‘यार’ लिएर नयनराज

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — ‘उलार’, ‘लू’, ‘सल्लीपिर’ लगायत चर्चित उपन्यास दिएका साहित्यकार नयनराज पाण्डे संस्मरण कृतिसहित आएका छन् । शनिबार नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको डबलीमा पाण्डे पत्नी सानु, साहित्यकार पुरुषोत्तम सुवेदी, राजेन्द्र पराजुली, श्यामल, नरेन्द्रजंग पिटर, राजवलगायतले कृतिको लोकार्पण गरे । जीवनको विभिन्न चरणमा भेटिएका साथीसंगीहरूसँगको मित्रतालाई संस्मरण कृति ‘यार’ मा समेटेको पाण्डेले बताए । 

संस्मरणकृति ‘यार’ लोकार्पणपछिको अन्तक्र्रिया क्रममा सञ्चारकर्मी शिवानीसिंह थारूसित साहित्यकार नयनराज पाण्डे ।

अनौपचारिक रूपमा सुरु गरिएको कार्यक्रममा सञ्चारकर्मी शिवानी सिंह थारूले पाण्डेलाई पुस्तकसम्बन्धी जिज्ञासा राखेकी थिइन् । शिवानीले ‘यार’ पुस्तक लेख्नुको कारण सोधेपछि पाण्डेले भने, ‘मलाई ‘यार’ शब्दप्रति मोह छ । यार शीर्षकमै लेख्ने प्लानिङ पनि थियो । मित्रहरूसँगको तीतामीठा अनुभवसँगै आफूले गरेका मित्रघातहरू पनि खुलस्त लेखेको छु यसमा ।’ पाण्डेले कृतिमा साथीहरूको कमजोरी खोतल्ने क्रममा
आफ्ना कमजोरीहरू पनि उधिन्ने मौका मिलेको बताए । भने, ‘तर एक पक्षीय रूपमा साथीको कमजोरी मात्रै खोतल्ने काम गरेको छैन । यो किताब मेरो आफ्नै वजन नाप्ने तराजु हो ।’ संस्मरणमार्फत समाजकै मनोविज्ञानलाई उधिन्ने प्रयास गरेको उनले दाबी गरे । भने, ‘लेख्दै जाँदा नलेखूँ भन्ने त कहिल्यै लागेन । साथीहरू रिसाउने हो कि भन्ने डर पनि लागेन । किनकि मैले शतप्रतिशत सत्य लेखेको छु ।’

Citizen

उनलाई उपन्यास, कथा लेखनभन्दा संस्मरण लेखन पृथक लाग्ने बताए । कथा, उपन्यास लेख्दा देखेभोगेकै कुराहरू लेखिए पनि संस्मरण लेखनमा इमानदार भएर जेजस्तो घटना घटेको हो त्यही लेखिने भएकोले यो अन्यभन्दा विश्वसनीय हुने उनले बताए । उपन्यास ल्याउँदा त्रास हुने बताउँदै उनले संस्मरण ल्याउँदा भने त्यति त्रास नहुने बताए । ‘उपन्यासमा खडा गरिएका पात्र, परिवेश र काल्पनिकतालाई सिर्जनात्मक रूपमा प्रस्तुत गरिएको सबैलाई मन नपर्न सक्छ,’ उनले भने, ‘संस्मरणमा आफ्नो मित्रसँग जे घटेको हो, त्यही लेखिन्छ । फूलबुट्टा भर्नुपर्दैन । पढ्नेहरूले रुचाउनुहुन्न कि भन्ने डर कम हुन्छ ।’
फिल्मको पटकथा लेखन पनि क्रियाशील भएकाले कतिले उनका आख्यानमा फिल्मी नाटकीयता देखिने टिप्पणी गर्छन् । फिल्ममा पनि यो शैली साहित्यबाटै छिरेको उनले दाबी गरे । ‘पहिलेका साहित्यका कृतिहरू जासुसी प्रकारको हुन्थे । त्यसैले फिल्मी शैलीबाट भन्दा पनि पुराना साहित्यको प्रभाव परेको भन्दा उचित हुन सक्छ । फिल्मी प्रविधि प्रयोग गरियो भने घटनाक्रमले पाठकलाई चाँडै छुन सक्छ,’ उनले भने, ‘कुनै पनि चरित्रले यस्तो काम गरोस् कि पाठकको मनमा गहिरो छाप छाडोस् भन्ने उद्देश्यले जानाजान फिल्मी प्रक्रिया प्रयोग गर्छु । मैले आफूलाई नै समीक्षा गर्नुपर्‍यो भने पनि ‘फिल्मी टाइपको लेख्छ’ भन्छु ।’ साथीहरूको संगतले नै इमानदार, चाकडी नगर्ने, छलछाम नगर्ने, प्राप्तिका लागि मरिहत्ते नगर्ने लेखक बनाइदिएको उनले दाबी गरे । पुस्तक फाइन प्रिन्टले छापेको हो ।

प्रकाशित : पुस ३०, २०७४ ०७:५४
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

नेपथ्यसँगै झुमे दर्शक

कन्सर्टकै दौरान गायक अमृतले चिकित्सा क्षेत्र सुधारको माग राख्दै १४ औं पटक अनशनमा बसेका डा.गोविन्द केसीको पक्षमा समर्थन जनाउन आग्रह गरे ।
अर्जुन राजवंशी

दमक — दुई सातादेखि दैनिक लाग्ने बाक्लो हुस्सुले झापा पूरै चिसिएको छ । दिउँसो केही घण्टा घमाइलो भए पनि बिहान–बेलुकाको चिसोले बाहिर निस्किने अवस्था हुँदैन । शुक्रबार बेलुका ५ बजेदेखि नै दमकस्थित सरस्वती माध्यमिक विद्यालयको आँगन भरिभराउ थियो ।

झापाको दमकमा आयोजित कन्सर्टमा आफ्नो प्रस्तुति दिँदै नेपथ्य ब्यान्डका गायक अमृत गुरुङ ।

तन्नेरीको खचाखच भीड चर्चित लोक रक ब्यान्ड नेपथ्यको सांगीतिक प्रस्तुतिमा झुम्यो । पुसको चिसोले कठयांग्रिएको दमकलाई नेपथ्यको दुई घण्टाको कन्सर्टले ततायो । २५ वर्ष पुगेको उपलक्ष्यमा नेपथ्यले दमकबाट रजत जयन्ती सांगीतिक यात्रा प्रारम्भ गरेको हो ।
पूर्वेली दर्शकले पहिलो पटक खुला आकाशमुनि नेपथ्यको कन्सर्टमा रमाउन पाए । झापा, मोरङसहित पूर्वका विभिन्न जिल्लाका करिब पाँच हजार दर्शकको उपस्थितिमाझ कन्सर्टले पूरै दमकलाई संगीतमय बनाएको थियो ।
कन्सर्टको सुरुवात नेपथ्यका दुई चर्चित म्युजिक भिडियोहरू ‘सा कर्णाली...’ र ‘सम्झिराख...’ देखाएर गरिएको थियो । धनकुटेली वरिष्ठ कवि एवं संस्कृतिविद् तुलसी दिवसको सिर्जना ‘सम्झिराख...’ नेपथ्यले पूर्वको यही कन्सर्टमा प्रस्तुत गरेको थियो । भिडियो प्रस्तुतिपछि
बेलुका पौने ६ बजे स्टेजमा उक्लिएका नेपथ्यका संस्थापक गायक अमृत गुरुङले लगातार दुई घण्टासम्म आफ्नो जोडदार प्रस्तुति दिए ।
सरुभक्तद्वारा रचित ‘कुरूप अनुहार हो...’ बोलको गीतबाट आफ्नो प्रस्तुति सुरु गरेका गुरुङले ‘भेंडाको ऊनजस्तो..’, ‘छेक्यो छेक्यो...’,‘आँगनैभरि...’ बोलका गीतहरू एकपछि अर्को गर्दै गाए । यी गीतहरू दर्शकदीर्घामा प्रस्तुत गर्दै गर्दा गायक गुरुङले ब्यान्ड स्थापनाको सुरुवाती क्षणहरू सम्झिए । अमृतले ब्यान्डको पहिलो गीत गाउँदै गर्दा पृष्ठभूमिमा स्थापनाकालीन सदस्यहरूका सम्झनारूपी तस्बिरहरू पनि देखाइएका थिए । गायक अमृतले ‘शिर फूल शिरैमा...’, ‘लामपाते सुरती...’, ‘चरी मर्‍यो...’, ‘जोमसोमे बजारमा...’ हुँदै नेपथ्यको पछिल्लो एल्बम ‘ऐना झयाल’ मा समेटिएको चर्चित गीत ‘जोगले हुन्छ भेट...’ सुनाएका थिए ।
खुला आकाशमुनि पुसको चिसोमा डेढ दर्जन गीत गाउन भ्याएका अमृतले ‘तिमी पनि नेपाली...’, ‘यो जिन्दगानी...’, ‘कोशीको पानी...’, ‘हिमाल चुचुरे...’, ‘मै नाचे छमछमी...’ पनि सुनाए । यति गाइसक्दासमेत नाचेर नथाकेका दर्शकले कन्सर्ट सुरु भएदेखि नै माग गर्दै आएको ‘रेशम...’ र ‘तालको पानी...’ समेत उनले सुनाएका थिए । अमृतलाई ड्रमर ध्रुव लामा, बेस गिटारिस्ट सुबुन शाक्य, मादलमा शान्ति रायमाझी किबोर्डिस्ट सुरज थापा र लिड गिटारिस्ट निरज गुरुङले साथ दिएका थिए । आफ्ना गीतहरूमा लठ्ठै भएका दर्शकलाई गायक अमृतले पटकपटक आफ्नो देशको सुन्दर स्थानहरूमा घुम्न जान आग्रह गरे । उनले गाउँदा गाउँदै बीचबीचमा देशको समसामयिक विषयवस्तुमा पनि आफ्नो अभिमत राखेका थिए ।
कन्सर्टकै दौरान गायक अमृतले चिकित्सा क्षेत्र सुधारको माग राख्दै १४ औं पटक अनशनमा बसेका डा.गोविन्द केसीको पक्षमा समर्थन जनाउन आग्रहसमेत गरे । उनको आग्रहलाई सबै दर्शकले हात उठाएर समर्थन जनाएका थिए । त्यति मात्रै होइन, उनले दमकबाट भारी मतले निर्वाचित भएका बाम गठबन्धनका नेतृत्वकर्ता एवं एमालेअध्यक्ष केपी ओली भावी प्रधानमन्त्री भएको भन्दै, अब मुलुकलाई स्थिर र समुन्नतितर्फ अघि बढाउन शुभकामनासमेत दिन भ्याए ।
देश विकासमा सबैलाई एक ठिक्का हुन आग्रह गर्दै ‘गाउँगाउँबाट उठ...’ र ‘रातो र चन्द्रसूर्य...’ बोलको देशभक्ति गीत समेत सुनाए । कवि गोपालप्रसाद रिमालको अर्को देशभक्ति गीत ‘जंगी निसान...’ बाट अमृतले कन्सर्टको बिट मारेका थिए । पहिलो पटक ठूलो भीडमा देशकै चर्चित ब्यान्डको कन्सर्ट लाइभ हेर्न पाउँदा आफू अत्यन्तै उत्साही भएको धरानबाट आएका स्वतन्त्र गौतमले बताए । उनले भने, ‘अमृत दाइ हामी युवाहरूको निम्ति आइकन हुनुहुन्छ । त्यसैले उहाँको कन्सर्ट हेर्न धरानबाटहामी युवाहरूको एउटा टोली नै आएका हौं ।’ दमकमा नेपथ्यको यो चौथो कन्सर्ट हो । यसअघिका सबै कन्सर्ट हलभित्र गरिएको थियो । स्थानीय थ्री इन्क भिजन, जय मिडिया र पूर्वाञ्चल रक्सले नेपथ्यलाई दमकमा ल्याएका थिए । नेपथ्यको टोलीले १ गते माघे संक्रान्तिको दिन चितवनस्थित नारायणी नदीको किनारमा आफ्नो प्रस्तुति दिनेछ ।

प्रकाशित : पुस ३०, २०७४ ०७:५३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT