने चासो युवाहरूमा खासै थिएन । पछिल्लो समय भने दौरा–सुरुवाल मन पराउने युवा पुस्ता बढेको छ ।

‘डिजाइनमा आएको परिमार्जन एउटा कारण हुन सक्छ,’ उनको अनुमान छ, ‘अर्कोचाहिँ परम्पराप्रति युवाहरूको मोह ।’ उनका अनुसार अचेल दौरामा हातैले बुनेको ढाकाको बोर्डर राख्ने चलन छ ।

समयानुकूल मान्छे छिटोछरितो पहिरन रुचाउँछ । यो बुझेर कल्पनाले ११ वर्ष पहिले दौरा–सुरुवालमा हल्का डिजाइन चेन्ज गरिन् । सुरुवालमा तुना राख्ने चलन पुरानै हो । अचेल युवाहरू इँजारको सट्टा इलास्टिक राखेको मन पराउँछन् । त्यस्तै, दौरामा प्रयोग हुने तुनाहरूको सट्टा पनि हुक वा बटन चलनमा आएको छ । कल्पना भने तुनाको सट्टा बटन राख्नेमा सहमत छैनन् । यस्तो प्रस्ताव राख्ने ग्राहकलाई उनी निकै बुझाएर तुना नै राख्न लगाउँछिन् । ‘दौराको सौन्दर्य त्यही तुनामै हुन्छ,’ उनले भनिन् ।

बजारमा पोलिस्टरदेखि सुतीसम्मका दौरा–सुरुवाल पाइन्छन् । खाँडीको सबै भन्दा राम्रो मानिन्छ । यो दसैंमा मात्रै कल्पनाले ४ सयभन्दा बढी ग्राहकको दौरा– सुरुवाल माग पूरा गरिन् । औपचारिक कार्यक्रम र चाडपर्वमा दौरा–सुरुवाल लगाउन थालिएको उनको भनाइ छ । ‘मैले ४ हजारदेखि ७ हजार रुपैयाँसम्म पर्ने दौरा–सुरुवाल सिलाउने गरेकी छु,’ उनले सुनाइन् ।

‘पुरानै ठीक’
दौरा–सुरुवाल अभियन्ता राजानन्द माण्डव्यको भने आधुनिक डिजाइनप्रति विमति छ । ‘पैसा कमाउने नाममा जे पनि गर्न हुन्न । दौरा–सुरुवाललाई आधुनिक डिजाइनको खाँचो छैन,’ उनले भने, ‘डिजाइनरहरूले यसको ऐतिहासिक र मौलिक महत्त्व बुझ्न जरुरी छ । बजारमा के चल्छ भन्ने हिसाबले पुरानो शैलीलाई बिगार्न हुन्न ।’

त्यसो त केही वर्षयता राजानन्द लगायतका केहिले दौरा–सुरुवालको महत्त्व र लोकप्रियतालाई जीवित बनाउने अभियानै थालेका छन् । राष्ट्रिय पोसाक दिवस घोषणा गरेर पाँच वर्षयता उनीहरू यो अभियानमा लागेका हुन् । संयोजक छन् उनै राजानन्द ।

उनका अनुसार, सयौँ वर्षअघि लेखिएको मानिने ऋग्वेद र त्यसपछिको अथर्ववेदमा पोसाकबोधक शब्द ‘द्रापी’ उल्लेख छ । ‘द्रापी’ बाट ‘दौरा’ भएको उनको दाबी छ । विसं १६८० मा कोरिएको सिद्धिनरसिंह मल्लको एउटा रेखाचित्रमा तुना बाँधेको दौरा देखिन्छ भने मल्लकालीन मूर्तिहरूमा पनि यो पोसाक प्रयोग भएको पाइन्छ । ‘मेरो अध्ययनको आधारमा, दौरा–सुरुवाल नेपालका लगभग ७० प्रतिशत समुदायले लगाउने गरेका छन्,’ उनले भने ।

प्रकाशित : कार्तिक ८, २०७५ ०८:४३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

‘जय भोले’ निर्देशकलाई ‘ग्लानि हुन्छ अचेल’

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — दुई फिल्मको प्रदर्शन मिति एकै दिन भएपछि ‘छक्का पञ्जा ३’ र ‘जय भोले’ बीच टकराव हुने देखिएको थियो  । तर, आपसी सहमतिमा ‘जय भोले’ को रिलिज मिति ‘छक्का पञ्जा’ भन्दा पर सारियो  ।

यस्तो गरेकोमा ‘जय भोले’ का निर्देशक अशोक शर्माले अचेल आफूलाई ग्लानि महसुस हुने बताएका छन् ।

‘एकै दिन भएको भए अझ बेटर हुने रहेछ,’ उनले भने, ‘सुरुमा छक्का पञ्जा सुनसान थियो । राम्रो रिभ्यु आएपछि मात्रै फिल्म चलेको हो ।’ सँगै रिलिज गरेको भए आफ्नो फिल्मले थप व्यापार गर्ने उनको आशय थियो । दसैंका बेला आफ्नो मात्रै फिल्म रिलिज गर्छु भन्नु अब सम्भव नभएको उनले बताए । ‘यो बेला फिल्मको व्यापार राम्रो हुन्छ,’ उनले भने, ‘सोलो फिल्म लाउनेबारे कसैले नसोचे हुन्छ ।’

आगामी वर्ष दसैंमै शर्माको ‘रातो टीका निधारमा’ रिलिज हुने तय भइसकेको छ । फिल्मको खाकाबाहेक केही तयार भएको छैन । तिहारपछि स्क्रिप्ट लेख्न सुरु गर्ने उनले जानकारी दिए । दोस्रो हप्तामा प्रदर्शनरत ‘जय भोले’ को व्यावसायिक प्रगति विवरण सुनाउनुका साथै फिल्मसम्बन्धी अन्य समसामयिक विषयमा कुरा गर्न बुधबार शर्माले पत्रकार सम्मेलन गरेका थिए ।

फिल्म वितरण संस्था डिजिटल सिनेमा नेपाल (डीसीएन) की संकलन तथा वितरण शाखा प्रमुख सीता मैनालीको दाबीअनुसार, ‘जय भोले’ ले पहिलो सातामा ३ करोड २ लाख ७२ हजार २ सय ४९ रुपैयाँ ग्रस कलेक्सन गरेको छ । असोज ३० मा रिलिज भएको फिल्म देशभरिका हल गरी जम्मा ११५ स्क्रिनमा देखाइएको थियो । बुधबारदेखि तीन वटा स्क्रिन थपिएको शर्माले जनाए ।

शर्माले फिल्मबाट आफू निकै सन्तुष्ट रहेको बताएका थिए । ‘छक्का पञ्जा’ जस्तो ब्रान्डसँग रिलिज गराउँदा फिल्मले यत्तिको व्यापार गर्ला भन्नेमा आफू ढुक्क नरहेको सुनाए । ‘मैले यति कमाइ होला भन्ने सोचेको थिइनँ,’ उनले भने, ‘प्रतिक्रिया भने मिश्रित आइरहेका छन् । म आफ्नो हरेक फिल्मबाट पाठ सिक्छु । अर्को पटक के–के सुधार गर्ने भन्नेबारे बुझ्दै छु ।’

कार्यक्रममा उपस्थित कलाकार बुद्धि तामाङले अहिले प्रदर्शनमा रहेका दुवै फिल्म आफैंमा राम्रो भएको प्रतिक्रिया दिए । ‘छक्का पञ्जा’ र ‘जय भोले’ मध्ये एउटा रोज्न आग्रह गर्दा उनले यस्तो बताएका थिए ।

फिल्म वितरकसमेत आफैं भएकाले शर्माले ‘छक्का पञ्जा’ भन्दा आफ्नो फिल्मलाई बढी स्क्रिन दिएको भन्नेबारे उनीसँग जिज्ञासा राखिएको थियो ।

‘अहिलेको जमानामा कसैले ढाँट्न सक्दैन,’ शर्माले भने, ‘हो, सुरुमा जय भोलेलाई २४ र छक्का पञ्जालाई १७ सो दिइएको थियो । तर, अहिले छक्का पञ्जाको धेरै सो छ ।’ दीपाश्री निरौलाको फिल्मले राम्रो व्यापार गरिरहेको छ भने त्यही फिल्म लगाउन आफूले हलवालाहरूलाई सल्लाहसमेत दिएको शर्माको दाबी छ । ‘मेरो फिल्मलाई अर्को हलमा सिफ्ट गर्दा हुन्छ भनेको थिएँ,’ उनले भने ।

प्रकाशित : कार्तिक ८, २०७५ ०८:४३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्