लाइनमा आकांक्षा

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौं — जीवनमा जे–जसरी हुन्छ, पहिलो हुनैपर्ने होड पनि गजबकै छ । यो स्पष्ट देखिने अथवा लुकेर बसेको मानवीय स्वभाव नै हो । यो स्वभाव सबैमा छ, जस्तो नेपाली थिएटरमा भर्खरै उदाएकी नाट्यकर्मी/निर्देशक आकांक्षा कार्कीमा पनि छ ।

अमेरिकी नाटककार इजरेल होरोभिचले लेखेको र संसारका ३५ भन्दा बढी भाषामा अनूदित भएर मञ्चन भइसकेको एउटा नाटक ‘लाइन’ मार्फत आकांक्षाले पनि भर्खरै यो मानवीय स्वभाव र मनोभावलाई बाहिर देखाउन पाएकी छन् । शिल्पी थिएटरमा तीन सातासम्म चलेको ‘लाइन’ मा ‘रेडमार्क’ राखिएको थियो– १८ उमेर माथिकाले मात्रै हेर्ने भनेर । ‘तर कोही–कोही भने १८ माथि पुगेर पनि दिमागमा कच्चा र काँचा हुने रहेछन्, परिपक्वता उमेरले मात्रै ल्याउने कुरा होइन कि ?,’ काउन्सिलिङ साइकोलोजीमा बेंग्लोरबाट मास्टर्स गरेकी आकांक्षाले अनुभव सुनाइन् ।

सिंगो जीवन होडले भरिएको छ । जीवन यथार्थभन्दा बढी विसंगतिले भरिएको छ, सक्कलीभन्दा नक्कली कुरा धेरै छन् जीवनमा । बाहिर देखिने आदर्श र मूल्य आफ्नो ठाउँमा होला, तर फेक कामकुरा बढी छन् जीवनमा । एकअर्काको खुट्टा तान्ने प्रवृत्ति अथवा बेनियममा अरूलाई पछारेर अघि बढ्ने स्वभाव नेपाली समाजमा मात्रै होइन, सर्वत्र छ । हरेक मान्छेभित्रको स्वभावसँग मिल्ने भएर होला, ‘लाइन’ कथालाई रंगमञ्चमा हेर्दा खित्का छाडेर हाँसिरहेको दर्शकले आफैंमाथि व्यंग्य भइरहे जस्तो अनुभव गरिरहे जस्तो हुन्छ, एउटै समयमा ।

‘हो, मैले आफूले पनि यही अनुभव गरें,’ आकांक्षा भन्छिन्, ‘बेंग्लोर र मुम्बईमा यो नाटक (लाइन) हेरिरहेका बेला हरेक मानिसभित्र कति धेरै ढोंग छ, कति धेरै पाखण्डपना छ भन्ने बोध भएको थियो । यो विचित्रको अवस्थालाई देखाउन नेपालीमा रूपान्तरण, रि–मिक्सिङ गरेर रंगमञ्चमा आएकी हुँ ।’

आकांक्षा आफू भने नेपाल चौतारी नाटक समूह, कथा–घेरा, प्ले–ब्याक थिएटर ग्रुप सम्बद्ध हुँदै सुशीला आर्ट एकेडेमीमा नाट्य निर्देशक पनि छिन् । उनले दुई वर्षयता सुरु गरेको ‘भेजैना मोनोलग’ (योनीका कथाहरू) ले नेपाली दर्शक र विशेषत: अन्तरसंवाद मन पराउने वर्गमाझ तरंग ल्याएको थियो । यो मोनोलग इम्पावरमेन्टको कथा थियो जुन अहिले पनि जारी छ ।

‘म परम्परागत शैलीको नाट्यकर्म गर्न चाहन्न, सायद सक्दिनँ पनि होला,’ आजको पुस्तालाई सम्बोधन र प्रतिनिधित्व गर्न चाहने आकांक्षा भन्छिन्, ‘म आजको समयको प्रतिनिधि पात्र हुँ, मैले आजैलाई देखाउन सक्नुपर्छ भन्ने लाग्छ ।’ पुरानो कृति अथवा खुराकको कुरा गर्दा उनी कवि माधव घिमिरेको ‘गौरी’ काव्यलाई थिएटरमा काम गर्न सकिन्छ कि भनेर सोचाइ बनाइरहेकी छन् ।

उनी काठमाडौंमा रहेका सबैजसो थिएटर घरमा पुगेकै हुन्छिन् । कहिले नाटक हेर्न, कहिले अभिनय वा निर्देशनका काममा । लाइन हेरेर गुरु सुनील पोखरेल, अभि सुवेदीहरूले ढाढस दिएकामा उनी दंग रहिछन् । रंगमञ्चीय दुनियाँमा नामकाम त छ तर, एकमुस्ट दाम पाएको अथवा राम्रैसँग कमाएको उनलाई अनुभव छैन । पछिल्लो समयमा टेकुस्थित आफ्नै घरको छतमा रंगमञ्च बनाउन उनी व्यस्त रहिछन्, ‘कौसी’ नाममा । आफ्ना दुई छोराछोरी अमेरिका भासिएपछि यता अडिएकी एउटै छोरी देशभित्रै बस्ली कि भनेर बाबुआमाले आकांक्षालाई ‘कौसी’ दिएका रहेछन् ।

दुनियाँमा ख्याति कमाइसकेको ‘लाइन’ न्युयोर्क, ब्रोडवेमा मात्रै ३० वर्षदेखि लगातार चलिरहेको रहेछ । नेपाली ‘लाइन’ पनि राम्रैसँग ३ साता चल्यो तर, तत्काल पुनर्मञ्चनमा जाने र लैजाने स्थान भने यहाँ पाउनै मुस्किल छ । ‘लाइन’ का कलाकारहरू राजकुमार पुडासैनी, सुदाम सीके, सन्देश शाक्य, लुनिभा तुलाधर र सरोज अर्यालले सानो घेरा–सर्कलको मञ्चमा गजबै काम गरेका छन् । आकांक्षाले पनि अंग्रेजी नाटकको नेपालीकरण गर्ने क्रममा कछुवाको सिद्धान्तदेखि कुखुरी काँसम्मका ‘भावानुवाद’ का काम जोडेकी छन् ।

‘लाइन’ मा पनि सेक्सका धेरै संकेत र बिम्बहरू छन्, बोलीचालीमा अलिकति ठाडोपना पनि छ । आकांक्षाका बुझाइमा अंग्रेजी भाषा अथवा बोलीचालीमा सामान्यीकरण भइसकेका सेक्सका शब्द–प्रतीकहरू पनि नेपालीमा भने बेडरुमभित्रै सीमित छन् । ‘बेडरुमबाट बाहिर आएकै छैनन् कतिपय कुराहरू,’ उनले भनिन् । 

प्रकाशित : मंसिर १५, २०७४ १६:११
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

निर्मात्री होड

सुशील पौडेल

काठमाडौं — महिलालाई सौन्दर्यको पर्याय मात्रै मानिँदासम्म फिल्म क्षेत्रमा नायिका आयु लामो हुँदैन । उमेरले ३० नकट्दै थुप्रै नायिका पलायन भएका उदाहरण छन् । सायद, पलायन हुन नपरोस् भनेर यतिबेला अधिकांश चल्तीका नायिकाहरू फिल्म निर्माणतर्फ लागेका छन् ।


सिर्जना बस्नेत, मौसमी मल्ल, सुस्मिता केसी, करिश्मा मानन्धर, ऋचा घिमिरेले सुरु गरेको निर्माताको लाइनमा यतिबेला नयाँ नायिकाहरू थपिने क्रम जारी छ । लामो समय फिल्म क्षेत्रको अनुभवका आधारमा पनि नायिकाहरूले अन्य पेसाको सट्टा फिल्मकै अर्को पाटोमा जानुलाई सहज र औचित्यपूर्ण ठानेको बताउँछन् । नम्रता श्रेष्ठ सोल सिस्टर्स, छुल्ठिम गुरुङ डायरीबाट असफल रहे पनि शिल्पा पोखरेलले भने मंगलमबाट निर्माताका रूपमा आंशिक सफलता पाइन् । निर्माताकै रूपमा ऋचासिंह ठकुरी सुपर गोर्खे र अशिष्मा नकर्मी नेवारी फिल्म लाखे भाजु थपिँदैछन् ।
साताअघि मात्रै केकी अधिकारीले फिल्म लभ सासाका लागि यस वर्षको सर्वोत्कृष्ट नायिकाको समीक्षक समाजद्वारा आयोजित क्रिटिक्स अवार्ड जितिन् । डेब्यु फिल्म स्वरमा गरेको अभिनयदेखि पछिल्ला घामपानी वा ऐश्वर्यमा गरेको अभिनयले केकीलाई नेपाली नायिकामाझ अग्रपंक्तिमा उभ्याएको छ । तर यतिबेला उनी भने कोहलपुर एक्सप्रेसमार्फत निर्माताको लाइनमा समेत उभिएकी छन् । सुटिङ भइरहेको विशाल भण्डारी निर्देशित उक्त फिल्मबाट केकीको नयाँ अध्याय सुरु हुँदै छ ।
नेपाल जस्तो पितृसत्तात्मक समाजमा विवाहपछि नायिकाको करिअरमा लगभग ब्रेक लाग्छ । यो पनि कारण हुन सक्छ, क्रिकेटर शरद भेषावकरसँग विवाह गरेको वर्ष नबित्दै निशाले फिल्म निर्माणमा हात हाल्नु । सौगात मल्ल र बेनिशा हमालको जोडी लिएर बनाइएको 
झ्यानाकुटीबाट उनले निर्माणमा समेत आंशिक सफलता हात पारिन् । यसअघि अधिकांश नायिका निर्माणमा असफल भइरहेका थिए ।


कहाँ भेटिएलाका लागि श्रीकृष्ण श्रेष्ठले नायिकाका रूपमा श्वेता खड्कालाई भेटाएका थिए । उक्त जोडी रिलमा त जम्यो नै, यथार्थमा पनि जम्यो । कोहिनूरसम्म आइपुग्दा श्वेताले श्रीकृष्णलाई गुमाउन पुगिन् । तर उनले श्रीकृष्णको फिल्म निर्माणको लयलाई भने टुट्न दिइनन् । यसपटक उनले दयाहाङ राईसँग जोडी बाँध्दै कान्छी मात्रै खेलिनन्, निर्माणसमेत आफैंले गरिन् । अनमोल केसी अभिनीत कृकै रिलिज डेटमा कान्छी ल्याउन खोजिरहेकी छिन् श्वेता ।


हिरोबाट हिरोइन बनेर देखापरेकी रेखाले लामो समय एक नम्बरकी नायिकाका रूपमा राज गरिन् । छविराज ओझासँग विवाह गरेपछि रेखाकै ब्यानरबाट फिल्म निर्माण हुन थाले पनि रेखा भने छविलाई छोडेपछि नै खास निर्माता बनिन् । निर्माणसँगै उनी आफ्नो फिल्मको शीर्ष भूमिकामा पनि आइरहेकी छन् । निर्माताका रूपमा धेरै फिल्म दिने र व्यावसायिक सफलता हात पार्ने नायिकामा पनि रेखा अगाडि नै आउँछिन् । आर्यन सिग्देलसँग अभिनीत पछिल्लो फिल्म रुद्रप्रियाले भने उनलाई सफल बनाएन ।
नायिकाका रूपमा सफल नाम हो, झरना थापा । यिनै झरना यस वर्ष निर्माणसँगै निर्देशक पनि भएर देखा परिन्, ए मेरो हजुर २ मार्फत । यसले उनलाई राम्रै सफलता पनि दिलायो । आफ्नै पति सुनीलकुमार थापासँगको निर्माण सहकार्यले झरनालाई नायिकाबाट निर्माताको बाटोमा टसमस हुन दिएन । फिल्ममा भने उनले साम्राज्ञी राज्यलक्ष्मी शाह र सलिनमान बानियाँको जोडीलाई उतारेकी थिइन् ।


फस्ट लभदेखि अभिनयलाई प्रिय बनाएकी ऋचा बेलाबखत को आफ्नो होस् वा सुनकेशरी मार्फत आफूलाई एक्सपेरिमेन्ट गरिरहन्छिन् । ब्लकबस्टर्स लुट वा क्रिटिकल्ली एक्लेम्ड टलकजंग भर्सेज टुल्के र उमाजस्ता फिल्म दिएकी ऋचा पनि पछिल्लोपटक निर्माताको लाइनमा आएकी छन् । अर्पण थापासँग मिलेर आधा लभ निर्माण गरे पनि यसले उनलाई निर्माताका रूपमा भने सफलता दिलाएन तर फिल्म निर्माणको जोस भने उनमा अझै यथावत् छ । 

sushilpaudel2@gmail.com 

 

प्रकाशित : मंसिर १५, २०७४ १६:११
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्