दुर्गालाई योगमाया

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौं — राणा प्रधानमन्त्री जुद्धशमशेरको पालामा सामाजिक कुरीति र लैंगिक विभेदको विरोध गर्दै सामूहिक जल समाधि लिएकी योगमाया न्यौपानेको साहस र क्रान्तिबारे अझै पनि ठूलो चर्चा हुने गरेको छ।

राणाकालको त्यो कठिन समयमा समाज सुधारका लागि मागपत्र पेस गर्न सक्नु चानचुने कुरा थिएन, जुन योगमायाले गरेकी थिइन्।
 
योगमायाको त्यही साहसिक कदमको सम्मान गर्दै नेपाल स्रष्टा समाजले वि.सं २०६५ मा ‘योगमाया राष्ट्रिय नारी सम्मान’ पुरस्कार स्थापना गरेको थियो। उक्त पुरस्कार यसपालि योगमायाजस्तै सामाजिक अभियन्ता दुर्गा घिमिरेलाई प्रदान गरिएको छ। घिमिरे विगत तीन दशकदेखि महिला हिंसा र अन्य सामाजिक बेथितिविरुद्ध संघर्ष गर्दै आइरहेकी छन्। उनलाई सम्मान स्वरुप रु. २५ हजार नगद दिइयो। नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा आयोजित ‘विशेष साहित्यिक कार्यक्रम’ मा प्रतिष्ठानका कुलपति गंगाप्रसाद उप्रेती र वरिष्ठ साहित्यकार परशु प्रधानले घिमिरेलाई पुरस्कार राशि थमाउँदै कदरपत्र हस्तान्तरण गरे। पुरस्कार ग्रहण गरेपछि घिमिरेले योगमायाजस्तो अग्रणी महिला अधिकारकर्मीको नाममा स्थापित पुरस्कार पाउनु आफ्ना लागि गौरवको विषय भएको बताइन्। ‘मैले आफ्ना कृतिमा उहाँलाई उद्धृ्रत गर्ने गरेकी थिएँ,’ उनले भनिन्, ‘आज उहाँकै नामको पुरस्कार पाउँदा कामप्रति अझ लगनशील हुने प्रेरणा मिलेको छ।’

समारोहमा घिमिरेले सुधारका लागि कुनै एउटा संस्था वा महिलाले मात्रै पहल गरेर नहुने बताइन्। यसका लागि सबै जुट्नुपर्ने र महिला हिंसा न्यूनीकरणका लागि पुरुषको साथ अनिवार्य हुनुपर्ने उल्लेख गरिन्। ‘महिला बेचबिखनबारे मैले आवाज उठाउँदा यहाँ कुनै संस्था वा अभियन्ता जुटिसकेका थिएनन्,’ गोरखा दक्षिणबाहुसमेत पाइसकेकी घिमिरेले भनिन्, ‘योगमायाहरूबाटै प्रेरणा लिएर अघि बढेकी थिएँ म।’

सम्मान कार्यक्रमसँगै आयोजक संस्था स्रष्टा समाजका अध्यक्ष पवन आलोकको यात्रा उपन्यास ‘अरुण एक्सप्रेस’ र डा. नवराज सुब्बाको ‘मन र माटो’ नामक कविता संग्रह लोकार्पण गरिएको थियो। ती कृतिमाथि महेश पौडेल र ध्रुव मधिकर्मीले टिप्पणी गर्न भ्याए। साहित्यिक कार्यक्रमको केही बेरअघि स्रष्टा समाजले आफ्नो नवौं साधारणसभा आयोजना गरी नयाँ कार्यसमिति चयन गरेको थियो। संस्थाले यसअघि रमा शर्मा, अंगुरबाबा जोशी, भद्रकुमारी घलेलाई योगमाया नारी सम्मानद्वारा सम्मानित गरेको थियो।

प्रकाशित : आश्विन २, २०७३ १२:४५
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

भागीरथीलाई साहित्यरत्न, तीन स्रष्टालाई त्रिमूर्ति

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौं — त्रिमूर्ति निकेतनले पाँच दशकदेखि आधुनिक कथा र उपन्यास सृजनाका माध्यमबाट नेपाली भाषा–साहित्यको सेवा गरेबापत साहित्यकार भागीरथी श्रेष्ठलाई ‘नेपाली साहित्य नारीरत्न’ को सम्मानसहित पुरस्कृत गर्ने निर्णय गरेको छ। ताम्रपत्रका साथै यो पुरस्कारमा एक लाख रुपैयाँ रहेको छ।

त्यस्तै निकेतनले अन्य तीन स्रष्टालाई पनि विभिन्न पुरस्कार दिने निर्णय गरेको छ। साढे चार दशकअघिदेखि नेपाली भाषासाहित्यमा समर्पित भई शास्त्रीय छन्दको कविता रचनाका साथै सो माध्यमबाट छन्दकाव्य प्रचार अभियानमा समेत विशिष्ट योगदान पुर्‍याएबापत मुकुन्द शर्मालाई ‘लेखनाथ काव्य पुरस्कार’, चार दशकअघिदेखि नाटक लेखन, अभिनय, निर्देशनका साथै नाटकको संस्थागत विकासका लागि समेत समर्पित भई नेपालमा नाटकको गरिमालाई उत्कृष्टताको शिखरमा पुर्‍याएबापत अशेष मल्ललाई ‘बालकृष्ण सम पुरस्कार’ र नेपाली भाषासाहित्यको श्रीवृद्धिका लागि पाँच दशकअघिदेखि काव्यसाधनामा निरन्तर समर्पित रही आधुनिक नेपाली कविताको विकासमा विशिष्ट योगदान पुर्‍याउनका साथै कविता, उपन्यास र निबन्ध लेखनबाट देशदेशान्तरमा नेपाली भाषाको गरिमा बढाएबापत मञ्जुललाई ‘देवकोटा काव्य पुरस्कार’ प्रदान गर्ने निर्ण भएको निकेतनका सदस्यसचिव नरेन्द्रराज प्रसाईंले जनाए। त्रिमूर्ति निकेतनका संस्थापक तथा अध्यक्ष इन्दिरा प्रसाईको अध्यक्षतामा बसेको बैठकले पुरस्कारसम्बन्धी निर्णय लिएको हो।

 

प्रकाशित : आश्विन २, २०७३ १२:४३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT