‘योगमाया’ अब रंगमञ्चमा

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — योगमाया नेपाली माझ परिचित नाम भए पनि उनको जीवनकाल र योगदानका बारेमा कमै मात्र जानकार छन् । अब भने योगमायाको जीवनकाललाई रंगमञ्चमा हेर्न पाइने भएको छ ।

नीलम कार्की निहारिकाले लामो अध्ययन र अन्वेषणपछि योगमायाको जीवनकालमा आधारित रही लेखेको पुस्तक ‘योगमाया’ लाई नै आधार बनाई रंगकर्मी टंक चौलागाईंले नाट्य रूपान्तरण गरी मन्चन गर्ने भएकाहुन् । नाटकको निर्देशन पनि चौलागाईंले नै गर्नेछन् ।

योगमायाले दासप्रथा, सतिप्रथा, बालविवाह, छुवाछुत, थिचोमिचो र भेदभावजस्ता कुरीति, विसंगति र विकृतिविरुद्ध आवाज उठाएकी थिइन् । उनले धर्मका अपव्याख्या र विसंगतिलाई खुलेरै विरोध गरिन् । निहारिकाले ‘योगमाया’ कै लागि मदन पुरस्कार पनि जितेकी थिइन् ।

यतिबेला रिहर्सल भइरहेको नाटकमा भने प्रकेश सिन्धुलीयको सहनिर्देशन र सुरज तमुको कोरियोग्राफी रहने बताइएको छ । स्कुल थिएटर नेपाल र सांग्र्रिला फाउन्डेसनको प्रस्तुति रहने नाटकको मुख्य भूमिकामा कलाकार मिथिला शर्मा देखिँदै छिन् । उनी लामो समयपछि रंगमञ्चमा योगमायाको चरित्रका आउन पाउनुलाई अवसरका साथै चुनौती पनि रहेको स्वीकार गर्छिन् ।

सहयोगी संस्था काठमाडौं प्रज्ञाकुञ्ज स्कुलको परिसरमा अभ्यास भइरहेको सो नाटकमा मिथिलासँगै राधा श्रेष्ठ, प्रभाकर न्यौपाने, प्रल्हाद खरेल, श्याम खडा, प्रकेश सिन्धुलीय, राज न्यौपाने, सुरज तमु, दीपिका ढकाल, सुमन कुइकेल, सरस्वती अधिकारी, सगुन पोखरेल, आकांक्षा जिसी, पुष्पराज अवस्थी लगायतका रंगकर्मीहरू हुनेछन् । ‘योगमाया’ जेठ २४ गते देखि असार १६ गते सम्म बत्तीसपुतलीस्थित शिल्पी थिएटरको गोठाले नाटकघरमा प्रस्तुत हुने जनाइएको छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ २, २०७६ ०९:०६
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

रंगमञ्चमा कविद्वय

विपिन श्रीस

काठमाडौँ — कवि विप्लव प्रतीकले ‘इच्छा’ शीर्षकको कविता सुनाए । उनले यो कविता सुनाएसँगै प्रत्यक महिनाको पहिलो दिन सर्वनाम थिएटरमा हुने ‘हामी कवि र कविता’ को ६८ औं शृंखला सकियो ।

मलाई मन छ म भएको कसैलाई थाहै नहोस्
मलाई मन छ म गएको पनि कसैलाई थाहै नहोस् ...

उनले कवितामा व्यक्त गरेको इच्छाभन्दा विपरीत कविता पारखीले भने उनलाई घेरे । कविताको प्रशंसा गरे,कविको तारिफ । उसो त उनले ‘इच्छा’ सुनाउनु ठीक अघि भनिसकेका थिए, ‘हामीले रचना गर्दा सबै मोहबाट वञ्चित भएर गर्न सक्यौं भने सच्चा कृति छोडेर गएका हुनेछौं जसको गौरव संसारभरका मान्छेहरूसँगै नेपालीले गर्न पाउँछन् ।’

‘काल’ शीर्षकको कविता सुनाएपछि कवि प्रतीकले तीन किसिमका कवि, कलाकार अथवा मान्छे हुने बताएका थिए । ‘एकथरी हुन्छ, जो जीवनभरिकलाकर्म अथवा जे जानेको छ त्यो गर्छ र त्यही जीवनमा प्रतिफल पाउँछ, कमाउँछ, खुसी हुन्छ । दोस्रोथरी जो जीवनभर कुकुरले नपाएको दु:ख पाउँछ, मरेपछि भयंकर मानसम्मान पाएर अरबौँ खरबौँको धनी हुन्छ,’ कवि प्रतीकले मान्छेको वर्गीकरण गर्दै भने, ‘र, अर्को कलाकार हुन्छ जसले जीवनभर कुकुरले नपाएको दु:ख पाउँछ, मरेपछि पनि उसलाई कसैले याद राख्दैन ।

मलाई वास्तवमा त्यस्तो किसिमको कलाकार बन्न मन छ । किनभने यहाँ कुनै सालिकको पनि अर्थ छैन, मरिसकेपछि कुनै पुरस्कार अथवा प्रतिष्ठाको पनि अर्थ छैन ।’

‘मेरो खुल्दुली’ शीर्षकको कविताबाट वाचन सुरु गरेका प्रतीकले त्यसपछि ‘जेब्राक्रसमा एउटा कुकुर’, शीर्षकको कविता सुनाए । कविता सुन्दै गर्दा समाजमा विद्यमान अव्यवस्थाप्रति व्यंग्य गरिएको आभास हुन्थ्यो । त्यसलगत्तै ‘हामी बाचेको युग’, ‘छुट्नुअघि’ वाचन गरे । असीको दशकमा लेखेको ‘नहारेको मान्छे’, ‘आरनमा तिमी र म’, ‘बा’, लगायतका झन्डै एक दर्जन कविता सुनाए ।

कवि प्रतीकले आफूलाई कविताको ‘फर्म’ मात्र लेखेको जस्तो लाग्छ, र ‘इसेन्स’ हराएजस्तो लाग्ने बताए । उनको कविता सुनिरहँदा त्यस्तो लाग्दैनथ्यो । उनले छन्द कविता लेख्न नसकेकोप्रति खेद पनि प्रकट गरे । उनले भने, ‘छन्दमा बसेर कविता लेख्न गाह्रो हुन्छ, त्यो अनुशासनमा बसेर लेख्नुपर्छ,’ छन्दमा कविता लेख्न नसकेको बताउँदै कवि प्रतीकले थपे, ‘यसको अर्थ यो होइन कि मैले लेखेका कविताहरू, रमेशले लेखेका कविताहरू सजिला छन् । यसमा पनि के भन्नुपर्छ भन्ने अनुशासनमा बसेर लेख्नुपर्छ, यसमा पनि रिदम हुन्छ, महसुस गर्नेले त्यो महसुस गर्छन् ।’

प्रतीकअघि कवि रमेश सायन प्रस्तुत भए । कविता सुनाउनकै लागि मोरङबाट रातारात काठमाडौं आएका सायनले ‘परिचय’, ‘बुख्याच्चा’ लगायतका आधा दर्जन कविता सुनाएका थिए । सायनले सुरुमै आफ्नो स्वतन्त्रताको गुमाएको जागिरेको मनोदशामा आधारित कविता ‘जागिर’ शीर्षकको सुनाए ।

एक दिन म जिन्दगीसँग औधि थाकेँ
र भनेँ-
मालिक, तपाईंले मेरा भोक र अभावहरू टारिदिनुभयो
धन्य छ तपाईंलाई
अब मलाई मर्न दिनुस्
मालिकले भन्यो-
ठिक छ
आज थुप्रै काम छ
सप्पै सक र भोलि मर ।’
(जागिर कविताबाट)

प्रकाशित : जेष्ठ २, २०७६ ०९:०३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT