बौद्धनाथमा स्रष्टा र सिर्जना

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — कला, साहित्य र रंगमञ्चमा स्थानयी सम्पदा र संस्कृति प्रवर्द्धन गर्ने ध्येयले सुरु भएको ‘जेसुम यात्रा’ को पाँचौं शृंखला शनिबार राजधानीको बौद्ध महाचैत्यमा सम्पन्न भएको छ ।

कवि, लेखक, चित्रकार एवं रंगकर्मी सम्मिलित यो यात्रा खासमा हाइकिङ गर्दै स्थानीय सम्पदा र संस्कृति खोजी गर्ने अभियान हो । यस पटक सोनाम ल्होछारको सन्दर्भसमेत पारेर बौद्धमा सिर्जना यात्रा गरिएको अभियान संयोजक एवं कवि अनिता लामाले बताइन् ।

Citizen


हाइकिङको सट्टा कवि तथा चित्रकारहरूले बौद्धनाथ महाचैत्यको एक घण्टा कोरा (परिक्रमा) गरेका थिए । ‘कोरा पनि एक प्रकार हाइकिङ नै हो,’ लामाले भनिन्, ‘झन् यो सांस्कृतिक र आध्यात्मिक चेतनासहितको हाइकिङ हो ।’ बौद्ध तामाङ कल्याण गुठीको सहकार्य रहेको यस पटकको यात्राअन्तर्गत कोरा सकाएपछि चित्रकार र कविहरूले स्थलगत सिर्जना गरेका थिए । सिर्जनापछि चित्र प्रदर्शनीसँगै कविता वाचन गरिएको उक्त यात्रामा साथ दिन स्थानीय प्रबुद्ध व्यक्तित्वदेखि सांसद कृष्ण राईसम्म पनिपुगेका थिए ।

कविहरूले विश्व सम्पदा सूचीमा परेको बौद्धनाथको सौन्दर्य, यसको सांस्कृतिक, धार्मिक महत्त्व, उत्पत्ति कथादेखि पछिल्लो सन्दर्भ समेत समेटेर कविता लेखेका थिए भने चित्रकारहरूले यिनै पक्षलाई वाटर कलरको माध्यमबाट क्यान्भासमा उतारेका थिए । स्थलगत सिर्जना अघि कवि तथा चित्रकारहरूलाई बौद्ध महाचैत्यको इतिहास र रोचक सन्दर्भहरूबारे बौद्धनाथ क्षेत्र विकास समितिका पूर्वअध्यक्ष सम्पूर्णकुमार लामा र बौद्ध तामाङ कल्याण गुठीका अध्यक्ष खड्गजित लामाले प्रकाश पारेका थिए ।

स्थलगत सिर्जनापछिको कवि गोष्ठीमा कवि अनिताले ‘नाङसाल’ (बत्ती) शीर्षकमा बौद्धनाथ आसपासको परिदृष्य सिर्जनामा उतारिन् । प्राज्ञ एवं कवि शशी लुमुम्बुले ‘आदिम गीत’ शीर्षकमा विश्व सम्पदामाथि कोरेका थिए भने विना थिङले ‘छ्युमी’ शीर्षकको सिर्जना सुनाएकी थिइन् ।

रमेश कँडेल, शुक्र राई, विनु पोखरेल, गायत्री धिताल, वीरवल तामाङ, धर्मनन्द भट्ट, जगत तामाङलगायतले आ–आफ्ना सिर्जना सुनाउँदै गर्दा चित्रकारहरू एनबी गुरुङ, डिराम पाल्पाली, डिबी राई, विनोदकुमार गुप्ता र दीपेन्द्रमान बनेपालीलेआआफ्ना सिर्जना प्रदर्शनीमा राखेका थिए । प्रदर्शनीकै क्रममा चित्रकार डिराम पाल्पालीको बौद्ध ल्यान्डस्केप चित्रलाई एक ताइवानी नागरिकले १५ हजार रुपैयाँमा खरिद गरेका थिए ।

कवि गोष्ठीमा बौद्धनाथ क्षेत्र विकास समितिका पूर्वअध्यक्ष सम्पूर्णसँगै वर्तमान अध्यक्ष चन्द्रमान लामा, लेखक एवं पूर्व वडाध्यक्ष नेपालजित लामा, वडाध्यक्ष दीपेन्द्र लामा, प्रदेश सांसद छिरिङ दोर्जे लामा, सञ्चारकर्मी वीरबहादुर वाइबा, सुरज लामा लगायतले स्रष्टाहरूको सिर्जनाप्रति प्रतिक्रिया दिएका थिए ।

सौन्दर्य या पहिचान अर्थ लाग्ने ‘जेसुम’ शब्द तामाङ साहित्यबाट आएको भए पनि यसले समग्रमा नेपाली राष्ट्रिय संस्कृतिको प्रतीकात्मक अर्थ दिने अभियान संयोजक लामाले बताइन् ।

प्रकाशित : फाल्गुन १२, २०७५ ०७:५७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

उज्जैन पुग्यो नेपाली चित्रकला

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — ठमेलको व्यस्त बजारकै छेउ छ मिथिला यें आर्ट ग्यालरी । परम्परागत मिथिलासँगै समसामयिक चित्रकलालाई स्थान दिँदै आएको यो ग्यालरीले यस पटक नेपाली कलाकृतिलाई भारत पुर्‍याउने काम गरेको छ ।

भारतको उज्जैनस्थित क्लब फनकार आर्ट ग्यालरीमा यो साता ९ नेपाली चित्रकारहरूको सिर्जना सजिए । फनकार आर्ट ग्यालरीकै निम्तोमा मिथिला येंले नेपालबाट प्रदर्शनीको संयोजन गरेको थियो ।

कालिदास र राजा विक्रमादित्यको सहर भनेर चिनिने भारतको मध्य प्रदेशस्थित ऐतिहासिक सहर उज्जैनमा ‘इन्टरनेसनल फ्रेन्डसिप ग्रुप आर्ट एक्जिबिसन २०१९’ शीर्षकमा दुई देशीय कला प्रदर्शनी सम्पन्न भएको हो । प्रदर्शनीका लागि नेपालबाट जया शर्मा, विभूषण ताम्राकार, श्यामसुन्दर यादव, उपकार घमाल, मञ्जु खडका, सुन्दर श्रेष्ठ, किशोर नकर्मी, प्रकाश मानन्धर र कान्छाकाजी भासिमा उज्जैन पुगेका थिए ।

बिहीबार सकेको प्रदर्शनीमा यी नौ जना स्रष्टाबाहेक नेपाल ललितकला प्रतिष्ठानका कुलपति केके कर्माचार्य, मिथिलादेवी यादव, रमेश खनाल, सुषमा राजभण्डारी, विपना महर्जन, विक्रम प्रजापती, विनोद के गुप्ता, डिराम पाल्पाली, उत्तम डंगोललगायतका सिर्जना पनि राखिएको थियो ।

प्रदर्शनीमा सहभागी चित्रकार जयाका अनुसार भारतबाट संजिदा र सञ्जय, इन्डोनेसियाका एन्टोनिअस खो, फ्रान्सका ग्रेवी भिसेन्ट, मेक्सिकोका जर्ज पलासिस, जर्मनीका पिटर हार्गेट र बंगलादेशबाट साइफुल चरु लगायतका कलाकृति पनि थिए । विषय र शैली दुबै हिसाबले नेपाली कलाकृतिहरूमा विविधता रहेको जयाले बताइन् ।

उनका अनुसार श्यामसुन्दर यादवले मिथिला कला, विभूषण ताम्राकारले चित्रकलासहित बोतलभित्र सिन्काको प्रयोगले बनाइएको सिंहदरबार, उपकार घमालले लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा, मञ्जु खडकाले प्रिन्ट मेकिङ, सुन्दर श्रेष्ठले पानी रंगबाट बनाएको परम्परागत पौवा, किशोर नकर्मीलेपरम्परागत बुद्ध, प्रकाश मानन्धरले हराउँदै गएको मौलिक नेपाली बस्ती, वास्तुकला र स्तुपा लगायतका विषयमा काम गरेका छन् । त्यस्तै कान्छाकाजी भासिमाले नेवारी बाजालाई क्यानभासमा उतारेका छन् भने जया स्वयंले चाहिँ डिजिटल आर्ट ।

माध्यमको रूपमा भने चिक्रकारहरूले तैल, एत्रेलिक र वाटर कलर छानेका थिए । पौभा, थाङा, प्रिन्ट मेकिङदेखि डिजिटल चित्रसम्मको विविधता बोकेको नेपाली चित्रकलाको शैली र विषयवस्तुको भारतीय कला पारखीले खुलेर प्रशंसा गरेको जयाले बताइन् ।

प्रदर्शनीको उद्देश्य ‘प्रकृतिका रंग जोगाऔं’ भन्ने रहेको मिथिला यें ग्यालरीका सञ्चालक एवं चित्रकार श्यामसुन्दर यादवले बताए । प्रकृतिसँगको खेलबाडले निम्त्याउने भयावहता, मानिसले गुमाउँदै गएको आफ्नो मौलिकता जस्ता विषयवस्तुलाई चित्रमार्फत बहसमा आएको उनले दाबी गरे ।

प्रदर्शनीकै बीच नेपाल र भारतका चित्रकारहरूबीच कार्यशाला समेत सम्पन्न भएको र त्यस क्रममा निर्मित कलाकृति पनि केही समय भित्र नै प्रदर्शनीमा राखिने बताइएको छ ।

प्रकाशित : फाल्गुन १२, २०७५ ०७:५७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्